ТЫҢДАП-ТҮСІНУ БІЛІГІНЕ ҮЙРЕТУ ТЫҢДАП-ТҮСІНУ БІЛІГІНІҢ

ТЫҢДАП-ТҮСІНУ БІЛІГІНЕ ҮЙРЕТУ

ТЫҢДАП-ТҮСІНУ БІЛІГІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ Тыңдап-түсіну – күрделі ойлау әрекеті болып табылады. Ол ауызша хабарламадағы ақпаратты қабылдау, түсіну және оны белсенді өңдеумен байланысты. Бұл тақырыптағы көптеген зерттеулер жүргізілгеніне қарамастан, көптеген техникалық құралдардың молдығына қарамастан, ауызекі қарым-қатынастың бұл формасы әлі де дамымаған.

ОНЫҢ НЕГІЗГІ 2 СЕБЕБІ БАР: - Тыңдап-түсіну сабақта сирек қолданылады, аутенттіктен алыс саналатын жағдайларда қолданылады. - Мұғалімдердің тыңдап-түсіну білігінің психологиялық және лингвистикалық ерекшеліктері туралы білімінің аздығы.

ТЫҢДАП ТҮСІНУ БІЛІГІНІҢ 2 ТҮРІ АЖЫРАТЫЛАДЫ Контактілі Дистанттық

ФАКТОРЛАР: q. Есту қабілеті мен есте сақтау қабілетінің деңгейі q. Болжай білу қабілетін пайдалана білу q. Назары мен қызығушылықтың болуы

Хабарлы Сұраулы Лепті Бұйрықты

АЙТЫЛАТЫН ХАБАРЛАМА ЖЫЛДАМДЫҒЫ Айтылымның жалпы жылдамдығы екі өлшемнен құралады: v Минутына айтылатын буындар немесе сөздер саны; v Үзілістер саны. Хабарлама жылдамдығы ақпараттың маңыздылығы мен жаңашылдығына байланысты. Яғни бұл дегеніміз – өте маңызды ақпарат баяу хабарланады, ал маңыздылығы төмендеу ақпарат жылдамырақ айтылады.

ХАБАРЛАМАНЫ ҚАЙТАЛАУ САНЫ ЖӘНЕ АЙТЫЛЫМ КӨЛЕМІ Тыңдап түсінуге үйретудің сәтті өтуі бір хабарламаны бірнеше рет қайталау және оның айтылу ұзақтығы мәселесіне байланысты. Ең дұрыс нұсқаны таңдау: q Оқушылардың тілдік тәжірибесіне; q Тапсырманы орындау жеріне; q Нақты коммуникативті мақсатқа; q Естілген мәліметті бекіту тәсіліне байланысты.

АУЫЗЕКІ ХАБАРЛАМА КӨЛЕМІ q. Ауызекі хабарлама көлемі көптеген факторларға байланысты, әрі тұрақты өлшем болып саналмайды. Бұл жерде аудиомәтіннің ең кіші және ең үлкен өлшемі туралы айтып кеткен жөн. q. Көптеген тәжірибелерге сәйкес, аудиомәтін неғұрлым ұзақ болса, соғұрлым оны түсіну оңайырақ болады. Бірақ, бұл жағдайда оны мазмұндау қиындай түседі.

ХАБАРЛАМА ЖЫЛДАМДЫҒЫ q 2 – 4 сыныптар үшін – 1 минут q 5 – 8 сыныптар үшін – 2 -3 минут q 8 – 11 сыныптар үшін – 3 -5 минут

АУДИОМӘТІН – ТЫҢДАУШЫНЫҢ СӨЙЛЕУ ӘРЕКЕТІНІҢ ОБЪЕКТІ РЕТІНДЕ Тыңдап түсіну әрекетіне үйретуде аутенттік, жартылай аутенттік және құрастырылған (оқу) мәтіндер пайдаланылады. Аутенттік мәтіндердің артықшылықтары: Шынайы қатысымның үлгісі Үзілістер Қайталаулар Түзетулер Эмоционалдылық

МӘТІННІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ Қорытынды Негізгі бөлім Кіріспе бөлім Түсіндірме, жағдайға Бірнеше бөліктерден баға беру немесе Оқушыларды тұрады. тыңдарманға үлкен контекстпен Тыңдаушының хабарлама мақсаты әр бөлімнің айтылады. Белгілі бір таныстырады. тапсырмамен негізгі ойын анықтау. аяқталуы мүмкін.

СӨЙЛЕУ ЖӘНЕ ТҮСІНУ Тыңдап-түсіну кезінде жүзеге асырылады: Хабарламаны тану Тілдік белгілердің мағынасын қабылдау Тілдік белгілердің мәні мен мағынасын қайта өңдеу

ТЫҢДАП ТҮСІНУДІ (АУДИРОВАНИЕ) ЖҮРГІЗУДІҢ КЕЗЕҢДЕРІ • Мәтінге дейін • Мәтіндік • Мәтіннен кейін

ТЫҢДАП ТҮСІНУ КЕЗІНДЕГІ МҮМКІН ҚИЫНДЫҚТАР q Оқушының жады тыңдалып жатқан хабарлама мен оның мүмкін болатын мағынасын байланыстыра алмайды. Айтылымның мазмұны жайында жалған пайымдау пайда болуы мүмкін. q Фонологиялық бейнелер қысқа мерзімді жадыдан тез өшіріледі (әсіресе тыңдаушыға беймәлім ақпарат болса). q Бейнелер анықталады, бірақ ұзақ мерзімді жадыға өтпейді. q Алынған ақпарат туралы пайымдау басталды, бірақ оның үстінен жаңа ақпарат үздіксіз келуде (оқушылар мәтінді үлкен жылдамдықта тыңдаған жағдайда).