Skalowanie w OIT Dr n med Juliusz Kosel

Skalowanie w OIT Dr n. med. Juliusz Kosel Klinika Anestezjologii i intensywnej Terapii Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Systemy skalowania n n n Podział: Oryginalne i generyczne Anatomiczne i fizjologiczne n n Anatomiczne – oceniające np. rozmiar urazu – np. ISS (Injury Severity Score) Fizjologiczne – oceniające wpływ urazu na czynność ustroju np. GCS (Glasgow Coma Scale)

Pierwsze systemy skalowania n n Służyły ocenie chorych urazowych Specyficzne skale anatomiczne: n n Abbreviated Injury Score (AIS – 1969) Burns Score (BS – 1971) Injury Severity Score (ISS – 1974) Specyficzne skale fizjologiczne: n n Trauma Index (TI 1971) Glasgow Coma Scale (GCS – 1974) Trauma Score (TS – 1981) Sepsis Score (SS – 1983)

Systemy skalowania n Późniejsze systemy są generyczne n n n Ocena stanu oparta na otrzymywanym leczeniu – TISS (Therapeutic Intervention Scoring System) 1974 Ocena stanu i dysfunkcji narządowej oparta na terapii Ocena stanu w oparciu o charakterystykę pacjenta i zmienne fizjologiczne – SAPS (Simplified Acute Physiological Score), APACHE (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation), MPM (Mortality Prediction Model)

Rozwój kolejnych systemów skalowania n n Zmienne fizjologiczne determinujące przeżycie poddawane analizie statystycznej w oparciu o duże grupy chorych Model skalowania bazujący na dużej grupie chorych jest stosowany do kolejnych grup

Klasyfikacja i przykłady skal Skale Ogólne Skale specjalistyczne – Skale urazowe określone sytuacje, skale oceny przedoperacyjnej SAPS II n APACHE II n SOFA (Sequential Organ Failure Assessment) n MODS (Multiple Organ Dysfunction Score) n ODIN (Organ Dysfunctions &/or Infection) n MPM (Mortality Probability Model) n LODS (Logistic Organ Dysfunction System) n TRIOS (Three days recalibrated ICU outcome Score) n n Lung resection score n EUROSCORE (European System for Cardiac Operative Risk Evaluation) n ONTARIO n Parsonnet score n System 97 score n QMMI score n POSSUM (physiologic and operative severity score for the en. Umeration of mortality and morbidity) n IRISS score n GCS ISS (Injury Severity Score) n RTS (revised trauma score) n TRISS (trauma injury severity score) n ASCOT (a severity characterization of trauma) n 24 h – ICU Trauma Score n Skale interwencji terapeutycznych TISS (therapeutic intervention scoring system) n TISS – 28 (simplified TISS) n

Skale ogólne

Skale specjalistyczne

Skale urazowe

Historia n n 1953 – Virginia Apgar 1974 – Glasgow Coma Scale (Graham Teasdale, Bryan J. Jennett) n n n Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. Lancet 1974, 2: 81 -84 Ilościowa relacja pomiędzy stanem chorych a śmiertelnością 1980 n n acute physiology and chronic health evaluation (APACHE) simplified acute physiological score (SAPS)

Skala Glasgow Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. Lancet 1974, 2: 81 -84

Historia n APACHE i SAPS – Systemy oparte na ocenie fizjologicznej n n n n Są to skale ogólne – do ogółu pacjentów Klasyfikacja oparta na stanie chorych 1985 – 1993: ogólne modele prognostyczne 1991 – APACHE III 1993 – SAPS II 2005 – SAPS III 2006 – APACHE IV W miarę jak rozwijały się nowe systemy skalowania wartość poszczególnych zmiennych również ulegała zmianie

APACHE II n n n William Knaus Początkowo 34 zmienne fizjologiczne 1985 – APACHE II - 12 zmiennych APACHE II pozwalał na prognozowanie przeżycia przed wypisem z OIT Pozwalał wyliczyć standaryzowane ryzyko zgonu

Acute physiology and chronic health evaluation (APACHE) Knaus Wai wsp, Prognosis in acute organ system failure, Ann Surg 1985; 202: 605 -693

Acute physiology and chronic health evaluation II (APACHE II) Knaus Wai wsp, Prognosis in acute organ system failure, Ann Surg 1985; 202: 605 -693

APACHE II – kalkulator online

SAPS (Simplified Acute Physiology Score) n Le Gall zmniejszył ilość zmiennych skali APACHE do 14 n Le Gall JR, Loirat P, Alperovitch A, Glaser P, Granthil C, Mathieu D, Mercier P, Thomas R, Villers D. A simplified acute physiology score for ICU patients. Crit Care Med. 1984 Nov; 12(11): 975 -7

SAPS II (Simplified Acute Physiology Score)

MPM (Mortality Prediction Models) n Opracowany przez Stanley Lemeshow n n n Lemeshow S, Teres D, Avrunin JS, Gage RW. Refining intensive care unit outcome prediction by using changing probabilities of mortality. Crit Care Med. 1988 May; 16(5): 470 -7 Seria odpowiedzi na pytania Prawda/Fałsz w ciągu pierwszej godziny hospitalizacji, a następnie po 24 godzinach i 72 godzinach Specjalny program przypisuje różną wartość liczbową poszczególnym zmiennym

MPM (Mortality Prediction Models)

TISS (Therapeutic Intervention Scoring System) n Ocena ciężkości stanu chorego w oparciu o rodzaj zastosowanego leczenia n n n Zastosowanie zarówno kliniczne jak i administracyjne: Ocena ciężkości stanu chorych Ocena zapotrzebowania na poszczególne techniki, personel etc. Ocena funkcji poszczególnych oddziałów Dane zbierane codziennie dotyczyły 76 możliwych interwencji terapeutycznych

TISS

TISS (Therapeutic Intervention Scoring System) n Definiował 4 klasy stanu ciężkości chorych: n n Klasa I < 10 pkt: pacjent nie wymagający leczenia w OIT Klasa II : 10 -19 pkt: wymagana 1 pielęgniarka na 2 pacjentów Klasa III: 20 -39 pkt: 1 pielęgniarka na chorego Klasa IV: > 40 pkt: wymagana więcej niż 1 pielęgniarka na 1 stanowisko

Skala TISS 28

TISS - 28

SAPS II i III - wartość poszczególnych zmiennych

APACHE III i IV - wartość poszczególnych zmiennych

Skale służące do oceny niewydolności wielonarządowej n n n MODS - Multiple Organ Dysfunction Score SOFA - Sequential Organ Failure Assessment LOD - Logistic Organ Dysfunction Score

MODs - Multiple Organ Dysfunction Score *PAR-pressure adjusted heart rate -iloczyn tętna i ciśnienia w prawym przedsionku podzielony przez średnie ciśnienie tętnicze Marshall JC, Cook DJ, Christou NV, et al. Multiple Organ Dysfunction Score: a reliable descriptor of a complex clinical outcome. Crit Care Med. 1995; 23: 1638 -1652

SOFA - Sequential Organ Failure Assessment Vincent JL et al. The SOFA (Sepsis-related Organ Failure Assessment) score to describe organ dysfunction / failure. Intensive Care Med. 1996; 22: 707 -710

LOD - Logistic Organ Dysfunction Score Le Gall JR, Klar J, Lemeshow S, Saulnier F, Alberti C, Artigas A, Teres D. The Logistic Organ Dysfunction system. A new way to assess organ dysfunction in the intensive care unit. ICU Scoring Group. JAMA. 1996. 11; 276: 802 -10

Pytania ? Dziękuję za uwagę