Тақырыбы: Саясат-әлеуметтік құбылыс ретінде Орындаған: Ерғонысова. Б Жм 14 -29 -1 к Тексерген: Исаева. М
1. Саясат түсінігінің қалыптасуы Саясат терминінің қалыптасуы Саясат терминін ең бірінші болып ғылымға енгізген ежелгі грек философы Аристотель болып табылыды. Оның ойынша саясат-ортақ игі іске алып келетін, бақытты өмір сүруге насихаттайтын қоғамның өркениетті формасы. Н. Макиавелли саясатының анықтамасы Әр ұлттың және мемлекеттің көптеген топтарының негізгі бағыты өнер жетістіктері мен мемлекеттік билікті тиімді пайдалануға негізделген. Николо Макиавеллииталияндық қоғам қайраткері, саясаттанушы. Ол 1515 жылдың өзінде-ақ саясат терминіне былайша анықтама беріп қойған: М. Вебер саясатының анықтамасы Әртүрлі мүдделердің өсуінен, қоғамдағы адамның саясат жайлы түсінігінің дамуына байланысты енді ортада еркін индивид жайлы пікірлер туды. Бұл туралы неміс саясаттанушысы Макс Вебер “саясат” терең және жанжақты ұғымды білдіреді сонымен қатар басқару жүйесінің көптегентүрлерін қамтиды, оның ішінде мыналар туралы айтсақ болады:
Саясат термині грек тілінен аударғанда «polity» (азамат құқығы, биліктің механизмі) «logos» ғылым деген мағынаны беретін екі сөздің бірігуінен құрылған. Сонымен саясаттану деп саясатты зерттейтін ғылым саласын айтамыз. ü Билікке келуге және оны тиімді пайдалануға арналған жинақталған әдістеме üБанктердың Қаржы саясаты және империялық банктердің дисконттық саясаты жайлы üҚоғамдық көтерілістер кезіндегі саясат ü Мемлекет билеушісі және халық тұғырындағы билікті пайдалану üҚалалық және аудандық ортаның мектеп саясаты жайлы üҰйымдарды басқару саясаты üТіпті күйеуін басқарғысы келетін ақылды әйел саясаты жайлы
2. Заманауи саясат түсінігі Заманауи қоғам саясаты туралы ойлар өте көп. Ол туралы америкалық лексикограф Н. Уебстер өзінің халықаралық үшінші сөздігінде(1961) саясатқа былайша анықтама берген: üЭтиканың мемлекетпен және қоғаммен тығыз байланысқан бір бөлігі. Жеке тұлғалармен байланысына қарағанда әртүрлілігімен, философиялық көзқарастарымен ерекшеленеді; қоғамдық және әлеуметтік этика; üСаясаттық әрекеттер, дағдылар; üСаясаттық қарым-қатынастар мен бәсекелес топтардың арасындағы қызметтік бақталастық. Жеке тұлғалар арасындағы билік пен жетістікке деген бәсекелестік; üМемлекеттік емес топтардағы тексеріс қызметін кеңейту; üСаяси өмір негізгі мамандық ретінде; ü Жеке жұмыстардағы саясаттық басқармалар; üСаясаттық негіздер, жеке тұлғалардың өзіндік ойлары (әйелдер және т. б саясаты); üҚоғамдағы жалпы адамдар арсындағы қарым-қатынастық кикілжіңдердің жалпы негізі; üҚоғамдық ұйымдардың лидерларының қарым-қатынасы(саясаттық мекеме, клуб); üСаяси ғылым;
Саясаттың пайда болуындағы материалдық шарттар Саясаттың пайда болуындағы негізгі бвағытына ауыл және өндіріс шаруашылығы жатады. Жануарлардан күнделікті қажеттіліктерден де көп өнімдер өндіре бастады. Қоғамның экономикалық дамуына әкелетін қосымша өнімдер пайда болды. Осының нәтижесі саудасаттық, нарықтың белсенді дамуына алып келді Мұқтаждықтарды өтеу барысындағы бұл экономика бастапқы қоғамдық қарым-қатынастарды, бірігіп жұмыс жасау сферасын бұзды üБастапқы саясат бағыты ұрпақтан ұрпаққа, салтдәстүр, наным-сенім, діндік көзқарастар арқылы шешіліп отырды üКейінгі саяясаттың механизмі болған кикілжіңдерді шешуде шарасының жеткіліксіздігі байқалды Жеке меншіктің маңызы Автономды тұлғаның қызметі: üДіндік көзқарастармен, салтдәстүр, наным-сенім, туған туыстық қарым -қатынастар арқылы шешілмейтін болды, себебі әлеуметтік қарысқатынастар өз шекарасынан асып кетті üҚоғамның, жеке тұлғаның қалыптасуына негізделген әлеуметтік институттарға мұқтаждық артты
