Шығыс мәселесінің пайда болуы • XVIIғ.
Шығыс мәселесінің пайда болуы
• XVIIғ. Басында Осман империясы ұзаққа созылған дағдарысқа ұшырайды. Еуропа, Африка, Азия құрлықтарын қамтыған Осман империясының құрамында әр түрлі халықтар мен тайпалар тұрып жатты.
. Қара теңіз империясының ішкі теңізі болды
Осман империясының ыдырауының басталуы Еуропаның алдыңғы қатарлы мемлекеттерінің арасында түрік иеліктерін бөліске салуды тудырған болатын. Еуропалық мемлекеттер. Осман империясында экономикалық және саяси үстемдікке қол жеткізіп, басқаларды түрік мұрасынан ығыстырып тастауға тырысты. Түркияның еуропалық иеліктері қызу күрес тудырды.
Патшалық Ресей Констонтинополь мен бұғаздарды басып алып, Қара теңізден шығатын жолд-ды өз бақылауында ұстағысы келді.
Англия мен Франция Ресейдің басты қарсыластары болды. Ресей славян және Англия мен грек Франция, түрік халықтарының ұлт үкіметіне көмек -азаттық күресіне көрсетіп отырды. қолдау көрсетіп отырды.
• Түркия мемлекеттерiнiң Балкан түбегi елдерiндегi үстемдiгi батыс державалар үшiн жергiлiктi халықты шексiз сауда қанауының келiсiм-шартта бекiтiлген капитуляциялық режим мен төменгi кедендiк төлемдердiң кепiлi болды. Еуропалық капиталдың айналымында ең тиiмдi жағдайларды жасады.
Егер, •
• «ШЫҒЫС МӘСЕЛЕСІ» - ОСМАН ИМПЕРИЯСЫНЫҢ ЫДЫРАУЫ, БАЛҚАН ТҮБЕГІНДЕГІ ХАЛЫҚ-ДЫҢ АЗАТТЫҚ КҮРЕСІ МЕН ЕУРОПАЛЫҚ МЕМЛ-ДІҢ ТҮРІК ИЕЛІКТЕРІН БӨЛІСКЕ САЛУ ҮШІН КҮРЕСІМЕН БАЙЛАНЫСТЫ XVIІIҒ. СОҢЫ МЕН ХІХҒ. БАСЫНДА ОРЫН АЛҒАН Х/Қ ҚАЙШЫЛЫҚТАРДЫҢ ТАРИХ ПЕН ДИПЛОМАТИЯДА ҚАБЫЛДАНҒАН ШАРТТЫ АТАУЫ.
Ресей Империясы мен Түркия елiнiң арасындағы қорғаныстық одақ туралы келiсiм-шартқа әкелiп соқты. Келiсiм-шарт Ункяр-Искелеси келiсiмшарты деп аталатын болды.
1831 -1833 ж Египет дағдарысында Николай I белсендi түрде сұлтан Махмұд II Египет патшасы Мұхаммед- Әлиге қарсы бағыттаған едi. Өйткенi Ресей империясы патшасы Египет басшысының жеңiске қолын жеткiзсе, Франция мемлекетiнiң Таяу Шығыста өз үстемдiгiн орнатады деп қорықты.
Ресей Империясы үкiметi қолдаушылық жасау арқылы, Түркиядағы позициясын нығайтады деп сендi. Өз кезегiнде Түркия мемлекетiнiң билеушi топтары Мұхаммед- Алидi қолдаған Франциядан тек Ресей империясы қорғай алады деп ойлады.
1833 жылдың Сөйтiп Египет Ол әскерлер сәуiрiнде орыс әскерлерiнiң Констанинопол десанттық жолын кеседi. ьге қарай әскерлерi бағытталған Босфордың болатын. азиялық жерiндегi Ункияр Искелеси аймағында түстi.
Оларды Мұхаммед-Алидiң ұлы Ибрагим-паша басқарды.
Бiр уақытта осы жерге Ресей армиясының бұл Ресей Империясының әрекеттерi Англия мен өкiлеттi елшiсi А. Орлов та Франция мемлекеттерiнiң келедi. үлкен наразылығын туғызды. Ресей Империясының Түркия Ол мемлекеттердiң иелiктерiнде орнығуын үлкен ықпалы тоқтату мақсатымен Англия нәтижесiнде Түркия мен Франция мемлекеттерi мемлекетi өз вассалына Махмұд II-ден Мұхаммед- бiрқатар жеңiлдiктер Әлимен достасуды талап етедi. жасайды.
• Кютахия қаласында Ибрагим-паша ордасында жасалған келiсiм бойынша 1833 жылы мамыр айында Мұхаммед-Әли өз басқаруына Египеттi ғана емес Сирия мен Палестинаны, Адан Ауданын алады. Бұл үшiн ол сұлтан сюзеренi болуына келiсiп, өз әскерiн Антолиядан шығаруға мiндеттедi.
1 бап-екi мемлекетарасында мәңгi бейбiт, достық, бiрлiк орнайды және Ресей мен Түркия елдерi өздерiнiң тыныштығы мен бiртұтастығына қатысты мәселелердi қарастырып, бiр-бiрiне көмектесуге мiндеттенедi 2 -бабында Андрианаполь трактатының бекiтiлгенi жөнiнде айтылады. 3 -бабында барлық орыс түрiк келiсiм-шарты мен келiсiмдерi бекiтiледi болды.
