Уланулар Интенсивті терапиясы Қабылдаған Мухатова А Б Орындаған

Уланулар. Интенсивті терапиясы. Қабылдаған: Мухатова А. Б Орындаған: Бәйтен А

Уланулар - бұл эндо- және экзогенді улы заттардың организмге жалпы әсер етуінен болатын патологиялық жағдай. n Улану жедел және созылмалы болып екіге бөлінеді. n Жедел уланулар – улы заттардың организмге бір рет , кейде бірнеше рет әсер етуі нәтижесінен дамиды. Уланудың клиникасы жылдам айқын көрініс береді. Уланудың белгілері мен ауырлығы улы заттардың түріне, улылығына, және дозасына байланысты. n

n Созылмалы уланулар - органдар мен жүйелерде тұрақты патологиялық өзгерістер тудыратын улы заттардың аз мөлшерде организмге көп рет тусі салдарынан дамиды.

Дәрілік уланулар ішінде психотропты препараттардан: бензодиазепин (35%), антидепрессанттар, оның ішінді амитриптилин (19, 6%), нейролептиктер, клонидин (клофелин) улану жиі кездеседі. n Жасөспірімдер арасында антигистаминдерден, паркинсонизмге қарсы және антихолинергиялық препараттардан, галлюциногендерден уланулар жиі болады. n

Аспирин мен парацетамолдан улану дәрілік уланудың 1, 0 -1, 4% құрайды. n Қазақстанда алкоголь және оның суррогаттарымен улану әліде өзекті мәселе болып келеді. n Метанол және этиленгликольмен улану тұрақты түрде кездеседі. Бұл ауруханаға уланумен жатқызылған науқастардың 0, 5% жуығын құрайды. n

Қазақстан Республикасы бойынша жедел уланулардан болатын өлімнің негізгі себептері: n алкоголь - (62, 2%); n көміртек тотығы (15, 4%); n сірке суы - (6, 3%); n медикаменттер - (4%);

Уланудың клиникасы. Көптеген уланулардың ағымында жасырын кезең болады, бірақ өте улы заттарды тамыр ішіне егуден болған улануларда жасырын кезең болмайды. n Уланудың клиникалық көрінісі тұрақсыз, өйткені организмдегі удың мөлшері уақыт өткен сайын өзгереді. n

Удың әсер ету уақыты мен мөлшеріне байланысты улану токсигендік және соматогендік фазаларға бөлінеді. n Токсигендік фазасында улану дәрежесі улы заттың белгілі бір ағзаға немесе жүйеге әсер етуінен болады. n Соматогенді фазасында удың әсерінен патологиялық процесс жайылмалы, организмнің көптеген жүйелеріне тарайды. n

Уланулар кезіндегі негізгі синдромдар: Жүйке жүйесінің зақымдану синдромы n Тыныс алудың зақымдану синдромы n Жүрек-қан тамыр жүйесігің зақымдану синдромы n Аллергиялық синдром n Жедел гастроэнтерит n Терінің зақымдану, көздің тітіркену синдромы n

Ауырсыну синдромы n Бауырдың жетіспеушілік синдромы (улы гепатопатия, гепатореналды синдром) n Бүйректің жетіспеушілік синдромы (улы нефропатия, жедел бүйрек жетіспеушілігі, нефротикалық синдром, уремия, гепаторенальды синдром) Барбитураттармен улану (фенобарбитал, бромитал және т. б ) n

Улану стадиялары: 1 -ші стадиясы – «науқастың ұйқыға кету» стадиясы: ұйқышылдық, апатия, сыртқы тітіркендіргіштерге әсер етуінің төмендеуі, бұл кезеңде науқаспен сөйлесу мүмкін. n 2 -ші стадиясы- «жеңіл дәрежедегі кома» стадиясы: есінен тану. Ауырсыну тітіркендіргіштеріне әсер етуі төмендеген, қысқа уақытқа көз қарашықтары кеңейген. Жұтынуы қиындаған, жөтелу рефлексі төмендеген, тілінің артқа кетуінен тыныс алуы нашарлаған, дене қызуы 39 -40°С. n

3 -ші кезең- «терең дәрежедегі кома» стадиясы: рефлекстердің жойылуы, аритмиялық тыныс алу, тыныс алу орталығының параличі (орталық нерв жүйесінің күйзелуі). n 4 -ші стадиясы – «посткоматозды жағдай» стадиясы: есі жайлап қалпына келе бастайды. Алғашқы күндері науқаста аздап психомоторлы қозу, ұйқысының бұзылуы байқалады. n Науқастың өлімі орталық апноэден, жоғарғы тыныс алу жолдарының құсықпен аспирациялануынан болады. Комадан шыққаннан кейінде науқас асқынудан, оның ішінде, пневмониядан өліп кетуі мүмкін. n

Терең дәрежедегі комада (арефлексия, тұрақты мидриаз, олигопноэ немесе аритмиялық тыныс алу, артериальді гипотония): n Кеңірдекті интубациялау және өкпенің жасанды желдетуін жүргізу); n n n Тыныс аналептиктерін егуге болмайды Мүмкіндігінше асқазанды ерте жуу, бірақ кеңірдектің интубациясынан кейін;

n n Артериальді гипотонияда көк тамырға 400500 мл. полиглюкин ерітіндісіне аскорбин қышқылының 5% ерітіндісінің 10 -15 мл. қосып енгізу; Систола қан қысымының < 60 мм сын. бағ. - 30 -60 мг преднизолонды көк тамыр ішіне енгізу;

n n Өттегі ингаляциясы, тыныс алу өте нашар болғанда өкпені жасанды желдету; Жүрек ырғағы мен өткізгіштігінің бұзылу түріне байланысты антиаритмияға қарсы дәрілерді қолдану: мысалы, нормо- және тахикардияда, гипотензиясы болмаса көк тамырға жайлап анаприлин (обзидан) немесе прозерин 0, 02 мг/кг. , қарыншалық аритмияда-лидокаин немесе фенитоин егу;

n Егер улы зат үлкен дозада қолданылса және холинолитикалық кері әсерлері болса эзеринді (физостигмин салицилат) 1 -3 мг немесе галантаминді 10 -30 мг. көк тамырға, жүрек соғысын минутына 60 -70 ұстап түру үшін 2 -4 мин аралығында енгізу керек. Бұл кезде науқастың қан қысымын, пульсін, ЭКГ бақылап тұру керек.

