Сабақтың тақырыбы Микроағзалар Антибиотиктер антисептиктер және залалсыздандыру құралдары

Сабақтың тақырыбы Микроағзалар Антибиотиктер, антисептиктер және залалсыздандыру құралдары.

Оқу мақсаты • «Микроағзалар» терминінің мағынасын түсіндіру • Қарапайымдар, бактериялар мен вирустар қоздыратын аурулардың ерекшеліктерін сипаттау • Антибиотиктер, антисептиктер және залалсыздандыру құралдарының қолданылуын сипаттау

Дағдылар - Білу және түсіну, білімін қолдану, сыни ойлау, Жетістік критерийлері • «Микроағзалар» , «штаммдар» терминінің мәнін біледі. Әр микроағза түрін анықтауға көмектесетін кемінде 3 дәлелдер тізімін құрастырады. • Ауру қоздырғышын дұрыс анықтай алады. Ауру белгілерін сипаттайды. Жұқтыру жолдарын біледі. Ұсынылған аурудың алдын алу шараларын ұсына алады. • Антибиотиктерді алу және қолдануды дұрыс сипаттайды. Кемінде 3 антибиотикке мысал келтіреді және оларды қандай микроағзаға қарсы қолданатынын сипаттайды. Нақты әсер ету аймағы айқын, ең тиімді затты анықтай алады.

Түсіп қалған сөздерді толықтырыңыз • Микроорганизмдер – тек қана ……………. . көруге болатын өте ұсақ ағзалар. Микроағзаларға ………………………… ………. . және кейбір микроскопиялық ……………………жатады. Ауру тудыратын микроағзаларды ……………… деп атайды.

Самопроверка Микроорганизмдер – тек қана МИКРОСКОППЕН көруге болатын өте ұсақ ағзалар. Микроағзаларға ВИРУСТАР, БАКТЕРИЯЛАР және кейбір микроскопиялық ҚАРАПАЙЫМДАР, БАЛДЫРЛАР, САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР жатады. Ауру тудыратын микроағзаларды ПАТОГЕНДІ деп атайды.

Штамм — бактериялардың, вирустардың және басқа микроағзалардың бір уақытта және бір жерден бөлініп алынған таза дақылдары.

Қарапайымдылар • Ядролары бар. Сол себепті Эукариоттар • Жасуша құрлымы бар. • Жасуша органойдтары бар (цитоплазма, митохондрия, рибосома және т. б. ) • Хлоропласттары болмайды (тек жасыл эвгленада ғана бар) • Жасуша қабырғасы жоқ

Микроскопиялық балдырлар • Ядросы бар, сол себепті Эукариоттар • Жасуша құрлымы бар. • Жасуша органойдтары бар (цитоплазма, митохондрия, рибосома және т. б. ) • Хлоропласттары болады, фотосинтезға қатысады. • Жасуша қабырғасы бар - целлюлоза

Микроскориялық Саңырауқұлақтар: зең саңырауқұлақтары және ашытқылар Саңырақұлақтар патшалығына жатады. Ядросы бар, сол себепті Эукариоттар Жасуша құрлымы бар. Жасуша органойдтары бар (цитоплазма, митохондрия, рибосома және т. б. ) Хлоропласттары болмайды Жасуша қабырғасы бар – Хитин Зең саңырақұлақтарында спора және мицелилері бар. Олар спорасы арқылы көбейеді. Ашытқылар үлкен сопақ пішінді болып келеді. Олар бүршіктеніп көбейеді

Бактериялар патшалығына жатады. Ядросы жоқ, сол себепті Прокариоттар Жасуша құрлымы бар. Жасуша органойдтары бар (бірақ кішкентай, цитоплазма, рибосома және т. б. ) Хлоропласттары болмайды (тек цианобактерияларда бар) Жасуша қабырғасы бар - пептидогликан

Вирустар • Вирустар патшалығына жатады • Прокариоттарға да Эукариоттарға да жатпайды. • Жасуша құрлымы жоқ • Жасуша органойдтары жоқ • Тек ДНҚ және нәруызы бар. • Түрлі формалары болады. Шар тәрізді, көп қырлы, жіп тәрізді және т. б. • Тек тірі ағзаларда ғана өмір сүре алады.

