Тақырыбы: Менингококкты инфекция Дәрігер-интерн: Өтемұрат

Тақырыбы: Менингококкты инфекция Дәрігер-интерн: Өтемұрат А. Ж. Группа: ЖТД 625 -1 К

Менингококты инфекция – ауа- тамшылы механизммен тарайтын, назофарингит және генарализденген түрлерінде өтетін клиникасында қызбамен, интосикациямен, экзантемамен және ми қабаттарының зақымдалуымен сипатталатын антропонозды бактерияды жедел инфекциялық ауру.

Этиологиясы Менингококкты инфекция – Neisseria meningitidis тудыратын жұқпалы ауру, олардың көрінісі белгісіз тасымалдаушыдан, ауыр түрдегі менингиальді формаға дейін болуы мүмкін. Қоздырғышты алғаш ашып зерттеген А. Вексельбаум (1887). Морфологиялық құрылысының сипаттамасын 1907 жылы Флексиер берді, ал Ослер деген ғалым 1889 жылы науқас қанынан менингококкты бөліп алды. Менингококктар ұсақ диплококктар. Бір біріне ойыс беткейлерімен қарап, кофе дәні тәрізді жұптасып орналасқан. Грамм теріс, қозғалмайды, спорасы жоқ, Пилин ақуызы бар, жасанды қоректік ортада тұрақсыз микрокапсула түзеді. Нағыз аэроб. Ферменттік белсенділігі төмен. Көптеген серологиялық топтары бар(А. С).

Эпидемиологиясы • Адам – менингококктардың жалғыз табиғи иесі. Инфекция көзі науқас адам және тасымалдаушылар. Инфекция көзін үш топқа бөледі: Øгенерализациялық түрде дамыған науқас адам (жалпы жұқтырылғандардың бәр пайызы), Øназофарингитпен ауыратын науқастар (10 -20%), Øсау атсымалдаушылар (80 -90%). • Тасымалдаушылық орта есеппен 2 -3 аптаға созылады. Контагиозды индекс – 0, 5 -10%. Жиі 14 жасқа дейінгі балалар сезімтал. Таралу механизмі аэрогенді, ауа тамшылы жол, басқа инфекциялық аурулардан ерекшелігі жұқтыру ұзақ және тығыз қарым қатынас кезінде ғана дамиды. Ауру мезгілдік сипат алады, күз қыс айларында жиілейді. Инфекциялық ену қақпасы мұрын жұтқыншақ болып табылады.

Патогенезі Менингококктар ауамен мұрын жұтқыншақтың шырышты қабатына енеді, сол жерде бала назофарингитпен ауырады. Егерде баланың қорғаныс қабілеті жақсы болса, ауру ары қарай таралмай осы жерден аяқталады, егер бала иммунитеті әлсіз болса, онжа инфекция мұрын жұтқыншақтың лимфа тамырлары арқылы қанға өтеді, қанда – менингоккцемия – бактеремия – септицемия, менингококктар өледі, өлген кезде токсинде бөледі, нәтижесінде көптеген органдарды бұзады. Гематоэнцефальдік барьерден өтіп, ми кабаттарын зақымдайды. Кейде қоздырғыш қанға өтпестен тор сүйек арқылы периваскулярлы, периневральді лимфа жолдары арқылы жұмсақ ми қабатына тікелей өтеді.

Патоморфологиясы Қоздырғыш ену қақпасында – мұрын жұтқыншақта жергілікті анық қабынулық процестер –менингококкты назофарингит (жұтқыншақтың артқы қабырғасында қантамырлар толуы, лимфойдты элементтер гиперплазиясы, шырышты қабаттардың нейтрофильді инфильтрациясы). ОЖЖ зақымдалуында қабыну ошағы мидың жұмсақ қабықшасында орналасады. Кейбір ауруларда ми заты мен ми қарыншалары да зақымдалады. Іріңді эксудаттың жиналуынан немесе ликвор ағуының бұзылуынан мида гидроцефалия дамуы мүмкін. Менингокеккемия қанталаумен, қантамырлар тромбозымен және жалпылама некроздармен жалғасады. Ауыр найзағай тәрізді менингокеккемияда қантамырларының генерализденген диффузды өзгерістермен, ол ары қарай циркуляторлық бұзылыстармен және органдар мен жүйеледің заөымдалуымен көрінеді. Бүйрекүсті безінде ісіну, жалпылама қанталау және некрозды өзгерістер болады. Буындарда іріңді артриттер, иридоциклит, пневмониялық ошақтар, іріңді плеврит, эндокардит, перикардит сияқты өзгерісьермен сипатталады.

