SEY H T ŞIL RI Dr Keramettin ŞAR

SEY H T ŞIL RI Dr Keramettin ŞAR

ð Travelers Diarrhea ð Cholera, ð Typhoid fever, ð Toxoplazmosis ð Hepatitis ð Malaria ð Dengue, Filariasis, Leismaniasis, Schistosomiasis, . Onchocerciasis Tripanosomiasis ð Rabies ð Yellow fever ð Meningitis ð Japanese encephalitis ð Tetanos diphteria and measles ð Polio

WHO Selective use for travellers International Travel and Health Routine vaccination Cholera Diphtheria/tetanus/pertussis (DTP) Influenza Hepatitis B (HBV) Hepatitis A (HAV) Haemophilus influenzae type b (Hib) Japanese encephalitis Measles (MMR) Lyme disease Poliomyelitis (OPV or IPV)a Meningococcal meningitis Pneumococcal disease Rabies Tick-borne encephalitis Tuberculosis (BCG) Typhoid fever Yellow fever (for individual protection) Mandatory vaccination Yellow fever (for protection of vulnerable countries) Meningococcal meningitis (for Hajj, Umra)

Caribbean Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever Yelow fever : yerleşim birimleri dışında dolaşanlar. (özellikle Trinidat ve Tobago’da) Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

Central America Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever, Yelow fever (özellikle Panama’da) Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

Temperate South America Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Rabies Typhoid fever, Yelow fever : yalınız Arjantin’de yerleşim alanları dışına çıkanlar Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

Tropical South America Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever Yelow fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

North America Canada, St. Pierre and Miquelon [France], United States [including Hawaii] Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

North Africa Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

East Africa Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Meningococcal (meningitis). Aralık ile haziran ayları arasında Etiyopiya’nın batısına seyahat edenler Rabies Yellow fever: urbanize alanların dışına seyahat edenlere Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio adults

Central Africa Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B: Meningococcal (meningitis) Aralık ile haziran ayları arasında Orta Afrika, Çad ve Sudan’a seyahat edenler Rabies Yellow fever Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

West Africa Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Meningococcal (meningitis) Aralık ile haziran ayları arasında Rabies Yellow fever Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

Middle East Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Meningococcal (meningitis) hacca ve umreye gidenlere Rabies Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

East Asia Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever Japanese encephalitis. . Haz ile Eyl arası (Ryuku-Okinawa’ya gidenlere Nis-Ara arası). Tokyo gibi kentlere gidenlerin rütin aşılanmasına gerek yoktur. Enzootik geçiş Hokkaido’da insan vakaları olmadan oluyor. Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults .

Southeast Asia Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B: Rabies Typhoid fever, özellikle önem taşımaktadır. . çünkü bu bölgedeki S. typhi birçok Ab’e karşı drençlidir. Japanese encephalitis. 4 haftadan uzun kalan kırsal kesimlere seyahat edenler Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

Australia and the South Pacific Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin. Avustralya ve Y Zellanda hariç Rabies Typhoid fever, Avustralya ve Y Zellanda hariç Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles, one-time dose of Polio for adults. Yenidoğan çocuklara ve 11 -12 yaşına kadar aşı olmamış çocuklara Hepatitis B yapılmalı .

Indian Subcontinent Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever, özellikle önem taşımakta , çünkü bu bölgedeki S. typhi birçok Ab’e karşı drençlidir. Japanese encephalitis 4 haftadan uzun kalan ve. kırsal kesimlere seyahat edenler Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

Eastern Europe and the Newly Independent States of the Former Soviet Union (NIS) Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Rabies Typhoid fever Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles one-time dose of Polio for adults

Western Europe Yapılması Gereken Aşılar: Hepatitis A or Immunglobulin Hepatitis B Booster dose Tetanos- Diphteria - Measles

Age Recommended Doses of HAVRIX® Dose(E. L. U. ) Volume Number of Doses 2 through 18 19 or older 720 1, 440 0. 5 ml 1. 0 ml 2 2 Schedule 0, 6 to 12 Immune Globulin for Protection Against Viral Hepatitis A Length of Stay Body Weight Dose Volume* <3 monts <23 kg 23 -45 kg >45 kg 0. 5 ml 1. 0 ml 2. 0 ml 3 -5 monts <10 kg 10 -22 kg 23 -45 kg >45 kg 0. 5 ml 1. 0 ml 2. 5 ml 5. 0 ml

