Сапалы белгілерді талдау Аға оқыт Раманқұлова А А

Сапалы белгілерді талдау Аға оқыт. Раманқұлова А. А.

Дәріс жоспары: 1. Медицина-биологиялық зерттеулердегі категорияланған деректерді талдау міндеттері. 2. Теориялық жиіліктерді есептеу. 3. Эмпирикалық және теориялық деректердің сәйкестігін анықтау. χ2 критерийі. 1) Кез-келген кесте үшін χ2 критерийі. 2) 2 х2 кестесі үшін χ2 критерийі. 4. Фишердің дәл критерийі.

Сапалы белгілер Медициналық зерттеу нысандарын сипаттайтын , зерттеу нысанына әсер ететін кіріс факторлары, сол сияқты әсерге жауап беретін шығыс параметрлері сияқты көптеген белгілер номиналды шкала бойынша сапалы белгілер ретінде анықталады. Мысалы, ауру түрінің ауырлық категориясы (жеңіл, орта, ауыр, өте ауыр), емдеу нәтижесі(аман қалды, қайтыс болды).

Сапалы белгілер Сипаттау тәсілдері: • Мәндері бірдей көрсеткіштердің санын есептеу; • Көрсеткіштердің әрбір мәні олардың жалпы санының қандай үлесін құрайтынын есептеу.

Зерттелетін белгінің бақылау жиілігі мен сандық емес айнымалылардың деңгейлері жөніндегі деректер категорияланған деп аталады. Мұндай деректер жиіліктер кестесі немесе орайластық кестесі деп аталатын кестелерге енгізіледі. Егер бұл кесте екі қатардан және екі бағаннан тұрса, онда ол 2 х2 кестесі деп аталады.

Орайластық кестесі Белгінің кездесу саны 1 емдеу әдісі 2 емдеу әдісі барлығы Белгінің кездеспеу саны Нәтиже a b a+b c d c+d a+c b+d a+b+c +d=n

Зерттеудің негізгі міндеттері: • Зерттелетін белгінің бақылау жиілігінің салыстырмалы шамаларын есептеу және олардың дәлдігі мен сенімділігін анықтау. • әртүрлі топтағы жиіліктердің салыстырмалы шамалары арасындағы айырмашылықтардың мәнділігі жөніндегі жорамалды тексеру( эмпирикалық және теориялық таралулардың сәйкестігі ).

Теориялық деректерді есептеу Н 0 – салыстырылатын деректер арасында маңызды айырмашылықтар жоқ. 1. (а+с) белгісі кездесуінің жалпы саны бақыланған (n) көрсеткіштердің жалпы санының қандай пайызын құрайтынын есептеу. 2. Табылған пайызды әрбір емдеу әдісінің белгісінің кездесу саны үшін сақтау.

Белгінің кездесу жиілігі кездеспеу жиілігі нәтиже 1 емдеу әдісі %*( a+b) /100 b a+b 2 емдеу әдісі %*( c+d) /100 d c+d b+d n барлығы (a+c)/n* 100=%

2 х2 кестесі үшін: 1. (a+c)/n*100=% 2. %*( a+b)/100=Х Белгінің кездесуі 1 емдеу әдісі 2 емдеу әдісі барлығы Х Белгінің кездеспеуі a+b-Х a+c-Х c+d- (a+c-Х) a+c b+d нәтиже a+b c+d n

Мысал: 1. (a+c)/n*100=% 2. %*( a+b)/100=Х Тромбоз бар Плацебо 18 (13, 64) Аспирин 6 (10, 36) барлығы Тромбоз жоқ 7 (11, 36) 13 (8, 64) 24 (54, 55%) 20 (45, 45%) Қорытын ды 25 19 44

Ескерту: Теориялық (ұйғарылатын) сандар үтірден кейінгі екінші таңбаға дейін есептеледі. с

χ2 критерийі кез-келген кесте үшін Жалпы формула О – тәжірибе нәтижесінде бақыланған сандар, Е – теориялық ұйғарылатын сандар.

χ2 КРИТЕРИЙІН ЕСЕПТЕУ ҮШІН ҚАЖЕТ: • Ұйғарылатын шамаларды табу; • Эмпирикалық және ұйғарылатын шамалар арасындағы айырманы (ауытқуды) есептеу; • Осы айырмаларды квадратқа шығару; • Айырмалардың квадраттарын ұйғарылатын шамаларға бөлу; • Бөлінділер нәтижелерін қосып, χ2 мәнін табу.

Χ 2 сыни мәндері • Еркіндік дәрежелерінің саны df =(қатарлар саны - 1)*(бағандар саны - 1). • 2 х2 кестесі үшін df =(2 - 1)*(2 - 1)=1. Н 0 жоққа шығарылады, егер Н 0 қабылданады, егер Эмпирикалық және теориялық шамалар толық сәйкес келген жағдайда χ2 нөлге тең. Салыстырылатын жиіліктер арасындағы айырмашылықтардың ұлғаюына қарай χ2 мәні өседі.

2 х2 кестесі үшін χ2 критерийі + - нәтиже + a b a+b - c d c+d барлығы a+c b+d a+b+c+d=n Ұйғарылатын жиіліктерді есептеуді талап етпей

Йейтс түзетілуі Егер 2 х2 кестесінде бақылау саны ең болмағанда бір торкөзде тқрттен кіші болса, онда

Фишердің дәл критерийі ! –факториал 4! = 1*2*3*4 = 24.

Фишердің дәл критерийін қолдану ережесі: • Алғашқы кестені алу ықтималдығын есептеу. • Қатар және баған бойынша өзгермейтін қосындылар жағдайында кестені толтырудың қалған мүмкін нұсқаларын тұрғызу. • Алынған барлық кестелер үшін ықтималдықтарды есептеу. • Алғашқы кестені алу ықтималдығын және одан асып кетпейтін барлық ықтималдықтарды қосу.

ӘДЕБИЕТ: • Стентон Гланц. Медико – биологическая статистика. М. Практика, 1999. • Лукьянова Е. А. Медицинская статистика. - М. : Изд. РУДН, 2002. • Сергиенко В. И. , Бондарева И. Б. Математическая статистика в клинических исследованиях. М. ГЭОТАР – Медиа, 2006.

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