Shpërndarja e proceseve Ora 5 3 19 2018 M-r Fisnik

Shpërndarja e proceseve Ora 5 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 1

Konceptet themelore • Dispeçeri ka funksion të: – – Evidentoj gjendjen e proceseve Ndërton strategji se cili proces e zen procesorin Përcaktojë kur dhe sa gjatë do ta shfrytëzojë Bëj alocimin dhe çlirimin e procesorit nga proceset Evidentimi = traffic controler, bëhet duke ruajtur shënimet në PCB (Process Control Block) për çdo proces të veçantë 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 2

Konceptet themelore • PCB përmban: – Kod identifikues për procesin – Kod identifikues për gjendjen momentale – Prioritetin – Vend i rezervuar për ruajtjen e kopjes në regjistrat aktiv – Pointer drejtuar listave të proceseve tjera të të njëjtës gjendje 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 3

Konceptet themelore • 1. 2. 3. 4. 5. Dy lloje listash: Listë procesesh në gjendje të gatshme për ekzekutim Listë procesesh në gjendje të bllokuar Për ndërtimin e strategjisë, identifkiohen dy raste: Procesi është i kompletuar Procesi është i bllokuar Proces i një prioriteti të lartë e kërkon procesorin Intervali kohor ka kaluar Paraqitje e gabimeve etj. 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 4

Konceptet themelore • Strategjitë i përfshijnë kriteriumet vijuese: – Intervali kohor për çdo proces të shpërndarë. Psh 100 ms – Inverzioni i pjesës së mbetur, nëse procesi e shfrytëzon të gjithë intervalin kohor atëherën tjetër vendoset në fund të listës – Prioriteti që ndahen nga OS – Koha e kufizuar përdoret me qëllim që të gjitë programet të ekzekutohen për një numër të cakuar intervalersh kohore, pastaj ngrihen deri kur programet e tjera nuk mbarojnë – Bilansi sistemor, me qëllim që të ruhen pajisjet I/O aktive dhe me këtë proceseve që kërkojnë më shumë I/O aktivitet u jepet prioritet 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 5

Sistemet me më shumë procesorë • Ekzistojnë disa mënyra të lidhjes dhe menaxhimit të sistemeve me më shumë procesorë: 1. 2. 3. Sisteme të veçanta Shpërndarje e koordinuar e proceseve Shpërndarje në nivelin Master-Slave (Mjeshtër. Shërbyes) Shpërndarje homogjene 4. 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 6

Sistemet e veçanta • Ndarje logjike e sistemeve ku secili sistem është i pajisur me: – Procesor – Memorje kryesore, edhe – Pajisje periferike Përparësitë: lidhje e thjeshtëzuar dhe fleksibilitet i rekonfigurimit Fault Tolerant (rezistues i gabimeve) – nëse ndonjë resurs sistemor punon në mënyrë jo të rregullt atëherë resurset tjera shfrytëzohen nga sistemet tjera të veçanta 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 7

Shpërndarje e koordinuar e proceseve • Secili procesor shoqërohet me sistem të veçantë. • Nëse një program dorëzohet për ekzekutim atëherë mund të angazhohet cilido qoftë sistem sipas kriteriumeve të kërkimit për resurse sistemore • Kriterium kryesor për shpërndarje është balansimi i stërngarkimit që duhet të koordinohet mirë 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 8

Shpërndarje në nivelin Master-Slave • Memorja dhe pajisjet I/O janë të qasshëm për të gjithë procesorët, por atyre mund tju shoqërojmë procese dhe jo procesor. • Shpërndarësi i procesorit e kryen shoqërimin e proceseve drejt procesorit • Për realizimin e funksioneve të OS angazhohet një procesor i cili dinamikisht i shoqëron/shpërndan proceset e procesorëve të mbetur 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 9

Shpërndarja homogjene • Teknika paraprake = jo demokratike pasi gjithmonë vetëm një procesor vendoset si Mjeshtër (Master) mbi të tjerët. • Si rezultat lindin anomali të ndryshme kur ka aktivitete të mëdha të shpërndarjes që shkaktojnë psh. “fytin e ngushtë” apo lëshueshmëria e ulët • Teknika e shpërndarjes homogjene i trajton të gjithë procesorët në mënyrë të barabartë 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 10

Sinkronizimi i proceseve • • 1. 2. • • Vjen si pasojë e ndarjes së resurseve dhe nevojitet koordinimi dhe kooperimi i proceseve Diferencohen dy tipe të problemeve të njohura si: Kushti për mbijetesën e racës (race condition), dhe Situatë pa dalje (deadly embarace) Race condition – kur dy procese njëkohësisht kërkojnë resurse sistemore të njëjta (nëse resursi është printer dalja do jetë e përzier ashtu që karakterëte procesit të parë ndërthuren me karakteret e procesit të dytë) Kjo zgjidhet me vendosjen e mekanizmave të quajtur semaforë (nëse ndonjë resurs është zënë nga një proces atëher vendosim semafor, që nënkupton se procese tjera nuk mund ta marrin resursin) 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 11

Sinkronizimi i proceseve • Realizimi praktik i semaforëve – në procesor instalohen edhe funksione përsëritje në ciklus derisa vlera e semaforit nuk ndryshon. (P) dhe (V) operatorët janë shembull për semafor numerik • Qasja tek (P) semafori shkakton zvoglimin e vlerësë së tij për 1, por nëse është <0 atëherë procesi vendoset në listën e pritjes (wait) • Qasja tek (V) semafori shkakton znadhimin e vlerësë së tij për 1, por nëse është =0 atëherë sinjalizohet OS se resursi po lirohet (signal) 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 12

Sinkronizimi i proceseve • • 1. 2. 3. Deadly embarace - manifestohet kur dy procese janë bllokuar pasi që kërkojnë resurs që e ka zën procesi tjetër. Disa teknika për zgjidhje: Lënia e të gjitha resurseve të ndara Alocimi i kufizuar Testim dhe zbulim 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 13

Sinkronizimi i proceseve • Lënia e të gjitha resurseve të ndara – shpërndarësi nuk shpërndan segmente programore derisa të gjitha resurset nuk janë të qasshëm (ka mangësi pasi përdoruesi duhet të pres kur të gjitha resurset të bëhen të qasshëm) • Alocimi i kufizuar – deklarohet numri maksimal i resurseve që do përdoren. Para se të shpërndahet segmenti programor shqyrtohet mundësia e bllokimit dhe jepen kode identifikuese për çdo proces të shpërndar ku çdo kod vijues ka shënim numerik që është më i madh se paraardhësi • Testim dhe zbulim – u caktohen resurseve numra të veçantë dhe vendoset tabelë për evidentimin e resurseve dhe proceseve (kur ndonjë proces e ka zën apo liruar ndonjë resurs). Nëse paraqitet bllokim atëherë aktivizohet algoritmi i debllokimit. 3/19/2018 M-r. Fisnik Dalipi USHT 2009 -10 14