Geographic Distribution of Hepatitis B Prevalence, 2000 HİGHT >8% Southeast Asia, including China, Korea, Indonesia, and the Philippines; the Middle East, except Israel; south and western Pacific islands; the interior Amazon River basin; certain parts of the Caribbean (Haiti, Dominican Republic). INTERMEDIATE 2 -7%south central and southwest Asia, Israel, Japan, eastern and southern Europe, Russia, most areas surrounding the Amazon River basin, Honduras, and Guatemala LOW <2%In northern and western Europe, North America, Australia, New Zealand, Mexico, and southern South America,

endemik bölgelere seyahat eden ve 6 ay süreyle orada kalanlara . Yüksek endemik bölgelere (Southeast Asia and sub-Saharan Africa) 6 aydan kısa olsa bile sağlık personeli, özellikle kan/kan ürünleri ile temas edenler, yerlilerle cinsel ilişkide bulunanlar, medikal tedavi görenler. . . Ne zaman? Aşılara seyahatten 6 ay önce başlanmalı

Engerix-B® Gen Hevac B® Children, adolescents, and adults, birth through 19 years of age. 10 g 20 g Adults 20 years of age or older 20 g Dialysis patients and other immunocompromised people. 40 g

RABIES RIG Rabies Immunglobulin 20 IU(human) 40 IU(equine) HDCV Human Diploid Cell Vaccine (HDCV Rabies Vaccine)(RABİVAC) 2. 5 Üİ/m. L. PCECV Purified Chick Embryo Cell Vaccine 1. 0 m. L PDEV Purified Duck Embryo Vaccine 1. 0 m. L PVCV Purified Vero Cell Vaccine 0. 5 m. L RVA Rabies Vaccine Adsorbed

WHO - Rabies immune globulin (RIG) tek doz olarak yapılır : 20 IU/kg başına (human RIG) 40 IU/kg başına heterolog (at serumu) RIG yara uygunsa, yaranın etrafına yapılmalıdır. RIG im yapılırken aşının yapıldığı yerden uzak olmalı İlk doz aşı yapılırken elimizde RIG yoksa, 7 gün içinde yapılmalı. ? ? ? Öneril total doz aşılmamalı - aşının etkisini azaltmaktadır. İg steril salin sıvıyla dilüe edilerek yapılabilir. Serum hastalığı %1 -%6 oranında at serumu RIG yapıldıktan. 7 -10 gün sonra görülmektedir. Human RIG ile bildirilmemiştir.

Postexposure Immunization Standard WHO intramuscular regimen Doz: deltoid kasına bir im doz (1. 0 vaya 0. 5 ml) Gün 0 3 7 14 28 5 aşı 5 vizit Rabies Immunglobulin Reduced multiside WHO intramuscular regimen (2 -1 -1) Doz: deltoid kasına bir im doz (1. 0 vaya 0. 5 ml) Gün. Aşı 0 x 2 3 x 1 21 x 1 4 aşı 3 vizit Rabies Immunglobulin

WHO- 8 site intradermal regimen( 8 -0 -4 -0 -1 -1) Doz: her defasında 0. 1 ml id Gün Aşı 0 x 8 7 x 4 28 x 1 90 x 1 <2 vials 4 vizit Rabies Immunglobulin WHO- 2 site intradermal regimen ( 2 -2 -2 -0 -1 -1) Doz: her defasında bir id dozu* Gün. Aşı 0 x 2 3 x 2 7 x 2 28 x 1 90 x 1 <2 vial 5 vizit Rabies Immunglobulin * bir id doz=im dozun beşte biri (0. 1 veya 0. 2 ml)

Previously immunized RIG yapılmaz Hemen yapılan booster dose ile antikor üretimi uyarılır (“seconder response” ) Doz: deltoid kasına bir im doz (1. 0 vaya 0. 5 ml) yada uygun dozda id Gün 0 3

Prexposure vaccine regimen Üç doz 0, 7. ve 21. (28. ) gün 1 standard im dozu yapılır (aşıya göre 1. 0 veya 0. 5 m. L) id uygulamalarda doz 0. 1 m. L (tüm aşılar için) Laboratuvar staff’ları ve sürekli bulaşma riski altında olanlar, 6 ayda bir antikor titrelerine baktırıp 0. 5 IU/m. L booster doz yaptırmalıdır. Chloroquine, antikor oluşumunu azaltmaktadır. Anti malaria kemoprofilaksisi almak zorunda olanlara aşılar İM yapılmalı.

