SHMP Rrjetet për komunikime pa tela dhe sistemet

SHMP Rrjetet për komunikime pa tela dhe sistemet celulare

Vërejtje Sllajdet e ligjeratave mund të shfrytëzohen vetëm përgatitjen e provimit. Nuk lejohet kopjimi dhe reprodukimi i tyre pa lejen me shkrim të autorit.

Përkufizim Wire telegraph is a kind of a very long cat. You pull his tail in New York and his head is meowing in Los Angeles… And radio operates exactly the same way… The only difference is that there is no cat. Albert Einstein

Proverb aziatik Tell me and I forget. Show me and I remember. Involve me and I understand.

Kapitulli II Sistemet komunikuese mobile celulare

Përmbajtja - Sisteme komunikuese wireless - Konceptet themelore të komunikimeve mobile - Sistemet komunikuese mobile celulare - Sistemi GSM - Sistemi GPRS - Sistemi UMTS

Sistemet komunikuese wireless (1) Koncepti i Rrjeteve Komunikuese • Rrjetet komunikuese janë sisteme të cilat e mundësojnë komunikimin në mes dy pikave të caktuara në hapësirë dhe kohë. • Qëllimi i rrjeteve komunikuese është plotësimi i nevojave të shfrytëzuesëve për komunikim. • Detyra themelore e rrjeteve komunikuese është t`iu ofrojnë shfrytëzuesëve shërbime të llojshme me kualitet të kënaqshëm dhe çmim të volitshëm. • Realizohen me teknologj të llojshme dhe mekanizma të shumtë. • Janë shumë të nderlikuara dhe shumë të shtrenjta • Burim i madh i të ardhurave

Sistemet komunikuese wireless (2) Klasifikimi i rrjeteve komunikuese • Mediumit transmetues me të cilin shfrytëzuesi lidhet në rrjet • Rrjetet fikse ose rrjetet me tela (wired networks) • Rrjetet pa tela (wireless networks) • fikse • mobile • Në bazë të hapësires gjeografike të cilën e mbulojnë • PAN (Personal area Network), WPAN (Wireless PAN); < 5 -10 m • LAN (Local Area Networks); WLAN (Wireless LAN); < 100 m • MAN (Metropolitan Area Networks); WMAN (Wireless MAN); nje qytet • WAN (Wide Area Networks); Wireless WAN (WWAN) pertej nje qyteti (territorin e nje shteti, globale). • Komutim te kanaleve dhe komutim te paketeve • Rrjeti telefonik • Interneti

Sistemet komunikuese wireless (3) • Llojet e sistemet komunikuese wireless – Sistemet komunikuese mobile celulare (tokësore) – Rrjetet WLAN (Wireless LAN) – Rrjetet Wi. MAX (Worldwide Interoperability for Micrcowave Access) – Sistemet komunikuese satelitore

Sistemet komunikuese wireless (4) Komutimi i kanaleve GSM Global System for Mobile Communication Komutimi i paketeve GPRS General Packet Radio Service UMTS Universal Mobile Telecommunication Service WLAN Wireless Local Area Network VSAT Very Small Aperture Terminal Network Down-Link Up-Link Rrjeti fiks VSAT Rrjeti mobil celular VSAT: Very Small Aperture Terminals

Sistemet komunikuese wireless (5) Mobile Broadband Communications WLAN (IEEE 802. 11 g) 54 Mbit/s - 100 m Wide Area Local Area Personal Area BT/WLAN Handover WLAN/UMTS Handover Bluetooth 800 kbit/s - 10 m GSM/GPRS/HSCSD, 3 G/UMTS 400 kbit/s WPAN: Mundesojne lidhjen e pajisjeve komunikuese ne distanca shume te vogela WLAN: Mundesojne komunikimin brezgjere ne distanca deri ne 100 m. WWAN: Mbulojne territore te gjera (shtete, globin tokesor)

