System podatkowy Definicje i podstawowe pojęcia System podatkowy

System podatkowy Definicje i podstawowe pojęcia System podatkowy 1

LITERATURA PODSTAWOWA ŻRÓDŁA KSIĄŻKOWE 1 A. Gomułowicz ; J. Małecki „Podatki i prawo podatkowe” Wyd. Lexis. Nexis , Wydanie IV , Warszawa 2007 2 J. Głuchowski „Polskie prawo podatkowe” Wyd. Lexis. Nexis , Wydanie VI , Warszawa 2006 3 S. Owsiak „Finanse publiczne” Wyd. PWN Warszawa 2005 4 B. Brzeziński „Wstęp do nauki prawa podatkowego” Wyd. TNOi. K Toruń 2005 5 H. Litwińczuk „Prawo podatkowe przedsiębiorców” Wyd. K i K Wydanie IV Warszawa 2004 6 A. Krajewska „Podatki – Unia Europejska, Polska, Kraje nadbałtyckie” PWE Warszawa 2004 7 K. Wach „Systemy podatkowe krajów Unii Europejskiej” Wyd. Oficyna Ekonomiczna Kraków 2005 8 L. Oręziak „Konkurencja podatkowa i harmonizacja podatków w ramach Unii Europejskiej” Wyd. WSHi. P Warszawa 2007 System podatkowy 2

LITERATURA DODATKOWA – akty prawne 1. Ustawa Ordynacja podatkowa / Dz. U. 2005 nr. 8 poz. 60 / 2. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych / Dz. U. 2000 nr. 14 poz. 176 / 3. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych / Dz. U. 2000 nr. 54 poz. 654 / 4. Ustawa o podatku od towarów i usług / Dz. U. 2004 nr. 54 poz. 535 / 5. Ustawa o podatku akcyzowym / Dz. U. 2004 nr. 29 poz. 257 / 6. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych / Dz. U. 2002 nr. 9 poz. 84 / 7. Ustawa o podatku rolnym / Dz. U. 2006 nr. 136 poz. 969 / 8. Ustawa o podatku leśnym / Dz. U. 2002 nr 200 poz. 1682 / 9. Ustawa o czynnościach cywilno-prawnych / Dz. U. 2005 nr. 41 poz. 399 / 10. Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników / Dz. U. 2004 nr. 269 poz. 2681 / System podatkowy 3

Historycznie wykształciły się trzy podstawowe rodzaje danin publicznych a. Daniny osobiste b. Daniny rzeczowe / obowiązek nieodpłatnego dostarczania c. Daniny pieniężne / podatki, opłaty / / obowiązek służby wojskowej, czy obowiązek nieodpłatnego świadczenia pracy / państwu np. żywności czy środków transportu/ System podatkowy 4

ŻRÓDŁA PRAWA PODATKOWEGO I. Akty normatywne § § § II. Umowy międzynarodowe o o III. IV. Konstytucja Ustawa Ordynacja podatkowa Ustawy podatkowe Rozporządzenia Ministra Finansów Obwieszczenia Umowy dwustronne o unikaniu podwójnego opodatkowania Dyrektywy Unijne Orzeczenia sądowe / precedensy sądowe / Zwyczaje religijne i inne tradycje System podatkowy 5

Struktura prawa podatkowego Układ poziomy Przepisy ogólne / Ordynacja podatkowa / Przepisy szczegółowe / ustawy podatkowe / Struktura pionowa Konstytucja Ustawy Rozporządzenia Obwieszczenia System podatkowy 6

Obowiązek podatkowy Jest to zobowiązanie określonego podmiotu / podatnika / do zapłacenia podatku, wynikające z mocy prawa podatkowego System podatkowy 7

Obowiązek Podatkowy określany jest dwojako 1) Ujęcie ogólne – zapisane w ustawie, określa 2) Ujęcie zindywidualizowane kiedy ma powstać obowiązek podatkowy - mówi o konkretnych przypadkach i momentach powstawania obowiązku System podatkowy 8

Powstawanie zobowiązań podatkowych • Z mocy prawa - w przypadku wystąpienia zdarzenia opisanego w ustawie • Z mocy decyzji organu podatkowego - powstaje w momencie doręczenia decyzji podatnikowi System podatkowy 9

Zobowiązanie podatkowe musi określać Ø Kto jest podatnikiem Ø Wysokość podatku Ø Termin zapłaty Ø Miejsce i sposób zapłaty System podatkowy 10

Wygasanie zobowiązań podatkowych W momencie zapłaty podatku Umorzenie zobowiązania / rezygnacja organu podatkowego z zapłaty podatku / Przedawnienie zobowiązania System podatkowy 11

Podmioty stosunków podatkowoprawnych I. Organy podatkowe II. Podatnik, płatnik, inkasent III. Następcy prawni IV. Osoby trzecie System podatkowy 12

Pojęcie podatku q PODATEK jest to : v v v pieniężne przymusowe ogólne nieodpłatne jednostronne bezzwrotne świadczenie na rzecz państw lub innych związków publicznoprawnych System podatkowy 13

Stałe cechy podatków Pieniężne - zapłata następuje tylko w formie pieniężnej Przymusowe – jest przymus zapłaty podatku Ogólne - obowiązek podatkowy obejmuje wszystkich zgodnie Nieodpłatne – Bezzwrotne – z zapisami w Ustawach w zamian za zapłatę podatku podatnik nic nie otrzymuje ani nie nabywa żadnych uprawnień prawidłowo naliczony i zapłacony podatek nie Jednostronne – podlega zwrotowi tylko parlament stanowi podatki System podatkowy 14

