Вакуум алудың физика-химиялық әдістері. Магниттік түрлендіргіштер.
Қысым төмендеген сайын вакуум алу және оны өлшеу кезіндегі беттік құбылыстардың үлесі жоғарылай береді. Аса жоғары вакуум аймағында сору құрылғылары мен өлшеу аспаптарының дәлдігін жақсарту үшін, газ бен қатты дене бетінің шекарасында болатын сорбциялық құбылыстарды ескермеу мүмкін емес. 1) Газдың немесе будың қатты денеге жұтылуы (бұл жерде бетке немесе көлемге болсын, ол маңызды емес) сорбция деп аталады. 2) Ал газдың қатты дене бетіне жұтылуы адсорбция деп аталады. Ол физикалық адсорбция және хемосорбция болып бөлінеді. Соңғысында газ молекулаларының бетпен әсерлесу энергиясы елеулі жоғары болады. 3) Газдың қатты дене көлеміне жұтылуы абсорбция деп аталады. Абсорбция кезінде газ қатты дене көлемінде еріп кетеді.
Газды жұтатын зат сорбент (адсорбент, абсорбент) деп аталады. Жұтылатын зат сорбат (адсорбат, абсорбат). Қатты денеден газдың бөлініп шығуы десорбция деп аталады. Сорбция – экзотермиялық процесс, бет газ молекуласын жұту кезінде сорбциялық әсерлесу энергиясы (жылу) бөлінеді.
Вакуумды алудың физика-химимялық әдістері механикалық сорғыларға қарағанда көрсеткіші өте жоғары, белгілі бір қысымдағы сорғыларды алуға мүмкіндік береді. Физика-химиялық сорғылардың механикалық сорғыларға қарағандағы ерекшелігі олардың белгілі бір сұйықтықтардың буы арқылы жұмыс істеп, сорылатын камераны ластамауында. Мұндай сұйықтықтарды мехникалық сорғыларда жақпа май ретінде жане гермитизация үшін пайдаланамыз.
Иондық сорғылардың жұмыс істеу принципі электр өрісі әсерінен зарядталған газ бөлшектерінің бағытталған қозғалысы. Буландырғыш сорғылар хемосорбция принципімен жұмыс істейді. Физикалық адсорбция және конденсация криосорбциялық сорғы арқылы газды сорып алуға қолданылады. Оның 2 түрі бар: криоадсорбциялық және криоконденсациялық. Конденсацияның жылулығы адсорбцияның жылулығынан төмен. Кез-келген көлемдегі газдың төменгі температурасындағы криоконеденсация криоадсорбцияға қарағанда криогендік жүйедгі криоконденсациялық сорғылардың жұмыс істеуін криоадсорбциялыққа қарағанда қиындатады. Бірлік көлемдегі суытылатын беттің сорылуы криоконденсациялық сорып алуда тез жүреді.
Иондық сорылу Молекулаларға импульс жылдамдығын жеткізу үшін сорғы бағытындағы алдын-ала сиретіліуне үнемі электрлік өрісті қолдануға болады, егер газдың бейтарап молекулаларын алдын ала зарядталған бөлшектерге айналдырсақ. Газды ионизациялау үшін альфа, бета, гамма сәулеленулерін қолдануға болады. Сорғыға түскен газ 1 - кеңістікте иондалады, 2 - жылдамдығын арттыратын электродтарға потенциалдардың түрлілігі енгізілген, олар шығатын сорғының шығатын түтікшешісіне бағытталған. Бұл жерде иондар бейтараптанады және сорғымен сорылып алдын ала сиретіледі.
Хемосорбциялық сорылу Активті газдардың металл бетіндегі жұтылуы хемосорбциялық сорылу д. а. Газдың активтілік көрсеткіші металдағы адсорбция жылулығы болып табылады. Қатты металдың бірлік ауданындағы хемосорбция жылдамдығы Схема испарительного насоса: 1–фланец, 2 - конденсирующие экраны, 3 - защитный экран, 4 корпус, 5 - испаритель Буланғыш сорғының аудандағы сору жылдамдығы F:
Ионды-сорбциялық сорылу кезінде газдың екі түрлі жұтылуы қолданылады: 1. Электр өрісі әсерімен қатты дененің көлеміне иондардың енгізілуі; 2. Активті металдардың жұқа қабықшалары мен сорылатын газ арасындағы хиимялық әсерелсу. Схема ионно-сорбционного насоса с горячим катодом: 1— термокатод; 2 — анод (сетка); 3 — корпус насоса; 4 — охлаждение; 5 — проволока; 6 — катушка с титановой проволокой
Магниттік түрлендіргіш
Магниттік вакуумметр
Скачать презентацию Вакуум алудың физика-химиялық әдістері Магниттік түрлендіргіштер Қысым
A_1179_tol_1179_yn_Userbek_1179_yzy.pptx