Классификациясы Клиникалық формалары Ауырлығы Ауру ағымы Асқынуы бойынша бойынша 1. Типті: 1. Жеңіл 1. Жедел 1. Спесификалық: А) Жергілікті (назофарингит, 2. Орташа 2. Созылыл бас миының ыңқы ісінуі І, ІІІ дәр, тасымалдаушы) ауыр 3. Созылмал Инфекциялық Б) Генерализденген: 3. Ауыр ы (Менингокеккемия, іріңді токсикалық шок менингит, аралас түрі, І, ІІІ дәр, менингоэнцефалит, сирек – гидроцефалия, эндокардит, Жедел бүйрек артритиридоциклит, жеткіліксіздігі, пневмония) ДВС синдром. 2. Атипті: серозды менингит, 2. Неспецмфикалы аллергиялық, қ: пневмония, субклиникалық, абортивті пиодермия, экзентема) микстинфекция т. б.

Аурудың көп кесел көрсететін түрі жайылған МЖА формасы. Жасырын кезеңі 4 -6 күн. Назофарингит түрінде 2 апта, таяқша тасудың мезгілі 2 -3 апта, кейде 6 -7 аптаға дейін созылады, жасырын мезгіл кезеңі 1 -10 күнге созылады, көбіне 6 -7 күнге созылады.

Жедел назофарингит диагноз түрін эпидемиялық, бактериологиялық және аурудың белгісі болғанда қойылады. Науқас бас аурудан басталады, әсіресе маңдай жағы ауырып, бала әлсізденіп бозарады (ЖРВИ-ден айырмашылығы). Құрғақ жөтел пайда болуы мүмкін, басы айналып құсады, бұлшық еттері ауырып, денесі сезімтал болады (гиперестезия ). Тамағы кеуіп құрғайды, мұрны бітіп, аздап қоймалжың су ағады. Қызба 1/3 аурулардан 37 -38°С 2 -3 күн шамасында, кей уақытта 5 -7 күн субфебрилитет. Ерінге , мұрынға ұшық шығады, көзінің еті қабынып қызарады, дене терісіне қызғылт теңбіл бөртпелер шығады. Жұтқыншақ пен өңеш қызарып, бездері ісінеді, әсіресе кішкентай тіл қабынып қызарады. Науқас 5 -7 күнге дейін созылады. Қанның анализі – нейтрофильді лейкоцитоз 1/2 аурулардан (9 -20 -мың), 40% ауруларда ЭТЖ көтеріледі (4 -7 күндей).

Менингокеккемия – менингококкты инфекцияның клиникалық түрі, негізінен әр түрлі органдарды зақымдаумен (буындар, көз, көкбауыр, өкпе, бүйректер, бүйрекүсті безі). Ауру жедел басталады, дене температурасының өте жоғары көтерілуімен көрінеді. Озноб, қайталамалы құсу, қатты бас ауыруы, ерте ждастағы балаларда пронзителный айқаймен сипатталады. Кейбір жағдайларда есінен тану және ерте жастағыларда тырысулармен көрінеді. Барлық клиникалық белгілер 1 -2 күн ішінде дамиды. Бірінші күннің соңы мен екінші күннің басында теріде геморрагиялық бөртпелер – тез арада бүкіл денеге таралады, көбісі аяқта және жамбаста. Бөртпелі дақтар нуктеліден үлкен көлемге дейін болуы мүмкін пішіні жұздызша тәрізді, ортасы некроздалған. Некрозы бар жерлерде дефкуттер мен тыртықтану жүреді. Сонымен бірге табан қол саусақтарында гангрена, склераға, конъюктиваға, ауыздың шырышты қабатына қанталау болады. Буындардағы өзгерістер артритпен көрінеді. Көбіне кіші қол аяқ буындарында жиі, буын сыртынан ісініп, қызарып көрінеді. Қимыл ауырсынумен, полиартриттер. Көздің тамырлы қабығында увеит, иридоциклохориоидит. Көзі ржавый цветке айналады, біржақты.

Қан талдауында жоғары лейкоцитоз, нейтрофильдердің солға ығысуы миелоциттердің пайда болуымен, анэозинофилия, СОЭ жоғарылайды. Найзағай тәрізді формасы ауыр өтеді. Бұл кезде дене температурасы мезгілсіз, тез көтеріледі, озноб және геморагиялық бөртпелер шығады(Өлік дақтары). Бала әлсіз, терлегіш, мазасыз, ауырсынуларға шағымданады. АД төмен, тахикардия, пульс жіп тәрізді. ентігу, тырысуларғ ес жоғалту. Соңына қарай кофейной гущи сияқты құсық. Бас миының тез ісінуіне акеледі. Анурия, метоболикалық ацидоз, Инфекциялық токсикалық шок пайда болады.