Sistemet komunikuese wireless (6) Llojet e Rrjeteve Akses Sistemet Satelitore - GEO - MEO - LEO Rrjetet mobile celulare - GSM - GPRS - UMTS DECT (Telefonia pa tela) WLAN (Wi-Fi) Infrastruktura komunikuese - Komutimi i kanaleve - Komutimi i paketeve Qëllimi: Komunikimi All IP - NGN: Next Generation Network - IMS: IP Multimedia Subsystem Rrjetet akses fikse - x. DSL - ISDN, PSTN, TDM - LAN - Fiber -Wi. Max Fixed -Wi. Max Normadic -Wi. Max Portable -Wi. Max Mobile Rrjeti akses wireless - WLL

Konceptet themelore të komunikimeve mobile (1) • Koncepti celular • Stacioni Bazë (Cell site, Base station, Node B) • Ndarja (alokimi) e frekuencave • Mobiliteti i shfrytëzuesve • Menaxhimi i mobilitetit • Romingu • Pejgjingu

Konceptet themelore të komunikimeve mobile (2) • Koncepti celular – Ndarja e territorit qe duhet mbuluar me sinjal ne siperfaqe te kufizuara te quajtura celuala – LA (Location Area – 2 G) – RA (Routing Area – 3 G) • Stacioni Bazë (Cell site, Base station, Node B) – Radio komunikimi i stacioneve mobile (terminalet e perdoruesve) brenda celules – Lidhja me stacionet mobile permes linqeve : Up-link dhe down-link – Hapësira e mbuluar ose madhesia e celules • • • Fuqia transmetuese e antenës se stacionit baze dhe e stacionit mobil Lartësia e antenës Relievi Numri i përdoruesve (stacioneve mobile) në celulë Ndarja e frekuencave – Numër i caktuar i frekuencave për cdo celulë – Ripërdorimi i frekuencave duke iu shmangur interferencës

Konceptet themelore të komunikimeve mobile (3) • Mobiliteti i shfrytëzuesve – Lëvizshmëria gjatë komunikimit • Menaxhimi i mobilitetit (mobility management) – Azhurimi i lokacionit (Location update) – Handoveri • Romingu (roaming) – Qasja në rrjetin mobil nga lokacionet e ndryshme – Lëvizshmëria prej një stacioni bazë në tjetrin • Pejgjingu – Gjetja e shfrytëzuesve të thirrur

Konceptet themelore të komunikimeve mobile (4) Celulat Uniforme LA – Location Area Celula BTS

Konceptet themelore të komunikimeve mobile (5) Celulat heterogjene LEO or GEO Satellites Global CSS Suburban Urban FES In-Building BS CSS Pico-Cell CSS Micro-Cell CSS Macro-Cell Satellite-Cell CSS FES NG Cell Site Switch Fixed Earth Station Next generation networks

Sistemet komunikuese mobile celulare • Gjenerata e parë – 1 G (NMT, AMPS) • Gjenerata e dytë – 2 G (GSM) • Gjenerata 2, 5 G (GPRS) • Gjenerata e tretë – 3 G (UMTS) • Gjenerata e katërt – 4 G, Rrjetet all-IP

Sistemet komunikuese mobile celulare 1 G (1) • American Mobile Phone System (AMPS) – Zhvillimi i sistemit filloi në vitin 1970, rrjeti eksperimental në vitin 1978 në Çikago – Përdorimi komercial në vitin 1983, Çikago – Brezi frekuencor i operimit 800 MHz – Amerika e Veriut, Amerika e Jugut, Azi, Rusi • Nordic Mobile Telephone (NMT) – Versioni i parë (NMT 450 MHz) • 1981, Suedi, Norvegji, Danimark, Finlandë • Brezi frekuencor i operimit 450 MHz – Versioni i dytë (NMT 900 MHz) • Brezi frekuencor i operimit 900 MHz • Evropë, Azi, Australi • Total Access Communication System (TACS) – Britanik, 1985 – Brezi frekuencor i operimit 900 MHz