Саясаттың пайда болуы туралы мынандай тоқтам жасауға болады: üСаясат шынайы келісімі, нақты құқықтары бар, өзіндік ойлары, ортақ ұйымшылдығы бар ортада қалыптасып, дами алады üБасқа әлеуметтік институттарға қарағанда жеке тұлғаның ғана бас пайдасына емес толық біртұтас қоғамның, әлеуметтік топтардың мұқтаждықтарын өтеуге негізделген
Табиғат және политиканың әлеуметтік тағайындауы: Теориялық тәсіл Политика табиғатына түрлі теориялық тәсілдер Политика табиғатына әртүрлі тәсілдердің туындауы üСаясаттың қоғамда пайда болуындағы жеке қалыптасуына байласынысты оның табиғатын түсіндіру керек болды, сол себепті саясат жайлы жалпы біртұтас пікір жоқ üАлайда көптеген саясаттанушылар бірауыздан саясаттың негізгі бағыты қоғамды қамтамасыз ету, жалпы әлеуметтік қарым-қатынастарды нығайтуға негізделген деген пікір қалыптастырған üАл кейбір саясаттанушылар әр салаға жеке жұмыс бағыттау керек деп насихаттаған. Бұл туралы пікірлер өте көп Заңнамалық тәсіл: билікке қатысты саясат Заңнамалық тәсіл бойынша саясатты негізі басқару жүйесіне негізделген шара деп қабылдайды. М. Веберомның тәсілі негізіндегі ережелер üСаясат-топтар мен таптар арасындағы, мемлекет арасындағы билік жүйесіне ұмтылу üКімде кім саясатпен айналысса, сол билікке ұмтылушы Функционалдық тәсіл: Саясат қоғамды басқару қызметі негізінде üСаясат негізі құқықтар мен заңнамаларға негізделіп жұмыс атқарады ü Саясатқа қатысушылар өзіндік шарттарға бағынады, саясаттың құлдырап кетпеу негізіндегі üНегізгі көңілді саясаттың технологиясына бөледі Функционалды тәсілге философ Платонның ережелері üБилікте отыру үшін ең алдымен әділ болу керек üЕң жақсы қасиеттер философтардың бойынан табылады, сол адамдар билікте отыру керек üБасқа тап өкілдері өз жұмыстарымен айналысуы керек
Коммуникативтік (қарым-қатынас) тәсіл : САЯСАТ - интеграция аумағы (байланысты дамыту, жетілдіру, өзара ынтымақтастық) немес екүрес аумағы. Коммуникативтіктәсіл политиканың ең ауқымдыжолы , ол- адалдық пен қоғамдағы қақтығыстарды реттеу меxанизмі іспетті. Дегенмен, қоғамдағы интеграция мен адалдық әртүрлі жетілуі мүмкін , сондықтан осы тұста екі түрлі бағыт болады Бірінші бағыттың өкілдері политиканың аумағын, интеграцияны іске асырудың ортақ қызығушылықтарын негізге ала отырып , мемлекеттердің билік институттарының ортақ қажеттіліктері нқамтамыз ету деп қарастырады. Қазіргіуақытта политиканың аумағыныңекінші жағы қалыптасты, олқақтығысты яғни политика басымдылықаумағы , бірәлеуметтіктоптыңекіншітоптыбұлтартпауы , басынуы. Политиканы билік үшін күрес деп санау , оның иесіне пайдасын , артықшылығын тигізу және қоғамды басқару дәстүріН. Макиавеллиден бері жалғасуда. Біраз уақыт өткеннен кейін неміс философтары мен ойшылдары К. Маркс пен Ф. Энгельс политиканы таптық күресаумағы деп тұжырымдады. Олардың ойлары бойынша: üПолитика – топтық қызығушылықтың қорытынды түрі, олбилікарқылыжүзегеасады. üМемлекеттікбилікэкономикалықбилеушітоптыңқызығушылықтарыаж ыратады. üАдамзаттыңтариxы- билеушітоптыңкүресініңтариxы üҚарама-қарсытоптардың (соның ішінде буржуазиялық және пролетариаттық) қызығушылықтарын келістіру, біріктіру түптеп келгенде мүмкін емес , олардың жекеменшіктерін түп негізі мен жоймайынша
