zhara_1179_at_travmatologia.pptx
- Количество слайдов: 22
ТАҚЫРЫБЫ: ЖАРАЛАР. ЖАРА АНЫҚТАМАСЫ ЖӘНЕ ЖАРАЛАНУ. ЖІКТЕЛУІ. ЖАРА ПАТОГЕНЕЗІ. ЖЕРГІЛІКТІ ЖӘНЕ ЖАЛПЫ БЕЛГІЛЕРІ. АЛҒАШҚЫ ЖӘРДЕМ , ЕМДЕУІ. ЖАРАНЫ БІРІНШІ ХИРУРГИЯЛЫҚ ӨҢДЕУ. ИНФЕКЦИЯЛАНҒАН ЖАРАНЫ ЕМДЕУ ҚАҒИДАЛАРЫ. Дайындаған: м. ғ. к. , доц. Садықов Ө. С.
ЖАРА [VULNUS] деп терінің, шырышты қабаттың және терең жатқан тіндердің, ішкі мүшелердің механиалық әсерден бүтіндігінің бұзылуын айтамыз. Жара ашық жарақат. Жаралары зерттейтін ғылымды вульнерология деп атайды. Жарлар туралы ілім хрургияның теориялық негізін құрайды.
ЖАРАЛАРДЫ ЖІКТЕУ. 1. ШЫҒУ ТЕГІНЕ БАЙЛАНЫСТЫ; - Операциялық- оташылық-(асептикалы) - Кездейсоқ (инфекцияланған). Арнайы топқа соғыс жаралары жатады оны баллестикалық медицина ғылымы зерттейді. 2. ЖАРАҚАТТАУШЫ ЗАТЫ БОЙЫНША: - кесілген (vulnus incisum) - шаншылған (v. punctum) - шабылған (v. caesum) - жаншылған (v. cоntusum) - мыжылған (v. conguassatu) - жыртылған (v. laceratum) - тіcтелген (v. morsum) - оқ жара (v. sclopetarium) - уланған (v. vensnatum) - аралас (v. mixtum)
ЖАРАЛАРДЫ ЖІКТЕУ. 3. ЖАРАДАҒЫ МИКРОБТЫҚ ФЛОРАНЫҢ БОЛУЫНА БАЙЛАНЫСТЫ; - асептикалық (тек операциялық) - инфекцияланған (кездейсоқ жаралар) - іріңді (қабынған жаралар) 4. ДЕНЕ ҚУЫСЫНА БАЙЛАНЫСТЫ; - енген (кеуде, құрсақ, бас қуыстарына және буынға) - енбеген ( қуыс қабырғасымен шектелген) 5. ӘСЕР ЕТЕТІН ФАКТОРЛАРҒА БАЙЛАНЫСТЫ; - асқынбаған ( тек механикалық әсерден) - асқынған ( механикалық фактордан басқа; улар, радиоактивті заттар, инфекция, күиік, үсік) немесе қосарласқан.
ЖАРА ҮРДІСІНІҢ АҒЫМЫ Жалпы әрекеті 2. Жергілікті әрекеті Жалпы әрекет а) 1 -4 тәулкте симпатикалық нерв жүйесінің қозуы; б) 4 -5 тәуліктен кейін парасимпатикалық жүйенің белең алуы; 2. Жергілікті әрекеті ЖАРАНЫҢ КЛИНИКАЛЫҚ КӨРНІСІ; А) АУРУ СЕЗІМІ (dolor) Б) ЫРСИУЫ (hiatus). В) ҚАНСЫРАУ (hemoragia). ЖАРАНЫҢ ЖАЗЫЛУЫ- (ЖАРА РЕГЕНАРАЦИЯСЫ)- жарадағы және оның айналасындағы тіндердің , ағзаның жан-жақты өзгеріс үрдісін айтамыз. 1.