Elementy konstrukcji podatku A. B. C. D. E. Podmiot podatku Przedmiot podatku Podstawa podatku Stawki i skale podatkowe Ulgi i zwolnienia - elementy korygujące wysokość podatku System podatkowy 15

Podmiot podatku Organy podatkowe Podatnik Płatnik Inkasent System podatkowy 16

PODATNIK Jest to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej na której ciąży obowiązek podatkowy System podatkowy 17

PŁATNIK Płatnik - jest to osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczania i pobrania od podatnika podatku / lub zaliczki na podatek / i wpłacenie go we właściwym terminie organowi podatkowemu. / płatnik działa z mocy praw, nie podejmuje żadnych decyzji / System podatkowy 18

INKSENT INKASENTEM jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenie go we właściwym terminie organowi podatkowemu / inkasent działa z mocy prawa / System podatkowy 19

Przedmiot podatku Przedmiotem podatku jest sytuacja, stan faktyczny lub prawny z którym ustawodawca łączy obowiązek zapłaty podatku / osiąganie przychodu, dochodu, wydatkowanie dochodu, nabycie, posiadanie lub zbycie majątku / Przedmiot podatku znajduje najczęściej wyraz w nazwie podatku System podatkowy 20

Podstawa podatku Jest to ilościowe lub wartościowe określenie przedmiotu podatku § § W podatku dochodowym – wysokość dochodu W podatku od nieruchomości – ilość metrów kwadratowych powierzchni lokalu § W podatku od nieruchomości – wartość obiektu System podatkowy 21

Stawki i skale podatkowe § § Stawka podatkowa wyraża stosunek kwoty podatku do podstawy opodatkowania – Biorąc pod uwagę tryb obliczania wysokości podatku jest to wielkość która w powiązaniu z podstawą podatku pozwala ustalić kwotę podatku Stawki dzielą się na : kwotowe i procentowe System podatkowy 22

Stawki podatkowe c. d. § § Kwotowe - określona kwota złotych za jednostkę określającą podstawę podatku / np. 5 zł za hektar / Procentowe – określony procent podstawy opodatkowania § stałe - proporcjonalne, liniowe § zmienne : v rosnące - progresywne v malejące – regresywne v mieszane - degresywne System podatkowy 23

Termin zapłaty podatku Termin zapłaty może wyniknąć z dwóch przesłanek : o w wyniku decyzji organu podatkowego o z mocy prawa / zapis w ustawie / System podatkowy 24

Funkcje podatków Fiskalna Redystrybucyjna Stymulacyjna / ekonomiczna System podatkowy 25

Kryteria podziału podatków Podmiot opodatkowania Przedmiot opodatkowania Związek pomiędzy ciężarem podatkowym a ponoszącym go podatnikiem Władztwo podatkowe Kryterium terytorialne Podmiotowe żródło pochodzenia System podatkowy 26

Podział podatków ze względu na podmiot opodatkowania Pytanie kto płaci, kto jest podatnikiem Podatki od osób fizycznych Podatki od osób prawnych Podatki od innych podmiotów posiadające osobowości prawnej / / organizacje nie System podatkowy 27

Podział podatków ze względu na przedmiot opodatkowania Pytanie za co płacimy A. Majątkowe / posiadany majątek, obrót lub przyrost majątku, nabycie praw majątkowych / B. Przychodowe / przychód / C. Dochodowe / dochód = przychódkoszty / D. Od wydatków / konsumpcyjne / System podatkowy 28

Podatki z punktu widzenia związku między ciężarem podatku a ponoszącym go podatnikiem Pytanie kto płaci / na kim spoczywa obowiązek podatkowy / a kto ponosi ciężar podatku 1. Podatki bezpośrednie § § Podatki dochodowe Podatki majątkowe płaci podatnik 2. Podatki pośrednie - podatnikiem jest sprzedawca a płaci § § Podatki przychodowe Podatki konsumpcyjne konsument System podatkowy 29

Władztwo podatkowe Podatki centralne – Podatki lokalne - podatki q Podatki wspólne jest wpływają do budżetu państwa wpływają do budżetów samorządów / gmin – własne/ – podatki dochodowe, wpływają do budżetu centralnego ale część transferowana do budżetów gmin System podatkowy 30

Kryterium terytorialne 1. Podatki centralne - budżetowe Podatek od towarów i usług Podatek akcyzowy Podatek dochodowy od osób fizycznych Podatek dochodowy od osób prawnych Podatek dochodowy – ryczałt od przychodów ewidencjonowanych Podatek od gier i zakładów wzajemnych System podatkowy 31

Kryterium terytorialne 2. Podatki lokalne - samorządowe Podatek od nieruchomości Podatek od spadków i darowizn Podatek rolny Podatek leśny Podatek – karta podatkowa Podatek od środków transportowych Podatek od czynności cywilno-prawnych System podatkowy 32

Kryterium terytorialne 3. Podatki wspólne Podatki dochodowe - / pdof , pdop / Udziały organów samorządowych Gmin, Powiatów i Województw w podatkach dochodowych, płaconych przez podatników z terenu odpowiednio Gminy, Powiatu, Województwa System podatkowy 33