Sistemet komunikuese mobile celulare – 1 G (1) T 1/E 1

Sistemet komunikuese mobile celulare 1 G (2) • Koncepti celular • Cell Site (Stacioni Bazë) – Komunikon me MTSO/MSC përmes sistemit T 1/E 1 kabllovik ose mikrovalor • MTSO/MSC (Mobile Telephone System Office/Mobile Switching Center) – I lidh stacionet bazë me rrjetin publik telefonik (PSTN – Public Switched Telephone Network) – Paraqet „trurin“ e sistemit – Procesimin e thirrjeve – Shënimet për parapagues (statusin, rrugimin e thirrjes, llogarinë) • Telefoni Mobil (Mobile Phone) – Komunikon me Stacionin Bazë përmes radio kanaleve – Kanalet dupleske të ndara për transmetim shkuarje – ardhje

Sistemet komunikuese mobile celulare 2 G (1) • Koncepti celular • Teknologjia digjitale – Kapacitet më të madh se 1 G – Siguri më të madhe se 1 G – Veti më të avancuara se 1 G • Servise të reja • Shtrirje të gjerë gjeografike • GSM, IS-136, IS-95, PDC

Sistemet komunikuese mobile celulare 2 G (2) • Global System for Mobile Communications (GSM) – Sistem Evropian – Sistemi më i suksesshëm i gjeneratës së dytë – Bazë për sistemet GPRS dhe UMTS – Brezi frekuencor i operimit (900, 1800, 1900 MHz) – Përdoret në Ameriken Veriore, Ameriken Jugore, Azi, Afrikë, Australi • Interim Standard 136 (IS-136) – Bazohet në teknologjinë TDMA – Brezi frekuencor i operimit 800 MHz – Përdoret në Ameriken Veriore

Sistemet komunikuese mobile celulare 2 G (3) • Interim Standard 95 CDMA (IS-95 CDMA) – Bazohet në teknologjinë spread spectrum – Shfrytëzimin e shumëfishtë të kanaleve (frekuencave) – Të njëjtat kanale përdoren në çdo celulë – SHBA, Azi • Personal Digital Cellular (PDC) – Japonez – NTT Do. Co. Mo

Sistemi GSM (1) • Sistemet jokompatibile në Evropë, 1980 – Kushtëzuan nevojën për zhvillimin e një sistemi komunikues mobil gjithevropian • CEPT (Conference Europene des Postes et Telecommunikations), 1982 – Group Special Mobil (GSM) – Zhvillimi i specifikacioneve për sistemin e ri • ETSI (European Telecomunication Standard Institute), 1989 – Finalizimi i specifikacioneve – Riemërtimi i sistemit, Global System for Mobile Communication (GSM) • Qëllimi i sistemit GSM – Zhvillimi i standardit gjithevropian për telefoni mobile – Roamingu i shfrytëzuesve në tërë Evropën – Të folurit dhe servise të tjera

Sistemi GSM (2) • Versioni 1 – GSM 900 – Brezi frekuencor i operimit 900 MHz • 890 -915 MHz, up-link • 935 -960 MHz, down-link • 124 kanale (bartësa frekuencor) FDMA • Versioni 2 – Digital Cellular System (DCS – 1800) – Brezi frekuencor i operimit 1800 MHz • 1710 - 1785 MHz, up-link • 1805 - 1880 MHz, down-link • 374 kanale FDMA • Versioni 3 – Personal Communication Service (PCS – 1900) – Brezi frekuencor i operimit 1900 MHz • 1850 - 1910 MHz, up-link • 1930 - 1990 MHz, down-link • 299 kanale FDMA

Sistemi GSM (3) • GSM – sistemi më i suksesshëm 2 G – Roamingu ndërkombëtar – Lokalizimi automatik i perdoruesve – Autentifikimi i perdoruesve – Enkriptimi në linkun wireless – Kualitet i lartë i komunikimit – SMS (Short Message Service), 160 simbole alfanumerike – Transmetimi i të dhënave 9, 6 kbit/s – 14, 4 kbit/s

Arkitektura e rrjetit GSM (1) Rrjeti GSM përbëhet prej tri nënsistemeve: • RSS (Radio Subsystem) • NSS (Network and Switching Subsystem) • OSS (Operation Subsystem)

Arkitektura e rrjetit GSM (2) RSS: MS (Mobile Station) dhe BSS (Base Station Subsystem) • MS (Mobile Station) – ME (Mobile Equipment) • Hardveri • Softveri – SIM (Subscriber Identity Modul) – kartela • SIM kartela instalohet në ME • Informacione për parapaguesin – Identiteti i parapaguesit (numrat e parapaguesit) – Shifra e Autentifikimit – Serviset e parapaguara

