Вольфрам және молибден Орындаған: Амангелді А Ғазизова Сабина

Вольфрам және молибден Орындаған: Амангелді А Ғазизова Сабина Мақаева Нұрсая

Молибденнің ашылу тарихы «молибден» атауы грек тіліндегі «молибдос»сөзінен шығады, аудармасы қорғасын дегенді білдіреді..

Вольфрамның ашылу тарихы

Негізгі қасиеттері

Молибденнің негізгі қасиеттері Ауада қалыпты температура кезінде молибден тұрақты. 400 °С температурада тотығады. 600 °С бастап, молибден MoO3 түзе тотығады.. 700 °С сулы буы MoO2 дейін тотығады. Температура жоарылатқан кезде молибден селенмен, күкіртпен, азотпен, оттекпен, сынаппен, сондай-ақ металл емес элементтермен әрекеттеседі. 80—100 °С молибден тұз және күкірт қышқылында ериді. Азот қышқылында, патша сұйығында және сутектің асқын тотыында қыздыран кезде ериді. Ең жақсы еріткіш ретінде азот пен күкірт қышқылының қоспасы болып табылады.

Вольфрамның негізгі қасиеттері Қалыпты кезде вольфрам химиялық тұрақты. 400—500°С WO3-ке дейін тотығады.. 600°С су буы WO2 дейін тотығады.. Галогендер, күкірт, оттек, кремний, бор жоғары температурада әрекеттеседі. Қалыпты жадайда вольфрам тұз, күкірт, азот және ерітһген (HF) қышқылдарынды, және патша сұйығында ериді. Азот қышқылында тез ериді. Вольфрам қосылыстары 2 және 6 валенттіліті көрсетеді, жоғары валенттілік көрсететін қосылыстары тұрақты.

Вольфрам химиялық қасиеті 2 және 6 валентті болады.Соның ішіндегі ең тұрақтысы 6 валенттілігі. 3 және 2 валентті вольфрам валенттігі тұрақсыз және де теориялық түрде маңызды емес. Сұйылтылған азот қышқылында оңай ериді. Ең қатты маңыздылары: үшоксидті вольфрам және вольфрам ангидриді, вольфраматтар. Вольфраматтар оңай әрі тез полимерлі анион түзеді.

Сутекпен әрекеттесуі Балқу температурасына дейін әрекеттеспейді 8 Азотпен әрекеттесуі t > 2000 0С вольфрама нитридін WN2 түзеді

Оттекпен және оттекті қосылыстармен әрекеттесуі t =1000 -1200 оС әрекеттеседі WC және W2C түзеді 9

Галогенидтермен Фтормен бөлме температурасында Хлормен t = 800 0С Күкіртпен t > 400 0С Химические свойства вольфрама 10

Қышқылдармен әрекеттесуі НF мен HNO3 қоспасында жақсы ериді азот қышқылы мен патша сұйығында тез ериді 11

Сілтілермен Сілті ерітіндісінде ерімейді Балқытылған сілтілерде әрекеттеседі 12

Молибденді бөліп алу әдістері 1. Экстракция 2. храмотография 3. сорбция 4. тұндыру

Элементтердің таралуы

Молибденнің минералдары Молибденнің 20-дан астам минералы белгілі . Ең көп кездесетіндері: - молибденит МоS2; - повеллит СаМоO4; - молибдит (ферримолибдит) Fе2(МоO4)3· nН2O; - вульфенит PbМо04; - молибдо-шеелит Са(W,Мо)O4; - чиллагит Рb(Мо,W)04; - кёхлинит Вi2(Мо04)02; - линдгренит Сu3(МоO4)2(ОН)2; - ильземанит МоO3·SO3·5Н2O; - ураномолибдат UO2·UO3·2МоO3 и др. Бастапқы төрт минерал өндірісте орасан зор рөл алады.

Вульфенит PbМо04 Молибденит МоS2 Повеллит СаМо04 1 2 3

Вольфрама минералдары 20 түрлы минералы бар. Ең көп кездесетін минералы вольфрамитті топтары MnWO4 – FeWO4 және шеелит CaWO4, өндірістік мағынасы бар. Көп кездесетін вольфрам сульфиді - тунгстенит WS2, және қышқылды қосылысының бірі- тунгстит, ферро- және купротунгстит, гидротунгстит.. Экзогенді ортада вульфенит топтары : штольцит - βРbWO4 түзсе, изоструктуралық шеелитпен және оның моноклинді түрі - распит - αРbWO4.

Вольфрамит MnWO4 – FeWO4 Шеелит CaWO4 1 2

молибденнің әлемдік қоры,%

Вольфрамның әлемдік қоры,%

Молибденнің қолдану аясы Автомобиль Авиация Инструменттер және бөлшектер Өндірісте Металлдық молибден электрлік лампа Радиоламп Рентгендік түтікше Электрлік пеште қолданылатын проволка. Молибден қосылыстары — сульфидтер, оксидтер, молибдаттар — катализатор ретінде , бояғышар пигменттері ретінде. Тез еритін молибден қосылыстары жер өңдеуге қолданылады.

Вольфрамның қолдану аясы Металдық вольфрам электролампаларда қолданылатын электрлік жіпше, сваркада электрод ретінде, электрпештерінде қыздырыш ретінде 3000 ° С, термопар, ротор ретінде , рентгендік түтікше ,электровакуумды аппаратурада, радиоприборда, шаш түзегіш және гальвонометрде. Бояғыш ретінде, электротхникада.

Қоланылан әдебиеттер тізімі Иванов В.В. Экологическая геохимия элементов: Справочник: В 6 кн./ Под ред. Э.К. Буренкова. – М.: Экология, 1997. - Кн.5: Редкие d-элементы. - 576с.:илл. Зеликман А.Н. Молибден – М.: Металлургия, 1970,440с. Чернов Б.С., Белов С.В., Бронницкая Л.С. и др. Минеральное сырье. Вольфрам// Справочник. – М.: ЗАО "Геоинформмарк", 1998. - 37 с. Перельман А.И. Геохимия – М.: Высш. шк.,1989. - 528 с.:илл. Покалов В.Т. Минеральное сырье. Молибден// Справочник. – М.: ЗАО Теоинформмарк", 1997. - 44 с. Douglas G. Brookins Eh-pH Diagrams for Geochemistry – Springer-Verlag, 1998. http://www.mineral.ru