СЛОВАКИЙН ХУУЛЬ ТОГТООХ ҮЙЛ ЯВЦ ДАХЬ ОЛОН НИЙТИЙН

СЛОВАКИЙН ХУУЛЬ ТОГТООХ ҮЙЛ ЯВЦ ДАХЬ ОЛОН НИЙТИЙН ОРОЛЦОО Милан Ветрак 1

Олон нийтийн оролцоо олон улсын утгаар • Олон улсын түвшинд (Аархусын Конвенц – байгаль орчны асуудал) • Европын түвшин (Европын Үндсэн хуулийн тухай Гэрээ - I-47 зүйл) 2

Сурталчилгааны болон норматив актууд • Улстөрийн хүсэл эрмэлзлийн эрх зүйн илэрхийлэл • Улстөрийн хүсэл эрмэлзлийн албан ёсны илэрхийлэл 3

Олон нийтийн оролцоо (сайн тал) • Хүчин төгөлдөр журам зарчим (хуульд нийцэх байдал, хууь ёсны байдал, сайн хууль боловсруулах зарчим)-д нийцсэн арга, хэлбэрээр хууль болон бусад эрх зүйн актын чанарыг сайжруулах боломж • Санал болгож буй хууль тогтоомжоор хөндөгдөж буй эрхээ хамгаалах боломж (эрх тэгш зарчим, эрх зүйн тодорхой байдлын зарчим) • Нийгэм-сэтгэл зүйн талууд (хүний зан үйлийг зохицуулсан хууль гаргахад «Би оролцсон» гэх сэтгэгдэлтэй болох). 4

Олон нийтийн оролцоо (сул тал) • Өргөн олон нийтийн хувьд эрх зүй (хууль)-н мэдлэг, чадвар, мөн мэргэжлийн практик туршлага байхгүй • Практик амьдрал дээр, мөн хууль тогтоох үйл ажиллагаан дахь олон нийтийн оролцоог тодорхойлсон байдал хязгаарлагдмал байдгаас өргөн олон нийт дотор сонирхлын бүлэг хүмүүс, лобби хийдэг байгууллагууд ноёлох • Хууль тогтоох үйл ажиллагаа сунжрах, удаашрах. 5

Гурван түвшин • Парламентын түвшин • Засгийн газрын түвшин • Орон нутгийн түвшин 6

Ïàðëàìåíòûí ò¿âøèíä • Äýã ÁÍ Ñëîâàê Óëñûí ¯íäýñíèé Ǻâëºëèéí Äýã íýìýëò ººð÷ëºëò îðóóëñíààð áàòëàõ òóõàé õóóëü ¹ 350/1996 • Õóóëü òîãòîîõ æóðàì (Ïàðëàìåíòûí) Òîãòîîë ¹ 519/1996, Àëáàí ¸ñîîð õýâëýãäñýí ¹ 19/1997 Òîäîðõîé æóðìóóä, ãýõäýý îëîí íèéòèéí îðîëöîîíû òóõàé äóðäààã¿é 7

Парламентын түвшинд • Нэгдсэн хуралдаан болон парламентын хороодын хуралд оролцох • Депутатууд (парламентын гишүүд) тэй уулзах • Парламентад өргөх бичиг барих боломж (доод тал нь 100, 000 гарын үсэг) 8

Засгийн газрын түвшинд • Засгийн газрын хууль тогтоох журам (Тогтоол №. 241/1997 нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар) • Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын даргын арга зүйн заавар (хамгийн чухал нь хууль тогтоох цахим үйл ажиллагааны тухай, техникийн шинж чанартай) 9

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Хуулийн төслийн талаар санал дүгнэлтээ гаргах системээр дамжуулан • Зөвхөн шаардлага хангасан санал - тодорхойлолт: “Хуулийн төсөлд өөрчлөлт оруулах тухай тодорхой хугацааны дотор оруулсан санал. Энэ нь ойлгомжтой, үндэслэлтэй, хууль эрхийн утга агуулгатай байх. ” 10