YELLOW FEVER Yellow Fever Endemic Zones in the Americas, 2000. Yellow Fever Endemic Zones in Africa, 2000 WHO - yılda 200, 000 yellow fever vakası

YF-Vax (Aventis) 5. 04 log 10 PFU (plaque forming units) per 0. 5 m. L tavuk embriyosu besiyerlerinde yetiştirilmiş canlı atenüe 17 -D YF virüsü urban veya jungle yelow fever’a karşı aktif imunizasyon : . - 9 aydan büyük çocuklar ve erişkinlere yapılır 6 - 9 aylık çocuklara (endemik bölgelere seyahat ederse) yüksek riske maruz kalan 4 - 6 aylık çocuklara < 4 aylık çocuklarda encephalitis riski çok yüksek > 90’ında antikor oluşur, efektif bağışıklık 7 -10 (28) gün içinde gelişir, revaksinasyon, antikor titresine bakarak, 10 yıl intervallerde yapılır,

DİKKAT: yumurta proteinlerine alerjisi olanlara uygulanmamalı intradermal deri alerji testi (0. 02 -0. 03 m. L YF aşısı ile). . . (kontrol %0. 9 Na. Cl Sol). pozitif = eritemli ürtiker plağı (psödopod + -) . Gebelere yapılmamalı. (FDA Pregnancy Category C) Mecbur kalınırsa 2. -3. trimestrede yapılabilir (teratojenik etki? ) Anne sütüne geçmiyor, emzirenlere yapılabilir Ağır ateşli hastalara ve immun yetmezliği olanlara yapılmamalı 9 aydan küçüklerde encephalitis. . . yaşlılarda ani ölüme sebep olabilir

Tek doz - Subcutan 0. 5 m. L booster doz - 10 yıl sonra Aşı 0 -5 derecede saklanmalı, sulandırıldıktan sonra 60 dk içine kullanılmalı Transportunu buz ile 0 derecede yapmak lazım.

JAPANESE ENCEPHALITIS VIRUS VACCİNE Endemik bölgelere, bulaşma mevsiminde seyahat eden erişkin ve. 1 yaşından büyük çocuklara Endemik/epidemik bölgelerde, (özellikle kırsal) 30 günden uzun kalanlara laboratuvarlarda JE virusu ile temas edenlere • 3 doz JE aşısı ile %90 anlamlı a. k. titresi elde edilmiş. * • Bağışıklık süresi: 2 yıl • FDA Gebelik: kategori C • 1. ve 2. trimestrede intrauterin inf ve düşüklere sebep olabilir • 3. trimestrede, aşının fetusa yapacağı zarardan daha fazla bir risk varsa • anne sütüne geçiş bildirilmemiştir *Center for Disease Control and Prevention. Inactivated JE virus vaccine. Recommendations of advisory commitee on immunization practices (ACIP). MMWR 1993 Jan 8; 42 (RR-1): 1 -15

• kemirgen hayv proteinlerine alejisi ve ürtikeri olanlara yapılmaz (aşı enfekte fare beyninden üretilmektedir) • yan etkileri: -generalize ürtiker ve anjioödem , hipotansiyon, karın ağrısı, döküntü, ateş, baş ağrısı, miyalji, bulantı, kusma, erythema multiforma, eklem şişliği. . . -bir Guillan-Barre sy (1984 U. S. A. ) -bir vakada ürtiker, hepatitis ve solunum yetmezliği 2. dozdan 1 hafta sonra -solunum ve böbrek yetm vakası ilk dozdan 1 hafta sonra -bir ani ölüm, 21 yaş-asker-ilk dozdan 60 dk sonra gelişmiş (ölümünde 12 saat önce Veba aşsıının 3. dozu da yapılmış) ürtiken ve anjioödemi yokmuş