Наркотикалық заттармен улану n Наркотиктер- адамның нерв-психикалық процестерін өзгеріске алып келетін, психикалық бұзылыстар тудыратын заттар (өсімдік, жартылай синтетикалық, синтетикалық). Наркотиктерді жиі қолдану наркоманияға алып келеді.

n n n Наркотикалы анальгетиктерге тән: Күшті ауруды басатын әсері; Эйфорияның пайда болуы, жиі қолданғанда психикалық және физикалық тәуелділікке алып келеді (наркомания); Өр қолданған эйфория әсерін алу үшін дозасын көбейтіп отыру керек; Қолданбай қойса, абстинентті синдром дамиды. Наркотикалық анальгетиктер табиғи (морфин және кодеин - мак құрамына кіреді); жартылай синтетикалық (этюшорфин, пентазоцин); синтетикалық (промедол, фенталин, налбуфин, тоамад) болып ажыратылады.

Наркотикалық анальгетиктермен улану n Ішке қолданған морфиннің өлімге алып келетін дозасы 0, 2 -0, 4 г. (20 -30 мин. кейін), парентеральді 0, 1 -0, 2 г. (тері астына-10 -15 мин. кейін, көк тамыр ішіне – n (жылдам).

n Адам өміріне қауіпті жетекші синдромдар: n Токсикалық кома n Тырысу синдромы n Жедел тыныс алу жетіспеушілігі n Коллапс немесе өкпенің жедел ісінуі

Этил спирті (алкоголь) және оның туындыларымен n улану кезіндегі шұғыл көмек: n Тазарғанша асқазанды жуу; n сұйықтықты көп беру; n тыныс алудың бұзылуы кезінде өкпені жасанды желдету; n

Тыныс алу аналептиктерін қолдануға болмайды. n Симптоматикалық терапия; n Кома жағдайындағы науқасқа 0, 01 мг/кг налоксонды глюкозаның 10 мл 40% ерітіндісімен бірге көк тамырға егу, кейін тиамин бромидінің 6%- 1 мл. егу; n Детоксикацияны күшейту мақсатында көк тамырға 10 мл эссенциале фортені тәулігіне 2 -4 рет енгізу; n

n Ауыр дәрежесі: ауыз қуысының, жұтқыншақтың, өңештің, асқазанның, ішектің күйігі. Жаралы-некроздық қабыну. Жоғары тыныс алу жолдарының күйігі. Экзотоксикалық шок. 10 г/л. жоғары гемолиз. Орташа және ауыр жағдайындағы токсикалық нефропатия және гепатопатия, жедел бауыр жетіспеушілігі.

Қөмірқышқыл газымен улану Көмірқышқыл газымен улану тұрмыстағы ингаляциялық уланулардың арасында бірінші орынды алады. Улану 3 топқа бөлінеді: n Көліктердің газынан болатын улану; n Үйде көмір жаққаннан кейін болатын улану; n Өрт болған жабық жерлерде улану; n

n 1. Жеңіл дәрежесі: басының маңдай және самай бөліктерінің белдеме тәрізді ауырсынуы, ( «сақина» синдромы), бас айналу, лоқсу, құсу, аздап көрудің нашарлауы. Тыныс алуы нашарлаған, құрғақ жөтел, жүрек тұсының ауырсынуы. Қанда карбоксигемоглобиннің мөлшері - 1530%.

n 2. Орташа дәрежесі: лоқсу, тыныс алуының қиындауы, ентікпе. Науқастың қозуы немесе есеңгіреуі, команың болуы. Патологиялық рефлекстер, миоз, анизокория. Беттің қызаруы. Қысқа уақытқа -1 -2 минуттун -20 минутқа дейін есінен тануы. Қанда карбоксигемоглобиннің мөлшері - 30 -40%.

n Ауыр дәрежесі: бірнеше сағаттан 1 тәулікке дейін, кейде бірнеше күнге созылған кома, тырысулар, патологиялық рефлекстер, парездер, параличтер. Терісі қызарған. Тынысы алуы бұзылған, тыныс алуының тоқтауы мүмкін. Жедел сол қарыншалық жетіспеушілік. Қанда карбоксигемоглобиннің мөлшері - 50 -60%.

6. Тамыр қабырғасына әсер ететін дәрілер: ( көк тамырға - аскорбин қышқылы 5% 152 мг, кальция хлорид 16%). n 7. Тері астына - атропин 0, 1%- 0, 5 мл, прозерин 0, 05%0, 5 мл. Жақын жердегі емдеу мекемесіне немесе токсикология бөлімшесіне жедел жатқызу. Науқасты жатқызған күйде тасымалдайды. n Шаққан жерді күйдіруге, қандай болмасын препараттарды егуге, кесуге, зақымдалған аяқ-қолға жгут байлауға болмайды. n

n. Назар аударғандарыңызға рахмет!!!