Жара құрылысы; а/ ернеуі; б/ қабырғасы; в/ түбі (енген жарада болмайды) Жараның жазылу кезеңі: И. Г. Руфанов / 1954 ж/ бойынша а/ гидратация; (1 -4 тәулік) б/ дегидратация (5 - тәуліктен кейін) М. И. Кузин /1977 ж бойынша 1. кезең – ҚАБЫНУ(1 -5 тәулік): а/ қантамырлаының бұзылуы (1 -2 т) б/ некрозды тіндерден тазаруы ( 3 -5 т) 2. кезең – РЕГЕНЕРАЦИЯ (6 - 14 тәулік) 3. кезең—ТЫРТЫҚ ТҮЗІЛУ / 1 - 5 аптадан кейін /
ЖАРАНЫҢ ЖАЗЫЛУЫНА ӘСЕР ЕТЕТІН СЕБЕПТЕР; 1. Жасы, салмағы, қоректенуі, жараның екінші реттегі ифекциялануы, ағзаның иммундық қалпы, жараның әсерінен ағзадағы жалпы қан айналысына. 2. Созылмалы қосарласқан ауруларға 3. Емдеу әдісіне, түрлеріне
ЖАЗЫЛУ ТҮРЛЕРІ; 1. БІРІНШІ РЕТТЕГІ ТЫРТЫҚТАНЫП ЖАЗЫЛУ; Шарттары; а/ жарада инфекцияның болмауы ( 1 гр 100000 микробтан төмен) б/ жарада бөгде заттың, гематома, некрозды тіннің болмауы. ( 10000 м) в/ жара ернеуінің 1 см. кем болуы. г/ ишемия жағдайы (1000 микроб аз) д/ аурудың жалпы жағдайы жақсы болуы 2. ЕКІНШІ РЕТТЕГІ ЖАЗЫЛУ; / керсінше/ 3. ҚАБЫРШАҚТАНЫП ЖАЗЫЛУ / беткейлік жаралар/.
ЖАРАНЫҢ ҚАУПТІЛІГІ ЖӘНЕ ЖАЗЫЛУЫНЫҢ ҚАУПТІЛІГІ; 1. ҚАНСЫРАУ, ШОК, ӨЛІМ ЖАҒДАЙЫ. 2. ИНФЕКЦИЯНЫҢ ДАМУЫ / іріңді, сепсис, анаэробты, сіреспе, құтыру және т. б. 3. ЖАРА ЕРНЕУІНІҢ ЫДЫРАУЫ, ЭВЕНТЕРАЦИЯ 4. ТЫРТЫҚТАНУДЫҢ АСҚЫНУЫ, а/ келлоидты және гипертрофиялық тыртық б/ тыртық контрактурасы в/ тыртық малигинизациясы
ЖАРАНЫ ЕМДЕУ АЛҒАШҚЫ ЖӘРДЕМ: а/ асептикалық таңу б/ асқынуды болдырмау. ОПЕРАЦИЯЛЫҚ (ОТАШЫЛЫҚ) жараны емдеу; 1. ТАЗА ОПРАЦИЯ антибиотик керек емес 2. ОПЕРАЦИЯ ИНФЕКЦИЯЛАНУЫ МҮМКІН – антибиотикті 8 -24 сағ. қолданады 3. ОПЕРАЦИЯ ИНФЕКЦИЛАНУ ДӘРЕЖЕСІ ЖОҒАРЫ- антибиотиктерді операция кезінде және кейін 24 -48 сағ. қолданады. 4. ОПЕРАЦИЯ ИНФЕКЦИЯЛАНҒАН - антибиотиктер операцияға дейін және кейін 5 тәулік КЕЗДЕЙСОҚ немесе ИНФЕКЦИЯЛАНҒАН ЖАРАЛАРДЫ ЕМДЕУ 1. ЖАРАНЫ БІРІНШІ ХИРУРГИЯЛЫҚ ӨҢДЕУ / ЖБХӨ/- Барлық кездейсоқ жараларға инфекция болдырмау үшін жасалады. 2. ЖАРАНЫ ЕКІШІ ХИРУРГИЯЛЫҚ ӨҢДЕУ- инфекция дамыған жараларда жасалады.