Je-Vax 1 ml’de 50 nanogr fare serum proteini (thimerosal %0. 007, formaldehyde 100 mcg) erişkin: s. c. 1 m. L - 0, 7. ve 30. (14. ) gün booster doz 1 m. L 2 yıl sonra 1 -3 yaş çocuklara 0. 5 m. L dozunda yapılır 1 yaşından küçüklere yapılmaz

International certificate of vaccination or revaccination against yellow fever

Areas with Frequent Epidemics of Meningococcal Meningitis, 2000 Health Information for International Travel, 2001– 2002

MENİNGOCOCCAL POLISACHHARIDE VACCINE Neisseria meningitidis grup A, C, Y, W-135 menejiti, bakteriyal menejitlerin %50’ni oluşturmaktadır. Amerika’da yılda 3. 000 -4. 000 vaka görülmektedir. Afrika’da 1996 -1998 arası 300. 000 meningitis vakası ve menenjite bağlı 35. 000 ölüm bildirilmiştir. (WHO)

Menenjit Aşısı Kime Yapılır? • Erişkin ve 2 yaşında büyük çocuklara • asker recruits • anatomik veya fonksiyonel asplenide • menenjitli hastayla teması olanlara(Ab profilaksisine ilave olarak) • meningokok hastalığı ile teması olanlara. (medikal ve laboratuvar ortamında) • epidemik ülkelere seyahat edenler Erişkin ve 2 yaştan büyük çocuklara: sc 0. 5 m. L - tek doz (im, iv, id yapılmamalı) 50 dozluk şişelerde üretilir

Yeterli antikor düzeyine 10 -14 günde ulaşılır Tek doz aşıdan sonra bağışıklık süresi 3 yıl sürmektedir (çocuklarda 4 yıl) FDA-Gebelik Kategorisi: C ; gebelere yapılmamalı. (Brasil epidemisinde gebelere yapılmış, yan etkileri görülmemiş) Yan etkileri: ateş (37. 8), anafilaksi, enj yerinde eritem ve ağrı, halsizlik, baş ağrısı. .

TYPHOID VACCINE INACTIVATED Salmonelle typhi Ty 2 suşlarından oluşan inaktive aşı erişkin ve 6 aydan büyük çocuklara parenteral yapılır Kime? S. typhi enfeksiyonu riski olan bölgelere seyahat edenlere. ( Hindistan ve Arap yarım adasında multidrug-resistant suşlar var) S. typhi ile laboratuvarlarda çalışanlar

inisiyal doz: booster dose: 4 hafta arayla s. c. veya i. m. 0. 5 m. L iki doz 3 yılda bir s. c. veya i. m. 0. 5 m. L tek doz Yeterli antikor düzeyine 1 -2 haftada ulaşılır Bağışıklık 2 yıldan uzun sürmektedir Yan etkileri: - seyrek olarak: anafilaksi, göğüs ağrısı, eklem ağrıları, karaciğer hasarı, - daha sık olarak: ateş, baş ağrısı, halsizlik

CHOLERA VACCINE Gelişmekte olan ülkelerde, özellikle Afrika, Asya ve Orta ve Güney Amerika ülkelerinde

CHOLERA VACCINE Riskli bölgelere eden herkese rutin olarak önerilmiyor Bu bölgelere seyahat edenlere önerilen tavsiyeler uymak daha önemlidir -kaynamamış besinlerden, -balık ve deniz ürünlerinden, -soyulmamış meyvelerden -açık su ve diğer içeceklerden kaçınılmalı Ogawa ve Inaba serotiplerinde hazırlanmış parenteral aşı - %25 -%50 oranında, 3 -6 ay kadar kısa süren bağışıklık sağlar Oral kullanılan (canlı veya ölü v. cholerae) aşı %85 -90 oranında, 6 ay devam eden bağoışıklık sağlamaktadır.

