Zmniejszenie się pozycji konkurencyjnej UE w świecie Schyłek

Zmniejszenie się pozycji konkurencyjnej UE w świecie Schyłek lat 90. i początek nowego wieku przyniosły poważną transformację priorytetów w strategii rozwoju Unii Europejskiej. Była ona próbą zapobieżenia dalszemu trwającemu od lat 90. osłabianiu się jej pozycji konkurencyjnej na tle gospodarek innych krajów: nośniki wiedzy, w tym sektor B+R, nie były wpisane w główny nurt polityki gospodarczej Unii i nie były traktowane jako strategiczne czynniki rozwoju proces globalizacja gospodarki światowej oraz włączenie nowych krajów do gospodarki kapitalistycznej zmniejszyły atrakcyjność inwestycyjną zjednoczonej Europy. 1

Strategia Lizbońska W marcu 2000 r. w Lizbonie Rada Europejska ustaliła długofalowy cel strategiczny: „uczynić z Europy najbardziej konkurencyjną i dynamiczną gospodarkę świata, nakierowaną na wzrost i zdolną do trwałego wzrostu, tworzącą liczne miejsca pracy wysokiej jakości, otwartą na spójność społeczną.“ Całokształt działań służących realizacji tego celu nazwano Strategią Lizbońską 2

PRIORYTETY STRATEGII LIZBOŃSKIEJ- 2000 osiągnięcie zrównoważonego wzrostu gospodarczego, poprzez rozwój wiedzy i innowacji; osiągnięcie trwałego wzrostu zatrudnienia, poprzez rozwój mechanizmów umożliwiających przedsiębiorstwom tworzenie większej liczby lepszych miejsc pracy, między innymi także poprzez polepszenie infrastruktury europejskiej. 3

SKUTKI I WNIOSEK Z WDRAŻANIA ÓWCZESNEGO MODELU POLITYKI Skutki: pozycja konkurencyjna UE nie poprawiła się znacząco. w USA w 2004 r. PKB na mieszkańca według PPS był >średniej UE-27 o 60%, a średniej UE-15 o 43%; lepszy stan infrastruktury nie zagwarantował szybszego rozwoju peryferiów i nie zapoczątkował konwergencji między regionami. W UE PKB per capita w regionie najbogatszym jest 8 x wyższe niż w regionie o najniższym PKB. W USA ta różnica wynosi tylko 2,5, a w Japonii 2 razy. Podobne do UE zróżnicowania międzyregionalne mają Indie i Chiny. Wniosek: konieczna radykalna zmiana koncepcji europejskiej polityki regionalnej 4

Strategia Lizbońska - 2005 W roku 2005 na Szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie odnowiona Strategia Lizbońska - traktat reformujący Unię Europejską. Proces jego ratyfikacji przez wszystkie kraje członkowskie Wspólnoty przeciągnął się do roku 2009, w związku z tym traktat ten wszedł w życie od 1 grudnia 2009 roku. Traktat oznacza zasadnicze uporządkowanie procesów decyzyjnych w Unii Europejskiej, składającej się już obecnie z 27 państw. Dla europejskiej polityki strukturalnej kluczowe znaczenie ma zapis traktatu, w którym uzupełniono spójność gospodarczą i społeczną także spójnością terytorialną. 5

Strategia Europa 2020 Przewodniczący Barroso : „Europa 2020 mówi o tym, co należy zrobić dziś i w przyszłości, aby ponownie ożywić gospodarkę UE. Kryzys ujawnił fundamentalne słabości i nierealne tendencje, których nie możemy dłużej ignorować. Europa wykazuje deficyt wzrostu, zagrażający naszej przyszłości. Musimy zdecydowanie wzmocnić nasze słabe punkty i wykorzystać liczne atuty. Musimy stworzyć nowy model gospodarczy oparty na wiedzy, niskoemisyjnej gospodarce i wysokiej stopie zatrudnienia. Jest to walka wymagająca mobilizacji całej Europy”. 6

Strategia Europa 2020 - 3marca 2010 r Podkreślono potrzebę wspólnego działania państw członkowskich na rzecz wychodzenia z kryzysu oraz wdrażania reform umożliwiających stawienie czoła wyzwaniom związanym z globalizacją, starzeniem się społeczeństw czy rosnącą potrzebą racjonalnego wykorzystywania zasobów. Propozycja trzech podstawowych, wzajemnie wzmacniających się priorytetów: wzrost inteligentny (ang. smart growth), (wiedza i innowacje), II. wzrost zrównoważony (ang. sustainable growth), (gospodarka niskoemisyjna, efektywnie korzystająca z zasobów i konkurencyjna, III. wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu (ang. inclusive growth), czyli wspieranie gospodarki charakteryzującej się wysokim poziomem zatrudnienia i zapewniającej spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną. 7

Strategia Europa 2020 Cele na poziomie całej UE, w tym: - wskaźnika zatrudnienia na poziomie 75%; - poprawa warunków prowadzenia działalności B+R, w tym przeznaczanie 3% PKB UE na inwestycje w badania i rozwój; zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w porównaniu z poziomami z 1990. - zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii; zwiększenia efektywności energetycznej o 20%; podniesienie poziomu wykształcenia, zwłaszcza poprzez zmniejszenie odsetka osób przedwcześnie kończących naukę do poniżej 10% oraz z zwiększenie min. o 40% odsetka osób w wieku 30−34 lat z wykształceniem wyższym; -ograniczanie ubóstwa społecznego o 20 miln obywateli. 8

29 lipca KE ogłosiła pierwszy projekt budżetu. Zwiększenie budżetu do 971 mld euro- 1% PKB, z tego na politykę spójności -376 mld euro – 2% więcej niż w 2007 2013. €162.6 billion for convergence regions; €38.9 billion for transition regions; €53.1 billion for competitiveness regions; €11.7 billion for territorial cooperation; €68.7 billion for the Cohesion Fund. 9

Najwięcej – B+R - €80 mld (wzrost o 46% w porównaniu do obecnej perspektywy, €15.2 mld – edukacja i szkolenia zawodowe (wzrost o 68%). €40 mld i extra €10 mld z Funduszu Spójności na - Connecting Europe Facility Fund dla wzmocnienia integracji rynku wewnętrznego. Walka płatników netto i beneficjentów netto – „list 5” - "it is a matter of common sense when national budgets are at nil or diminishing” versus zwiększcie wydatki na Politykę Spójności, bo to instrument wzrsotu. Polska – z każdego euro – 36 centów wraca do krajów starej EU-15 ( usługi, export) – do Niemiec – 75 centów 10

Przyszły model polityki regionalnej UE programy operacyjne (PO), które, podobnie jak w obecnej perspektywie, Będą stanowić główne narzędzie zarządzania - osiągnięcie założeń krajowych wyznaczonych w ramach strategii Europa 2020. Sprawozdania roczne, monitorujące postępy poczynione w realizacji założeń, koncentracja zasób krajowych i unijnych na niewielkiej liczbie priorytetów, państwa członkowskie UE mają obowiązek przekazać do KE Krajowe Programy Reform na rzecz realizacji strategii „Europa 2020”, 11

Reformy polskiej polityki społecznej 12