Сарысулық ауру - бөгде ағзаның ақуызын(сарысуды) парэнтеральді енгізгеннен кейін дамитын организмнің аллергиялық реакциясы. Ол қызбамен, артралгиямен, теріде бөртпелермен, ісінумен және лимфаденопатиямен сипатталады. Ең алғаш француз иммунолог Пирке тапқан.
Этиологиясы • Гетерологиялық сарысуларды енгізу (жиі жылқының) : сіреспеге карсы, дифтерияға қарсы, ганргренаға қарсы, жылан шаққанда енгізілетін сарысу • Гетерологиялық иммуноглобулиндерді енгізу: антирабиялық, кене энцефалитіне қарсы, жапон энцефалитіне қарсы, сібір жарасына қарсы, антилимфоцитарлық және антитимоцитарлық • Дәрілік заттарды қабылдау: пенициллиндер, цефалоспориндер, сульфаниламидтер, тиоурацил, стрептомицин • Cіреспе анатоксинін енгізу
Қауіп факторлары • Анамнезінде сарысу енгізуге реакция • Жануарлар эпидермисінің ақуызына аллергияның болуы (гетерологиялық ақуыздар енгізуге қарсы көрсеткіш қиылысқан реакцияның пайда болуына жоғары қауіп)
МКБ-10 G 61. 1 Сарысулық невропатия T 80. 5 Сарысу енгізгеннен кейін пайда болған анафилактикалық шок T 80. 6 Басқа сарысулық реакциялар Z 88. 7 Өзіндік анамнезіндегі сарысуға немесе вакцинаа аллергия
Патогенезі Сарысулық ауруды аллергиялық реакцияның 3 типіне жатқызады. (Ig. G класына жататын АД +АГ ерімейтін иммундық комплекстердің өндірілуіне байланысты) Патологиялық өзгерістердің айқындылық сатылары әртүрлі болуы мүмкін: қантамырлық жүйенің жеңіл функционалдық зақымдануынан қантамыр мен тіндердің органикалық зақымдануына дейін. Мысалы: гиперемия, стаз, қан кету, серозды қабыну, коллагенді тіндердің қабынуы, мукоидты және фибриноидты түзілімдер. • Фильтрация белсенді жүретін жерлерде шөгеді (бүйректер, лимфа түйіндері, тері және ішек капиллярлары, синовиальды беткейлер) иммунды комплекстер комплимент жүйесін, сонымен қатар жасуша сыртына лизосомалық нейтрофилдердің шығуын белсендіреді, содан осы тіндердің зақымдануы болады.
Клиникалық көріністер Инкубациялық кезең 2 -12 күн, жиі 7 -12 күн. Ауру жедел басталады. Дене температурасы қысқа уақытқа субнормальды цифрға төмендейді Сарысу енгізген жерде ауырсыну және ісіну пайда болады. Регионарлы, кейін басқа лимфа түйіндері ісінеді. Қызба дамиды, дене температурасы 38 -39 С Бөртпелер шығады: жиі полиморфты, дақты-папулезді немесе эритематозды, уртикарлы, кейде қызылша немесе жәншәу бөрпелері тәрізді. Бөртпе үнемі қиын қышынумен жүреді. Бет бозарған және ісінген. Қауіпті, бірақ тез қайтатын тамақтын ісінуі. Пульс жиі, АҚ төмен, ентігу
• Буындардың зақымдануы (тізе, шынтақ, тобық, алақан және табан): артралгиялар ( 25%), ауыр формасында экссудациямен • Іште ауру сезім, жүрек айну және құсу (ауыр жағдайларда— мелена) • Бүйректің зақымдануы (ауыр ағымында): ісінулер, сирек — альбуминурия және зәрде цилиндрлердің пайда болуы • Неврологиялық зақымданулар: перифериялық невриттер • Миокардит (өте сирек). Ауру бірнеше сағаттан 7 -15 күнге дейін созылады.
Ауырлық сатылары: • Жеңіл: оқшауланған симптомдар • Ауыр : қызба, лимфаденопатия, терілік көріністер айқын көрінеді, сонымен қатар ЖҚЖ, АІЖ және бүйректе өзгерістер дамиды. • Өте ауыр түрі анафилактикалық шок түрінде: бұрын ДЗ немесе сарысуға анафилактикалық шок болған жағдайда немесе басқа жылқы ақуыздарына (эпидермиске, жылқы сүтінің ақуызына) сенсибилизациясы бар адамдарда пайда болады. Инъекция енгізгеннен кейін есеңгіреу, коллапс, дене қызуы төмендейді Кейін есеңгіреу қозғыштықпен ауысады, ентігу, цианоз, еріксіз зәр, нәжіс жіберу, альбуминурия пайда болады Ес-түссіз жағдай өлім дамуы мүмкін.