Arkitektura e rrjetit GSM (3) • Identiteti i parapaguesit – IMSI (International Mobile Subscriber Identity) – MSISDN (Mobile Subscriber ISDN) • Identiteti i pajisjes mobile – IMEI (International Mobile Equipment Identity) • Mobiliteti i terminalit (terminal mobility) – Qasjen në pika të ndryshme dhe në rrjete të ndryshme • Mobiliteti i parapaguesit (personal mobility) – SIM kartela mundëson personalizimin e MS-it • Mobiliteti i serviseve (service mobility) – Serviset e njejta në pika të ndryshme te qasjes

Arkitektura e rrjetit GSM (4) BSS (Base Station Subsystem): • BTS-a (Base Transceiver Station) – Pajisjet për radio transmetim (antenat, amplifiaktoret, procesim të sinjalit) – Komunikimi me MS përmes interfejsit Um (interfejsi ajror) – Disa BTS lidhen ne BSC përmes interfejsit Abis (16 kbit/s ose 64 kbit/s) • BSC (Base Station Controler) – E kontrollon RSS – Menaxhimin e resurseve, menaxhimin e mobilitetit – Funksione të mirëmbajtjes • TRAU (Transcoding and Rate Adaptation Unit) – Në GSM të folurit kodohet në 13 kbit/s – Komprimimi i të folurit bëhet në MS dhe TRAU – Shndërrimin e të folurit të koduar në 64 kbit/s dhe anasjelltas

Arkitektura e rrjetit GSM (5) BTS dhe BSC • Detyrat e BSS jane te shperndara ne BSC dhe BTS • BTS i perfshine funksionet specifike per radio komunikim • BSC eshte nye komutuese e radio kanaleve

Arkitektura e rrjetit GSM (6) NSS: Network and Switching Subsystem • Rrjeti bazik (Core network) i GSM-it – E lidh RSS-in me PSTN dhe rrjete tjera publike • Funksionet – Lokalizimi i parapagueseve, rrugimi, handoveri, roamingu – Faturimi i bisedave • MSC (Mobile Switching Center) – Lidhet me MSC tjere dhe me disa BSC-a permes interfejsit A – Vendosja e lidhjeve, rrugimi, handoveri • Gateway MSC – Lidhet me PSTN dhe rrjete tjera p. sh. ISDN – Lokalizimi i parapagueseve (HLR query)

Arkitektura e Rrjetit GSM (7) NSS: Network and Switching Subsystem • Data Bases (Bazat e te dhenave) – HLR (Home Location Register) • Informacionet e perhershme per cdo parapagues (MSISDN), serviset, kodin e autentifikimit, LA aktuale • I kopjon shënimet aktuale prej VLR – VLR (Visitor Location Register) • I korespondon nje MSC • Informacionet e parapagueseve mysafirë brenda zonës së MSC • I kopjon shënimet e nevojshme prej HLR

Arkitektura e rrjetit GSM (8) OSS (Operation Sub. System) : • OMC (Operation and Maintenance Center) – Monitoron dhe kontrollon të gjitha komponentet e rrjetit • Au. C (Authentication Center) – I shoqërohet HLR – Mbrojtja e identitetit te parapaguesit dhe e informacioneve – Algoritmet për autentifikim, kodet për enkriptim • EIR (Equipment Identity Register) – E përmban listen e IMEI (International Mobile Equipment Identity) • Valid (white), jashtë përdorimit (gray), të vjedhur (black)

Arkitektura e rrjetit GSM (9)

Interfejsi ajror - Um (1) • E lidh stacionin mobile (MS) me stacionin bazë (BTS) • Kanalet komunikuese realizohen me kombinim të teknologjive FDMA dhe TDMA • FDD, ndarja e up-linkut dhe down-linkut