1. Саясаттың құрылымы және элементтері Саясаттың құрылымдық элементтері üСаясаттың субъекттері: индивидтер, әлеуметтік топтар, ұйымдастырушылар, мемлекеттік билікке тілекей және жанама қатысушылар üӘлеуметтік институт-саясаттыі құрылымдық, ұйымдастырушылық субъекті (мысалы: саясаттық партиялар, шіркеу, халықаралық ұйымдар ) üӘлеуметтік құрылымдар: таптар, топтар, ұлттар, элиталар және жеке тұлға, мемлекет азаматы üСаясаттық қарым-қатынастар-билікті жүргізуге, саясаттық қызығушылықтарды жүзеге асырудағы, шарттар мен келісімдер жөніндегі байланыстар üСаясаттық сана-саяси ұйымдастырушылардың баға системасымен жүзеге асырылады üСаясаттық психология-саяси өмірдегі эмоция, сезім, қобалжу құбылыстарына байланысты туындайды üСаясаттық идеология-белгілі жүйеде нақтыланатын саяси көзқарастар üСаяси мәдениет саяси қарам-қатынасқа түсетін саясаттанушылардың мінез-құлығын анықтайды üӘлеуметтік институттардың системасы мен заңнамалық билік üҚоршаған ортаның саяси ұйымдары өзінің қол астына барлық мемлекеттік іс-шараларды алады
2. Саяси функциялар Осы элементтердің белсенді қарым-қатынастарынан саясат қоғаммен байланысын бұзбай сақтап отыр Саясат мағынасы менмәнінің қоғамда өз пайдасын тигізуіне саяси функциялар көмектеседі. саяси функциялардың саны мен жұмыс жасау сапасына байланысты қоғам да дами алады Саяси функцияларға жататындар: üҚоршаған ортаның саясатыныңбір қалыптылығы мен бірізділігін қамтамасыз ететін функция üМобилизация және керекті заттармен қамтамасыз ету функциясы üРационализация. Топтар мен несесе жеке дара қызығушылықтарды көрсетеді. келіспеушіліктер мен кикілжіңдерді шешеді üСаяси әлеуметтілік. жеке тұлға мен топтардың саяси қызығушылықтарын дамытады üГуманитарлық функция Саяси функциялардың сәтті орындалуы қоғамға жаңаша әсер етіп септігін тигізеді
Саясат және мораль Саясат пен моральға байланысты тракттар Саясаттың моральдық және моральдық емес мәселелері үлкен дауға әкеледі. Оның практикалық мағынасы: üСаяси мақсаттарға зорлау, зомбылық көрсету арқылы қол жеткізуге болады ма? üҚоғамның бақытты болуы үшін бір адамның өмірін қиюға болды ма? Саясат пен моральдың негізін ең бірінші болып Аристотель қалаған üИгі істер атқармаған адамдар қоғамдағы ең нашар адамдар, сондыңтан саясат қоғам мен адамдар арасында оң байланыс құруға негізделген üАдамдар мен мемлекеттің барлық мұқтаждықтары әділ, барлық қоғамға пайдасын тигізуге бағытталған üМақсат пен міндеттердің байланысуы билеуші талантына байланысты екенін Платон айтып кеткен Жаңа заманда Макивелли атынан саясат пен моральға байланысты жаңа пікірлер қалыптасқан üМораль-адамгершілік тұрғыдан аспайтын, әділ шешімдер мен келісімдермен негізделген мәңгілік сферасы қалыптасқан жеке тұлғалардың қарым-қатынсы üСаясатта топтар мен таптардың жалпы ойлары сарапталады üОсы элементтер нақты характер және мақсат-міндеттемелерге ие üСаясатта ешқандай зорлық көрсету, қинау, тығырыққа тіреулер жоқ Н. Макиавелли-саясаттағы басты қағидалардың бірі міндеттер қүралдарды ақтайды деген еңбектің авторы
Скачать презентацию Тақырыбы Саясат-әлеуметтік құбылыс ретінде Орындаған Ерғонысова Б Жм
Balzhan_srs.pptx