Диагностика • Анамнезінен — симптомдардың пайда болуынан 5– 14 күн бұрын гетерологиялық сарысуды енгізу • Лабораторлы мәліметтер: -Лейкопения салыстырмалы лимфоцитозбен -Эозинофилия -Тромбоцитопения -ЭТЖ жоғарылауы -Қан ұюының баяулауы -бүйрек зақымданғанда— протеинурия - С 3 және С 4 комплименттің төмендеуі - сарысудың криопреципитациясы. • Патоморфология. Түйінді периартериитке ұқсайтын артериялардың түйінді өзгерістері.
Емі Жеңіл ағымында: антигистаминді препараттар (мысалы, дифенгидрамин 50 мг б/е немесе в/і, клемастин, хлоропирамин) — есекжем және жайылған қышыну кезінде Ауыр ағымында — дексаметазон 4– 8 мг б/е немесе в/і, преднизолон 0, 5 мг/кг есебімен ішке 10– 14 тәулік бойы біртіндеп төмендету Шок дамыған жағдайда адреналин 1: 1000 1 мл б/е, 5% эфедрин 1 мл т/а, 10% 10 мл кальций хлорид т/і. Науқасты тез арада жылыту керек(жылы ванна) Стероидты гормондар, антигистаминді препараттар(димедрол 0, 003 г, пипольфен, супрастин 0, 025 г күніне 3 рет 5 -7 күн) Ауыр жағдайда инсулин 5 -10 ЕД т/а 100 -200 мл 20% глюкоза ерітіндісін қабылдаумен. АҚ төмендегенде-эфедрин, адреналин, кофеин. Қышынуда-жылы ванна, ментол және салицилді спиртпен , бром препараттарымен сүрту.
Алдын алу Анамнезінде бронх астмасы, есекжем немесе басқа да аллергиялық көріністер болса гетерологиялық сарысуларды сақтықпен енгізу қажет • сарысуды енгізу алдын терілік сынама жүргізеді, 1: 10 ерітілген 0, 1 мл сарысуды тері ішіне енгізеді, реакцияны 20 минуттан кейін бағалайды. Сынама теріс болып саналады егер реакция болмаса немесе ісіну/гиперемия диаметрі 1 см кіші болса • сарысуды қайта енгізер алдын немесе анамнезінде аллергиясы бар болса 1: 1000 ерітілген күйде енгізеді • егер терілік реакция теріс болса ерітілмеген 0, 1 мл сарысу енгізеді, содан кейін жергілікті немесе жалпы реакция болмаған жағдайда 45 мин-тан кейін б/е-ке қалған сарысу дозасын енгізеді • терілік реакция оң болғанда немесе 0, 1 мл сарысуға реакция пайда болғанда ұсынылады: • • мүмкіндік болса адам иммуноглобулинін енгізу • • сарысуды тек өмірлік көрсеткіштерге байланысты енгізу мына схема бойынша : сарысуды 1: 100 ерітілген 0, 5– 2, 0– 5, 0 мл көлемінде 15 мин интервалмен тері астына енгізеді, одан кейін тура сондай интервалмен — 0, 1 және 1 мл ерітілмеген сарысуды енгізеді, реакция болмаған жағдайда барлық дозаны антигистаминді препараттармен (дифенгидрамин 50 мг ішке немесе б/е) және ГК (преднизолон 60– 90 мг) енгізеді.
![Қолданылған әдебиеттер Аллергология и иммунология. Информационно- образовательная система "Консультант врача" [Электронный ресурс]: 8 руководство.](https://present5.com/presentation/202141946_423710194/image-14.jpg "Қолданылған әдебиеттер Аллергология и иммунология. Информационно- образовательная система \"Консультант врача\" [Электронный ресурс]: 8 руководство.")
Қолданылған әдебиеттер Аллергология и иммунология. Информационно- образовательная система "Консультант врача" [Электронный ресурс]: 8 руководство. - Электрон. текстовые дан. - М. : ГЭОТАР-Медиа, 2009. - : цв. эл. опт. диск (DVD-ROM). - Загл. с титул. экрана. - Электрон. версия печ. публикации. – УДК 612. 017/А 50 ФЭИ; Инв. № ЭД 9611 Аллергология: Клинические рекомендации [Текст]. - М. : ГЭОТАР-Медиа, 2008. - 240 с. – УДК 616 -05/ А 507 -ХР www. google. ru
Скачать презентацию Сарысулық ауру — бөгде ағзаның ақуызын сарысуды парэнтеральді енгізгеннен
сарысулык ауру.ppt