Interfejsi ajror - Um (2) Brezi frekuencor ndahet në nën breze me gjërsi nga 200 Khz përkatësisht në bartësat frekuencor në distancë 200 Khz • GSM 900 – 124 kanale (bartësa frekuencor) te bazuar ne FDMA • DCS 1800 – 374 kanale FDMA, maksimalisht • PCS 1900 – 299 kanale FDMA, maksimalisht • 1 deri 3 bartësa frekuencor i ndahen një celule – Për ngarkesa normale të komunikacionit • Deri në 6 frekuenca për celulë – Në zona me dendësi të madhe të parapaguesve

Interfejsi ajror – Um (3) • Çdo bartës frekuencor është i ndarë në 8 intervale (sllota) kohor që e formojnë një kornizë • Kohëzgjatja e një kornize është 4, 615 ms • Çdo sllot brenda një kornize paraqet një kanal fizik TDMA – Kohëzgjatja e një slloti është 0, 577 ms – Çdo kanal e shfrytëzon bartësin në kohëzgjatje 0, 577 ms çdo 4, 615 ms – I njëjti sllot përdoret për up-link dhe down-link, me zhvendosje kohore prej 3 sllotësh • Kornizat organizohen në multikorniza, superkorniza dhe hyperkorniza

Interfejsi ajror - Um (4) Organizimi hierarkik: kornizë, multikornizë, superkornizë dhe hyperkornizë • Multikorniza e trafikut – 26 korniza • Multikorniza e informacioneve kontrolluese – 51 korniza : • 26 multikorniza me nga 51 korniza ose 51 multikorniza me nga 26 korniza e formojne superkornizen • 2048 superkorniza e formojne hyperkornizen – 3, 5 H – 2 715 648 korniza

Interfejsi ajror - Um (5) Organizimi hierarkik: kornizë, multikornizë, superkornizë dhe hyperkornizë hyperframe 0 1 2 . . . 2045 2046 2047 3 h 28 min 53. 76 s superframe 0 1 0 2 . . . 1 48 . . . 49 24 50 6. 12 s 25 multiframe 0 1 . . . 0 1 24 2 120 ms 25 . . . 48 49 50 235. 4 ms frame 0 1 slot . . . 6 7 4. 615 ms 577 µs

Interfejsi ajror - Um (6) • Transmetimi i informacioneve në „Bursta“ – Bursti normal, perdoret per transmetimin e informacioneve burimore dhe sinjalizimit – Bursti për korrigjimin e oscilatorit lokal të MS, shmangjen e interferences me kanale fqinje – Bursti për sinkronizim, sinkronizimi i MS me BTS – Bursti për akses, vendojen e lidhjes MS-BTS – Dummy burst, nëse nuk ka informacione të transmetohen në sllot

Interfejsi ajror - Um (7) • Bursti normal – Transmetimin e informacioneve burimore dhe sinjalizimit – Përbehët prej 148 bitëve, kohezgjatja e burstit 546, 5 µs – Koha e mbetur 30, 5 µs përdoret si „hapësirë mbrojtëse“ per t‘iu shmang interferences me burstët tjerë për shkak të vonesave të ndryshme – Nëse i tërë slloti prej 577 µs, plotësohet me bita rezulton në 156, 25 bita – Çdo kanal fizik TDM e ka shpejtësinë 33, 8 kbit/s – Çdo bartës frekuencor transmeton 270 kbit/s nëpër interfejsin Um.

Interfejsi Ajror - Um (8) • Tre bitat e pare dhe te fundit te burstit normal jane zero – Permiresimin e performancave te marresit • Sekuenca per trajnim – Adaptimin e parametrave te marresit ne karakteristikat e mediumit transmetues – Per ta zgjedhur sinjalin me te fuqishem te transmetimi multipath • Flegu S tregon se çka përmban fusha e të dhënave – Informacione te shfrytezuesit – Informacione kontrolluese te rrjetit

Interfejsi ajror - Um (9) Kanalet - TDMA/FDMA ku e nc a 935 -960 MHz 124 kanale (200 k. Hz) Down-link fre 890 -915 MHz 124 kanale (200 k. Hz) Up-link Struktura e kornizave me te larta koha Korniza TDMA 1 2 3 4 5 6 7 8 4. 615 ms sloti kohor (normal burst) guard space tail 3 bits user data S Training S user data tail 57 bits 1 26 bits 1 57 bits 3 guard space 546. 5 µs 577 µs