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Хуулийн төслийг засварлах – нэмэлт, өөрчлөлт, хасалт, текстийг хүчингүй болгох, тодруулах • Тодорхой хугацаа – Төслийг вэб сайт дээр нийтэлснээс хойш ажлын 15 хоног, эсвэл тодорхой шалтгаанаар богиносгох бол ажлын 7 хоног (Европын Холбооны өмнө хүлээсэн үүргээ биелүүлэх, хүний эрхийн асуудал хурцаар тавигдвал) • 2 төрлийн санал: ердийн ба үндсэн 11

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Үндсэн санал – төсөлтэй бүхэлд нь буюу нэг хэсэгтэй нь санал огт нийлэхгүй байх • “санал тусгах зөвлөлдөөн” – бүх үндсэн саналын асуудлыг шийдэх, мөн дараах тохиолдолд заавал биелүүлэх: 500 -аас дээш хүн ижил санал гаргасан Бүрэн эрхт төлөөлөгч олон нийтийг төлөөлж байвал 1. 2. 12

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Хууль санаачлагчийн зүгээс саналуудыг дүгнэх, үндсэн саналуудыг төсөлд тусгах эсэх асуудлыг бүрэн шийдсэнээ мэдэгдэх – энэ нь хууль эрхийн материалын салшгүй хэсэг болно. • Засгийн газрын Хуулийн зөвлөл – хэрэв үндсэн саналын асуудлыг шийдээгүй бол олон нийтийн бүрэн эрхт төлөөлөгч оролцож болно 13

Орон нутгийн түвшинд • Орон нутгийн засаг захиргааны тухай хууль (Act No. 369/1990 Coll. as amended) • Өөртөө засах бүс нутгийн (район) тухай хууль (Act No. 302/2001 Coll. as amended) 14

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Хууль эрхийн зохицуулалтын хүрээ нь ерөнхийдөө орон нутагт ижил • Санал, үндсэн саналын концепц нь засгийн газрын түвшинтэй ижил • Тодорхой хугацаа – орон нутгийн засаг захиргааны самбар, вэб сайт (байвал) дээр нийтэлснээс хойш 10 хоног 15

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Хуулийн баримт бичгийн салшгүй хэсэг болох саналын үнэлэлт дүгнэлт – орон нутгийн парламентын хурал эхлэхээс 3 хоногийн өмнө • Тодорхой шадтгаанаар санал, шүүмж авахгүй байх систем (байгалийн болон хүний өдүүлсэн гамшиг тохиолдсон, эсвэл өмч хөрөнгөнд ноцтой хохирол учрахаар байвал) 16

Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд оролцох • Орон нутгийн 2 хэлбэр хоорондоо ялгаатай – өөртөө засах районы хувьд дараах тохиолдолд зохион байгуулалттай группийн гишүүн санал гаргаж болно: 1. 200 -аас дээш хүн ижил санал гаргасан 2. Албан ёмны бүрэн эрхт төлөөлөгч олон нийтийг 3. төлөөлж байвал Орон нутгийн парламентын хурал дээр бүрэн эрхт төлөөлөгч 10 минут үг хэлэх эрхтэй 17

Дэмжлэг үзүүлэх механизмууд • Мэдээллийн эрх чөлөөний тухай хуулийн дагуу мэдээлэл авахыг хүссэн өргөдөл гаргах (ерөнхий хүрээ) • Онцгой албан тушаал эрхэлж байгаа хүмүүстэй уулзах (засгийн газрын түвшинд) • Хуулийн төслийн тухай урьдчилсан мэдээллийг заавал нийтэлж байх (засгийн газрын түвшинд) 18

„de lege ferenda“ 1. Лобби үйл ажиллагааг зохицуулах хууль гаргах 2. Хууль тогтоох үйл ажиллагаанд олон нийт оролцох явдлыг эрх зүйн үндэстэй болгох, лобби үйл ажиллагаанаас ялгаж салгах 3. Зарим асуудлын техник шийдэл хийх – олон нийтийн гарын үсэгний тооны асуудал, эрх зүйн байгууллагуудын ажлын давхцлыг арилгах 19

Анхаарал тавьсан танд баярлалаа. Милан Ветрак e-mail: milanvet@orangemail. sk 20