Хирургиялық өңдеу уақытысына байланысты; 1. ЕРТЕ ЖБХӨ / әуелгі 24 сағ. ішінде / 2. КЕЙІНДЕТІЛГЕН ЖБХӨ /антибиотитер қолданғанда ғана 48 сағ. қолданады/ 3. КЕЙІНДЕТІЛГЕН ЖБХӨ /24 сағ. кейін немесе антибиотиктер қолданғанда 48 сағ. /. ЖБХӨ ҮШ КЗЕҢНЕН ТҰРАДЫ: 1. ТІНДЕРДІ КЕСУ ЖАРА ЕРНЕУІН, ҚАБЫРҒАСЫН , ТҮБІН 2. КЕСІЛГЕН ТІНДРДІ АЛЫП ТАСТАУ, ЖАРА АРНАСЫН ТЕКСЕРУ. 3. ТІГУ немесе АШЫҚ ҚАЛДЫРЫП , САЛАЛУ. ХИРУГИЯЛЫҚ ӨҢДЕУДЕ САЛЫНАТЫН ТІГІСТІҢ ТҮРЛЕРІ: 1. Бірінші тігіс ЖБХӨ кейін бірден салынады. 2. Кейіндетілген тігіс – тігіс салып 24 -48 сағаттан кеін инфекция дамымаса байланады. 3. Екінші реттегі тігіс - жара тазарғаннан кейін грануляциялық жараға 10 -12 тәулікте
1. 2. 3. 4. 5. ЖБХӨ ЖАСАЛМАЙДЫ: Беткейлік жараларға Ернеуі 1 cм. кем жараларға Көптеген ұсақ жараларға Шаншыған жараларға Тесіп өткен жараларға ІРІҢДІ ЖАРАНЫ ЕМДЕУ- ЖАРА ҮРДІСІНІҢ АҒЫМЫНА БАЙЛАНСТЫ; Қабыну сатысы-жарада ірің, некрозды тіндермен, тіндердің ісінуімен, микробтардың дамыумен және токсиндердің сіңуімен сиптталады. ЕМДЕУ МІНДЕТІ; 1. Ірің мен некрозды тіндерден тазарту. 2. Экссудациядан және ісікті азайту. 3. Микроорганизмдрмен күресу.
ӘДІСТЕРІ. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. ЖАРАНЫ САЛАЛАУ; а/ Белсенді. б/ Белсенсіз ГИПЕРТОНИЯЛЫҚ ЕРТІНДІЛЕР /10% Na. CL ep. 3 -5% HBr. 20% қант ертіндісі/ МАЙЛАР /Левосин, левомиколь, сульфамеколь, левонорсин, мафенид ацетат/. ЭНЗИМОТЕРАПИЯ /трипсин, химотрипсин, «Ируксол» , имоазимаза/. АНТИСЕПТИКАЛЫҚ ертінділер /фурациллин ер. бор қышқылы, диоксидин 0, 1 -1% ер ФИЗИКАЛЫҚ ӘДІСТЕР /УКС, ультрадыб. кавитация, УВЧ, ГБО, озондық ем/ ЛАЗЕР СӘУЛЕСІН қолдану.
ЕКІНШІ САТЫСЫНДА – РЕГЕНЕРАЦИЯ ҮРДІСІН ЕМДЕУ; МІНДЕТІ; 1. Қабынуға қарсы ем. 2. Грануляцияны зақымданудан қорғау. 3. Регенерацияны күшейту. Ол үшін; а/ МЕТИЛУРАЦИЛ, ТРОКСЕВАЗИН, ЛЕВОМИКОЛЬ, ЛЕВОСИН МАЙЛАРЫ/. б/АЛОЭ шырынын, ИТМҰРЫН майын және т. б. в/ ЛАЗЕР сәулесі. ҮШІНШІ САТЫСЫНДАҒЫ (ЭПИТЕЛИЗАЦИЯ және ТЫРТЫҚТАНУ) ЕМ. МІНДЕТІ; ТЫТЫҚТАНУ мен ЭПИТЕЛИЗАЦИЯНЫ ЖЕДЕЛДЕТУ Қолданылды; МАЙЛАР, АЭРОЗОЛДАР, ФИЗИОТЕРАПИЯЛЫҚ ЕМ.