Interfejsi ajror - Um (10) Kanalet logjike • Traffic Channels - TCHs – Numri maksimal i TCHs është 8 • 8 perdorues shërbehen njëkohësisht • Control Channels – CCHs – Së paku një kanal CCHs për celulë • Nëse ekziston vetëm një bartës në celulë, ekzisojnë vetëm 7 TCHs. • Alokimi – Kanalet TCHs dhe CCHs alokohen (mapohen) në kanale fizike në bazë të renditjes së caktuar

Interfejsi ajror - Um (11) • Kanalet e trafikut (TCH-Traffic Channels) – TCH/F (full-rate TCH) 22, 8 kbit/s të folurit për transmetimin e – TCH/H (half-rate TCH) 11, 4 kbit/s, të folurit – TCH/4, 8 kbit/s; TCH/9, 6 kbit/s; TCH/14, 4 kbit/s për transmetimin e të dhënave

Interfejsi ajror – Um (12) • Kanalet per sinjalizim (CCH - Control Channels) – BCCH (Broadcast Control Channel) • FCCH (Frequency Correction Channel) • SCH (Synchronization Channel) – CCCH(Common Control Channels) • PCH (Paging Channel) • RACH (Random Access Channel) • AGCH (Access Grant Channel) – DDCH (Dedicated Control Channel) • SDDCH (Stand Alone Dedicated Control Channel) • SACCH (Slow Associated Control Channel) • FACCH (Fast Associated Control Channel) Shembull: C 1 C 2 C 1 XC 1 C 2

Adresat në GSM (1) • IMSI (International Mobile Subscriber Identity) – Identifikues i vecante qe i ndahet parapaguesit; perbehet prej: – MCC (Mobile Country Code), 3 shifra decimale, p. sh. 232 (Austria), 212 (Monaco), 293 (Sllovenia), 276 (Shqiperia) (sipas ITU-T E. 212): – MNC (Mobile Network Code), 2 shifror, p. sh. 01 (rrjeti mobil A 1, Austri) – MSIN (Mobile Subscriber Identification Number), maksimalisht 10 shifra decimale, numer per identifikimin e parapaguesit ne rrjetin shtepiak • MSISDN (Mobile Subscriber ISDN Number) – Numri telefonik i vertete i parapaguesit mobil eshte MSISDN (sipas ITU-T E. 164): – CC (Country Code), deri ne tri shifra decimale, p. sh. 43 (Austria), 1 (USA), 355 Shqiperia – NDC (National Destination Code), zakonisht 2 -3 shifra decimal, p. sh. 664 (A 1), 44, 45 (VALA), 49 (IPKO) – SN (Subscriber Number), maksimalisht 10 shifra decimale

Adresat në GSM (2) • MSRN (Mobile Station Roaming Number) – MSRN e ka strukturen e njëjtë sikur MSISDN – Eshtë numër i përkohshëm i varur nga lokacioni – Caktohet nga VLR per cdo MS qe ndodhet ne zonen e VLR-se – Thirrjet rrugohen deri te MS duke e përdorur numrin MSRN – Sipas kerkeses numri MSRN dergohet nga HLR te GMSC • TMSI (Temporary Mobile Subscriber Identity) – Përdoret per ta mbrojtur (mshehur) identitetin e parapaguesit – Ka vetëm rëndësi lokale – ruhet ne kartelen SIM dhe në VLR – Varet nga operatori dhe mund te perbehet deri ne 4 x 8 bitë – Sëbashku me LAI aktuale, TMSI mundeson identifikimin e parapaguesit, dmth per komunikime ne shkuarje numri IMSI zëvendësohet me numrat (TMSI, LAI).