Менингококкты менингит – ересектерде менингококкты инфекцияның басты жайылған түрі және интоксикациямен, менингеальді синдроммен сипатталады. Басталуы жедел, аяқ астынан дене қызуының 39 -400 С-қа дейін көтерілуі, қалтырау, қатты бас ауруы, қайталап құсу (жүрек айнусыз) болады. Бұл триада ерте көрінеді және ең тән және тұрақты көрініс болып тбылады. Науқастарда өте тез мазасыздану, қимылдық қозу, терінің гиперестезиясы, дамиды. Алғашқы тәулікте менингиальды синдром дамиды: желке бұлшықеттерінің ригидтілігі, Керниг, Брудзинский симптомдары, жұлын нервтерінің зақымдануы мүмкін (жиі ІІІ, ІУ, УІ жұп нервтері), ақыл – есі бұзылуы мүмкін, есеңгіреуден комаға дейін қатты айқындалған психомоторлы қозумен көрінуі мүмкін. Науқастың сыртқыкелбеті: мойын, бет терісінің гиперемиясы, ерін шырышты қабығы құрғақ, склера және коньюктива тамырлары иньекцияланған болады. Науқас міндетті қалып қабылдайды, бүйіріне жатады, аяқтары бүгілген және ішіне қарай тартылған, басы біраз артқа шалқайған. Жұлын ми сұйықтығының диагностикасы маңызды. Бірінші куні сал тұнықтау болып келесі куні бірден лайланып бұлыңғырланады.

• Мондонези симптомы – көзін жұмдырып басып көргенде ауырады; • Бехтереев симптомы – бет сүйегін ұрғылап көргенде ауру сезімі.

• Менингиттің ауыр түріне менингоэнцефалит жатады. Бұл науқаста бірінші күннен бастап, баланың есі талып, аяқ-қолы құрысып парез-паралич болады. Менингиттік симптомадар сәл белгіленеді. Аурудың аяғы жаман, бұл түрі өте сирек кездеседі. Емді кеш бастағанда эпилепсия, баланың интелектісі кемиді, т. б. қылықтар болуы мүмкін.

Диагностикасы Диагноз қою: 1. Жедел басталуы 2. Дене қызуы 39°дейін көтеріледі, бас ауруы, құсүы 3. Клиникалық сипаттамасы 4. Қан анлизінде - ЭТЖ 50 -60 мм/сағ. көтерілеуы, лейкоцитоз, нейтрофильдық солға ауысуы, 5. Ми-жұлын сүйығында – ақшық, ірінді, белок сәл көбейеді, не қалыпта. 6. Бактериологиялық зерттеу а) мазок на менингококк мүрын, кенірдектен б) ми-жұлын сүйығын менингитттерде бактериологиялық зерттеу в) менингококкцемияда-қанды бактер. зерттеу 7. Серологиялық зерттеу а) РПГА,

Емдеу Стационар жағдайда келесі тәртіптерді сақтап өткізеді: қатаң төсек режимі этиотропты емді интенсивті түрде пенициллинотерапиямен жүргізеді, бұлшық етке н/е көктамырға тәулігіне 200 -300 мың ЕД/кг салмағына, 3 айға дейінгі балаларға 300 -400 мың ЕД/кг әр 4 сағат сайын, ал 1 жсқа дейін әр 3 сағат сайын. Емдеу курсы 5 -8 тәулік ликвордағы цитозды бақылап. Егер цита 1 мкл – де 100 клеткадан көп болса н/е нейтрофил сипаты көп болса тағы 2 -3 күн ұзартуға болады. Таңдау антибиотигі болып табылады: левомицитин сукцинат натрий. Тәуліктік дозасы 100 мкг/кг әр 8 сағат интервалмен. Емдеу курсы 6 -8 күн. Субарахноидалды кеңістікке өтетін полусинтетикалық пенициллиндер: ампициллин – бұлшық етке дозасы 150 -200 мг/кг әр 6 сағат сайын. Оксациклин метациллин субарахноидалды кеңістікке 200 -300 мг/кг тәулігіне 3 -4 сағат сайын бергенде өтеді.

Полусинтетикалық пенициллиндер эффект бермеген жағдайда цефалоспориндер тағайындалады: клафоран к/т 100 мг/кг 8 -12 сағат интервалмен. Әрі қкркй патогенетикалық емі: дезинтоксикациялық мақсатымен жасалады: 1) гемодинамикалық, электролиттік, қыш алмасу процестерін коррекциялау үшін 2) ДВС синдромды емдеу, әсіресе менингококкцемияны глюкокортикоидты терапия оксигенотерапия протеаза ингибиторын тағайындау менингитте қосымша дегидратациялық терапия қолданылады Симптоматикалық терапия – бұл гипертермиялық синдромды, тырысу статусн басу болып табылады.