ДӘРІС ТАҚЫРЫБЫ: ТРАВМАТОЛОГИЯ. ЖАБЫҚ ЖАРАҚАТТАР. ЖҰМСАҚ ТІНДЕР ЖАРАҚАТЫ. ЖАРАҚАТ ТОКСИКОЗЫ. ІШКІ МҮШЕЛЕРДІҢ және БАСТЫҢ ЖАРАҚАТТАРЫ. ПАТОГЕНЕЗІ. КЛИНИКАСЫ. АЛҒАШҚЫ ЖӘРДЕМ. ЕМДЕУІ. МАҚСАТЫ: СТУДЕНТЕРГЕ ТРАВМАТОЛОГИЯ ПӘНІМЕН ОНЫҢ ІШІНДЕ ЖҰМСАҚ ТІНДЕР ЖАРАҚАТЫМЕН, ІШКІ МҮШЕЛЕРДІҢ ЖАРАҚАТМЕН ТАНЫСТЫРУ және ЕМДЕУ ҚАҒИДАЛАРЫМЕН ТАНЫСТЫРУ.
ТРАВМАТОЛОГИЯ - (гр. тілінде trauma- жарақаттану және logos-ғылым) ЖАРАҚАТ деп- МЕХАНИКАЛЫҚ, ТЕРМИЯЛЫҚ, ЭЛЕКТР, СӘУЛЕЛІК және БАСҚА СЫРТҚЫ ОРТАНЫҢ АҒЗАҒА ШҰҒЫЛ ӘСЕР ЕТУІНЕН ЖҮЙЕЛЕРДІҢ, МҮШЕЛЕРДІҢ, ТІНДЕРДІ АНАТОМИЯЛЫҚ БҮТІНДІГІНІҢ және ҚЫЗМЕТТЕРІНІҢ БҰЗЫЛУЫН АЙТАМЫЗ.
ЖІКТЕЛУІ: 1. ӨНДІРІСТІК а/өнеркәсіпті; б/ауылшаруашылық. 2. ӨНДІРІСТІК ЕМЕС; а/тұрмыстық; б/спорттық; в/транспорттық; г/көшелік. 3. БАЛАЛАР 4. ӘСКЕРИ 5. ӘДЕЙІ /өлтіру үшін, өзін өлтіру, мүше бұзу/
ЖАБЫҚ ЖАРАҚАТТАР: 1. СОҒЫЛУ /СОNTUSIO/ 2. СОЗЫЛУ /DISTORSIO/ 3. ҮЗІЛУ /RUPTURA/ 4. ШАЙҚАЛУ /СOMMOTIO/ 5. СЫҒЫЛУ /COMPRESSIO/ 6. ЖАРАҚАТ ТОКСИКОЗЫ /CRASH SINDROM/
ЖАРАҚАТ ТОКСИКОЗЫ - ЕЗІЛУ СИНДРОМЫ, КРАШ-СИНДРОМ, ҚАЛЫПТЫҚ СИНДРОМ. ЖТ - ШЕТКІ МҮШЕЛЕРДІҢ АУЫР ЗАТТАР АСТЫНДА ҰЗАҚ ( 4 -6 сағ. ) ҚАЛҒАННАН ЗАРДАП ШЕГУШІДЕ ПАЙДА БОЛАТЫН ПАТОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙ. ЖТ- ақзаға 3 фактор әсер етеді 1. НЕЙРОГУМОРАЛЬДЫҚ және НЕЙРОЭНДОКРИНДІК БҰЗЫЛЫСТАН БОЛАТЫН АУРУ СЕЗІМІ 2. ЖАРАҚАТ ТОКСЕМИЯСЫ- зақымдану ошағындағы тіндердің аутолиз өнімдерінің ағзаға сіңуінен болады. 3. ПЛАЗМА және ҚАН ЖОҒАЛТУ – ісіктен немесе қанталау жағдайынан болады
ЖТ КЛИНИКАСЫ ҮШ КЕЗЕҢНЕН ТҰРАДЫ: 1. ЕРТЕ ( 2 тәулік) ШОК КЕЗЕҢІ 2. АРАЛЫҚ - ЖЕДЕЛ БҮЙРЕК ЖЕТІСПЕУШІЛІГІ (3 - 8 -12 тәулікке дейін) 3. КЕШ (8 -12 тәуліктен 1 -2 айға дейін) АЙЫҒУ КЕЗЕҢІ – жергілікті көрністің белең алуы.
ЕМДЕУ: Шокқа қарсы: полиглюкин, гемодез Қышқыл-негізді қалпына келтіру Гепарин, трасилол, контрикал, оттегі Гемодиализ, гемосорбция, плазмоферез Кванттық ем Сіреспеге қарсы ем
НАЗАР АУДАРҒАНДАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
zhara_1179_at_travmatologia.pptx