Adresat në GSM (3) • LAI (Location Area Identity) – Identifikues unik, i caktohet LAs (Location Area) dhe përbehet prej: – CC (Country Code), deri ne 3 shifra decimale, p. sh. 355 (Shqiperia), 43 (Austria), 1 (USA) – MNC (Mobile Network Code), 2 shifra decimale, p. sh. 01 (A 1) – LAC (Location Area Code), maksimalisht 5 shifra decimale, ose maksimalisht 2 x 8 bita te paraqaiture në kodin heksadecimal (LAC < FFFFhex) • IMEI (International Mobile Equipment Identity) – Identifikues unik; është numër serik i caktuar nga prodhuesi i pajisjes, regjistrohet nga operatori i rrjetit, regjistrohet ne EIR – Permes IMEI identifikohen pajisjet qe jane ne funksion, jashtefunksionit, te vjeteruara, te vjedhura. – Per kete qellim IMEI klasifikohen ne njeren prej ketyre tri kategorive brenda EIR: – Lista e bardhë, lista e zezë, dhe lista e përhimtë

Adresat në GSM (4) Equipment Identification Register MSC BSC Authentication Centre EIR Home Location Register AUC HLR SIM BTS BSIC CI LAI IMEI Visitor Location VLR Register IMSI IMEI IMSI MSISDN MSRN LMSI TMSI LAI IMSI MSISDN MSRN TMSI SIM - Subscriber Identity Module EIR - Equipment Identification Register AUC - Authentication Centre HLR - Home Location Register VLS - Visitor Location Register BSC - Base Station Controller BTS - Base Transceiver Station MSC - Mobile Switching Centre MSISDN TMSI MSRN LMSI IMEI IMSI BSIC CI LAI - Mobile Subscriber ISDN Number - Temporary Mobile Subscriber Identity - Mobile Station Roaming Number - Local Mobile Station Identity - International Mobile Equipment Identity - International Mobile Subscriber Identity - Base Transceiver Station Identity Code - Cell Identity - Location Area Identity

Kodet shtetërore mobile (E. 212) Europa 2 xx Albanien Andora Armenien Belarus Belgien Bosnien Bulgarien Dänemark Deutschland Estland Finnland Frankreich Georgien Gibraltar Griechenland Irland Island Italien Jugoslawien Kroatien Lettland Litauen Luxemburg Malta Moldau Monaco Niederlande Norwegen 276 213 xxx 257 206 218 284 233 262 248 244 208 282 266 202 274 222 220 219 247 246 270 278 259 212 204 242 Österreich 232 Polen 260 Portugal 268 Rumänien 226 Russland 250 Schweden 240 Schweiz 228 Slowakei 231 Slowenien 293 Spanien 214 Türkei 286 Tschechien 230 UK 234 + 235 Ukraine 255 Ungarn 216 Zypern 280 Nordamerika 3 xx Haiti 372 Kanada 302 Kuba 368 Mexiko 334 USA 310 -316 Asien 4 xx Afghanistan Bangladesch Bahrain China 412 470 426 460 Hongkong 454 Indien 404 Irak 418 Iran 432 Israel 425 Japan 440 -441 Jemen 421 Jordanien 416 Laos 457 Libanon 415 Mongolei 428 Nepal 429 Nord-Korea 467 Oman 422 Pakistan 410 Saudi Arabien 420 Sri Lanka 413 Süd-Korea 450 Syrien 417 Taiwan 466 Vietnam 452 Ozeanien 5 xx Australien Indonesien Malaysia Neuseeland Philippinen Singapur Thailand 505 510 502 530 515 520 Afrika 6 xx Ägypten Algerien Angola Äthiopien Benin Botsuana Burundi Ivorküste Dschibuti Eritrea Gabun Gambia Ghana Guinea Kamerun Kap Verde Kenia Kongo Liberia Libyen Malawi Mauritius Mosambik Namibia Nigeria Ruanda Sambia 602 603 631 636 616 652 642 612 638 636 628 607 620 611 624 625 639 629 618 606 650 617 643 649 614 621 635 645 Senegal Simbabwe Somalia Sudan Südafrika Swasiland Tansania Tunesien Tschad Uganda 608 648 637 634 655 653 640 605 622 641 Süd-Amerika 7 xx Argentinien Brasilien Bolivien Chile Costa Rica Ecuador El Salvador Guayana Honduras Kolumbien Nicaragua Panama Pararguay Peru Surinam Uruguay Venezuela 722 724 736 730 712 740 706 738 708 732 710 714 744 716 748 734