FDA Gelelik: Kategori C Anne sütüne geçmektedir Diğer aşılarla (Sarı humma, Veba, Tifo. . . ) yapılmaz, yan etkiler immun cevap Yan etkileri: anafilaksi, ateş, baş ağrısı. . 2 doz 0. 5 m. L s. c. / i. m. yada 0. 2 m. L i. d. 1 hafta (1 ay ) arayla yapılır. Booster doz: tek doz 6 ay arayla 0. 5 m. L s. c. /i. m. veya 0. 2 m. L i. d. Oral Cholera Aşısı: ölü aşı - 1 hafta arayla 2 doz seyahatten 3 hafta önce canlı aşı - tek doz, seyahatten 1 hafta önce Aşıdan 1 hafta önce ve 1 hafta sonra Ab kullanmamalı

2001’de-10 ülke iken 2002’de 7 endemik ülke var. Hindistan’ın kuzey bölgeleri ve Nijerya’da artış (2001 -483 iken, 2002 -1. 461 vaka) Hindistan (1. 211) Nijeria (141) Pakistan (85), Mısır (4), Niger (3) Somali (3), (17. 12. 2002’de WHO)

POLIO VIRUS VACCINE IPV Polio Virus Vaccine Inactivated N-IPV Polio Virus Vaccine Enhanced Potency OPV Live Oral Polio Vaccine OPV - intestinal imüniteyi de sağlar vaccine-associated paralytic poliomyelitis (VAPP)’e sebep olabilir IPV – VAPP riski yoktur, ancak intest imunite açısından etkizi zayıftırvirüsün fekal eksresyonunu engeleyemez.

OPV - 6. , 10. ve 14 hafta IPV - 2. , 4. ve 12. (18. ) ay Booster : endemik bölgelere gitmeden önce tek doz Daha önceden aşılanmış, endemik bölgelere seyahat edenlere tek doz OPV veya IPV 4 hafta önce yapılır

DIPHTERIA TETANUS VACCINE DTP - diphteria-tetanus-pertussis vaccine DT - diphteria-tetanus vaccine, child type Td - adult preparation of diphteria and tetanus toxoids (low amomounts of diphteria toxoid) Erişkinlere yapılan aşılardaki difteri toksoid miktarı, toksoidin yan etkilerinin engellemek amacıyla azaltılmıştır. Az difteri toksoidi ile yeterli imun cevap sağlanmaktadır. Tetanus and Diphtheria Toxoids Adsorbed for Adult Use (Td) 7 yaşından büyüklere yapılır. 0. 5 m. L’de 2 -10 Lf ünite tetanoz toksoidi ve 2 Lf ünite difteri toksodi vardır.

MEASLES Gelişmekte olan ülkelerde yılda 875. 000 ölüme neden olmaktadır;

MEASLES Tam olarak aşılanmamış olup, gelişmekte olan ülkelere seyahat edenlere, im/sc tek doz şeklinde yapılmaktadır seyahatten 4 hafta önce yapılmalı seyahat etmek zorunda olan çocuklara 6 aydan itibaren, tek doz ile %80 -90 oranında, 20 yıl süren bağışıklık gelişmektedir. Genelde MMR olarak 9. veya 12 -15. ayda tek doz yapılır; birçok ülkede ek olarak 5 yaşında 1 doz daha yapılır. Canlı aşıdır, gebelere yapılmamalı Nadir olarak encephalitis’e sebep olabilir

LYME BORRELIOSIS Borrelia burgdorferi, spiroketin birçok serotipi vardır. İnfekte kene (Ixodes) ısırması ile bulaşır Lyme borreliosis, Asya, kuzey batı, orta ve doğu Avrupa ülkelerinde ve ABD’de görülmektedir. Seyahat edenler genelde düşük risk altındadır. Ancak endemik bölgelerin kırsal kesimlerinde kamp veya yapanlar risk altındadır. ABD de yapılan aşı, ABD için spesifik olan endemik serotiplerden oluşmaktadır. (LYMErix™ ) im 3 doz yapılmaktadır inisiyal doz, 1 ay sonra 2. ve 12 ay sonra 3. doz yapılır. 2. doz (ilk yıl) ve 3. doz (ikinci yıl), nisanda başlayan bulaşma mevsiminden birkaç hafta önce yapılmaktadır. 1. 2. 2003 - 1. 3. 2003 - 1. 2. 2005