Сабақтың тақырыбы: Морфология бөлімін қайталау. Сабақтың мақсаты: Оқушыларды сабақққа қатыстыра отырып, өткен тақырыптарға байланысты сұрақ-жауап өткізу, морфология бөліміне тоқталу, оның сөз таптарына және түрлеріне тоқталып, оны толық меңгерту Әдісі: Сұрақ – жауап Сабақтың түрі: Қайталау сабағы Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру бөлімі ІІ. Сұрақ-жауап (әр түрлі тақырыпқа байланысты) ІІІ. Морфология - сөз таптарын зерттейтін сала
Сөз таптары Зат есім (8) Етістік (4) Шылау (3) 9 Сын есім (2) Одағай (3) Сан есім (6) Үстеу (7) Еліктеу сөз(2) Есімдік (7)
Заттың атауын білдіреді Сұрақтары Кім? Кімдер? Нелер? Зат есім Адамзат (кім? ) Деректі (нақты) 8 Ғаламзат (не? ) Дерексіз (нақсыз) Жалпы а Жалқы А
Заттың сының, түр-түсін, дәмін білдіреді Сын есім Сұрақтары Қай? Қандай? 2 Сапалық: Қатыстық Мыс: сұлу Мыс: әдепті
Табиғаттағы құбылыстардың еліктеуіне байланысты туған сөздерді еліктеу сөздер дейміз Еліктеу сөз 2 Бейнелеуіш Еліктеуіш М: жалт қарады М: дүңк ете түсті
Іс-әрекеттің қимылын білдіреді Сұрақтары Не істеді? Не қылды? Қайтті? Етістік Болымсыз (-ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе, жоқ, емес) Мыс: кетпе, көрген емес Салт(б, ж, ш, к) Б. с қайда Мыс: үйге барады Болымды Мыс: кетеді, тұр 4 Сабақты Т. с Кімді? Мыс: досын көрді
Етістіктің ерекше түрлері Есімше (-ған, -ар, -мақ, -пақ, -атын, -ген, -ер, -мек, -пек, -етін, -қан, -р, -бақ, -йтын, -кен, - с, -бек, -йтін) 4 Тұйық етістік у Мыс: көру Көсемше (-а, -е, -й, -ып, -іп, -ғалы, -гелі, -қалы, -келі) Етіс Өзгелік (-дыр, -ғыз, -т -дір, -гіз, -ыр, -тыр, -қыз, -ір, -тір, -кіз) Ырықсыз (-ыл, -іл, л) л (-ын, -ін, -н) 4 Ортақ (-ыс, -іс, -с) Өздік (-ын, -ін, -н)
Рай Шартты (-са, -се) Мыс: көшсе, атса Бұйрық 1. Көбінесе ІІ жақта тұрады 2. Мыс: сен тұр, жүр 3. 2. –шы, -ші жұрнақтары арқылы 4. Мыс: Көрші, берші 4 Ашық 3 шақтың біреуінде тұруды қажет етеді Қалау 1. Етістіктің –ғы, -гі, -қы, -кі, +көм. ет. 2. Мыс: көргім келді 3. 2. Етістіктің са, се игі еді 4. Мыс: айтса игі еді 5. 3. –ғай, -гей, -қай, -кей 6. Мыс: келгейсің
Толық лексикалық мағынасы жоқ, түрленбейді, сөйлем мүшесі болмайды, тек сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстырады Шылау 3 Жалғаулық (мен, бен, пен, бірақ, дегенмен, кейде, өйткені, сол себепті) 1. 2. 3. 4. 5. 6. Септеулік (туралы, сайын, дейін, таман, қарай, соң, кейін, бері, қатар, бірге) Демеулік Сұраулық(-ма, -ме, -ба, -бе, -ше) Шектік (-ақ, -ғана) Нақтылау(-ғой, -қой, -ды, -ді) Күшейткіш (-ақ, -ау, -да, -де) Болымсыздық(түгіл, тұрсын) Белгісіздік (-ау, -мыс, -міс)
Адамның көңіл-күйіне байланысты, жан-жануарларға қаратылып айтылатын сөздер Шақыру (шөре-шөре, кә-кә) Одағай 3 Көңіл-күй (алақай, қап, бәрекелді, әттеген-ай, ойбай) Жекіру (тәйт, жә, тек)
Іс-мезгілін, мекенін, мақсатын мөлшерін білдіреді Үстеу Сұрақтары: қашан? Қашаннан? қайдан? қалай? қайда? Мезгіл: қашан? қашаннан? М: бүгін, күндіз Сын-қимыл (қалай? қайтіп? қалайша? ) М: орысша, тез, шапшаң 7 Себеп-салдар (не себепті? Неге? ) М: босқа, амалсыздан, бекерге Күшейткіш (қалай? қандай? ) М: орасан, кілең, өте Мекен: қайда? қайдан? М: ілгері, алға, артта Мөлшер: қанша? қаншама? М: анағұрлым, сонша Мақсат: не мақсатпен? қалай? не үшін? неліктен? М: әдейі, жорта, қасақана
Заттың санын, ретін білдіреді Сан есім Бөлшектік: М. екінің бірі Екіден бір Есептік М: Жиырма, екі 6 Топтау Ш. с М. бес-бестен Сегіз-тоғыздан Жинақтық (-ау, -еу)1 -7 М. екеу, алтау Сұрақтары: қанша? неше? Нешеу? нешінші? Реттік: (-ынші, -інші, -ншы, -нші) М: алтыншы, екінші Болжалдық 1) -лап, -леп, -дап, -деп, -тап, -теп, -лаған, -леген, -даған, -деген, -таған, -теген 2) сане. +к. ж. +б. с немесе ж. с. М: он бестерде, он бестерге 3) е. с. с. ~ көмекші сөз М: беске таман, он жарым т. б. 4) е. с. е. қосарлану арқылы М: екі-үш, алты-жеті т. б.
Есім сөздердің орнына жүреді Есімдік Болымсыздық (ешкім, ешбір, ешқандай, түк Дәнеңе, дым) Белгісіздік (біреу, әркім, әлдеқандай, әлдене) Сілтеу (бұл, осы, мынау, анау) Сұрақтары: кім? неше? қанша? Өздік (өз) 7 Жалпылау (бәрі, барша, күллі түгел) Жіктеу (мен, сіз, ол(көпше)) Сұрау (кім? не? қандай? қалай? қанша? қандай? )
IV. Тест жұмысы (морфология бөлімі бойынша) № Оқушының жауабы Мұғалімнің жауабы Балл 1 2 3 V. Үйге тапсырма : Ережелерді қайталау
Скачать презентацию Сабақтың тақырыбы Морфология бөлімін қайталау Сабақтың мақсаты Оқушыларды
1365580637388-1.ppt