Жұпаргүл • Жұпаргүл (Orіganum) – еріндігүлділер

Жұпаргүл

• Жұпаргүл (Orіganum) – еріндігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Еуропада (негізінен Жерорта теңізі жағалауында) және Батыс Азияда кездесетін 20 -дан астам түрі белгілі. Қазақстанда далалық, таулы аймақтардың шалғындарында, орман шеттерінде, бұталар арасында, тасты, тастақты тау беткейлерінде өсетін 2 түрі (киікшөп Жұпаргүл, көкбас Жұпаргүл) бар. Бұлардың биіктігі 30 – 80 см, тік сабақты, сыртын түк жапқан өсімдік. Жапырақтары ұзынша жұмыртқа тәрізді, безді-түкті, жиегі тілімденген. Гүлдері ұсақ, қызғылт немесе қызғылт қошқыл түсті, қалқанды- сыпыртқы гүлшоғырына топталған. Шілде – тамыз айларында гүлдеп, тамыз – қыркүйекте жемістенеді. Жемісі – ашық қоңыр түсті, домалақ жаңғақша. Өсімдіктің құрамында эфир майы, илік заттар және аскорбин қышқылы бар. Кептірілген гүлі мен жапырақтары емдік мақсатта қолданылады. Жапырақтарын дәм-татымдық мақсатта тағамға және арақ-шарап өндірісінде пайдаланады. Балды өсімдіктер. Мал жемейді.

• Бұл өсімдікті тер шығару және бронхит, пневмония кезінде қақырық түсіру мақсатында қолданады. Басқа шөптердің қосындысымен бронхиальді астманы да емдеуге қолданады. Жұпаргүл тұнбасын ангинаны кезінде, созылмалы немесе қабынған форингит, созылмалы тонзиллит, коклюш кезінде ішу пайдалы. Ингаляция жасау үшін де қолданылады. Парадантоз, гингивит, стоматит кезінде жұпаргүлдің (1: 10) тұнбасымен шайған дұрыс.

• Химический состав. В траве душицы содержится от 0, 3 до 1 % эфирного масла, в состав которого входят: фенолы (до 44 %) — тимол и его изомер карвакрол; би- и трициклические сесквитерпены (12, 5%), свободные спирты состава C 10 H 18 O (до 15 %). Кроме того, трава содержит дубильные вещества, аскорбиновую кислоту (в листьях до 565 мг %) и флавоноиды. • Используемые органы: наземная часть растения (трава)

• Душица возбуждает аппетит, стимулирует деятельность кишечника, улучшает пищеварение, уничтожает спазмы желудка и кишечника, снимает тошноту, рвоту и головную боль, усиливает менструальные кровотечения, обладает потогонным, мочегонным, желчегонным, отхаркивающим, обезболивающим, успокаивающим, противосудорожным, антисептическим, противовоспалительным и ранозаживляющим действием.