Ауру қоздырғыш белгілері Тұмау Көкжөтел Туберкулез Тырысқақ Дизентерия Лямблиоз Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі

Ауру қоздырғыш Белгілері Тұмау Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі Тұмау вирусы Науқастың денесі дел- Инфекцияны Тұмауға қарсы Вирусқа қарсы вакцина препараттар ортомиксовирус сал болып, тамағы мен қоздырушы – тыныс жолдары тұмаумен ауырған тар ашиды, дене қызуы адам. көтеріліп (38 С-қа Қоздырғыштар дейін), асқа тәбеті науқас адам болмайды. Басы жөтелгенде, ауырып, бұлшық түшкіргенде және еттері сыздайды. қақырық, сондай-ақ Адамға тұмау науқас адам тигеннен кейін пайдаланған заттар, бірнеше сағаттан соң т. б. арқылы (кейде 1 – 2 күннен таралады. Ауалыкейін) мұрыннан су тамшылы жолмен ағады, даусы қарлығып, жөтеледі, қақырық пайда болады, иіс сезуі нашарлап, көзі қызарады.

Ауру қоздырғыш Белгілері Көкжөтел Борде-Жангу қысқа таяқша тәрізді бактерия Алғашқы кезде бала жөтеледі, мұрны бітіп ұйқысы қашады, дене қызуы 38, 5 – 39°С-қа дейін көтеріліп, тамаққа тәбеті тартпайды. Бірте-бірте жөтелі күшейеді (әсіресе, түнге қарай), 2 – 3 аптада жөтел жиі ұстағанда бала булығып қысылады, қызарып-көгеріп, көзінен жас ағып, тілі аузына симай, кейде кіші дәретін де ұстай алмай қалады. Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі Қоздырғыш АКДСбактериялар вакцинасы науқас бала жөтелгенде оның демі мен қақырығы арқылы тарап, сау балаға жұғады. Ауа-тамшылары арқылы Көкжөтелді жоғары қысымды таза ауамен (баротерапия) емдейді. Науқас балаға витамині мол құнарлы тамақ ішкізу қажет. Режим сақтап, тек дәрігер белгілеген әр түрлі антибиотиктерді уақытымен қабылдауы керек.

Ауру қоздырғыш Белгілері Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі БЦЖ (BCG) вакцинасы Антибиотиктер, антигистаминдық және қабынуға қарсы препараттар. Туберкулез Коха Ұзақ уақыт бойы бактериясы, Кох қақырықты жөтел, таяқшасы кейде қанаралас, қызуы көтеріледі, әлсіздік, түнде терлейді, арықтайды. Ауалы-тамшылы жолмен, ас қорыту жүйесі арқылы.

Ауру қоздырғыш Белгілері Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі Тырысқақ Холера бактериясы сұйық, ауырсындырмайтын, жиі іш өтуге әкеледі. Ал жалпы улану тоқтаусыз құсуға әкеледі. Адам өзінен көп көлемде сұйықтық шығара бастайды, нәтижесінде ағза сусызданып, адам өліп кетуі де мүмкін. Аузы құрғайды, шөлдейді, бұлшық еті ауырсынады. Жұқпа таралуының жалғыз көзі – ауру адам немесе тырысқақ бойынша қолайсыз аймақтан келген қоздырғышты нәжіс немесе құсық арқылы бөлетін вибриотасымалда ғыш. Мұндай жұғу жолы – ауыз – нәжістік деп аталады Санитарлық – Жоғалған суды гигиеналық қалпына келтіру, шаралар: суды антибиотиктер. зарарсыздандыр у, қолды жуу, тағамды термиялық өңдеу. Тырысқақ вакцинасы.

Ауру қоздырғыш Белгілері Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі Санитарлық – гигиеналық шаралар: суды зарарсызданды ру, қолды жуу, тағамды термиялық өңдеу. Жоғалған суды қалпына келтіру, антибиотиктер. Дизентерия Шигелла Шырышты, іріңді туысының кейде қаны бар қара бактериялары. -жасыл түсті жиі іш өту. Ауру адам жұқтыру көзі болып табылады. . Гигиена сақтамаудан осы бактериямен ластанған суларды, қолданғаннан жұғады. фекальдіоральді

Ауру қоздырғыш Белгілері Жұқтыру жолы Алдын алу шаралары Емі Лямблиоз Ащы ішекте паразиттік өмір сүретін қарапайымдар Іштің жоғарғы жағы ауырады. Іштің кебуі, құсу, іштің қатуы мен өтуінің кезектесуі. Калдың түсі сары түсті. Аздаған шырышты қоспасы бар. Терісі қышиды, жалпы әлсірейді, шаршаңқы болады, ашушаң, тәбеті соқпайды, басы ауырады, басы айналады, нашар уйықтайды. Цистасымен жұқтырылған тағамдарды жегенде және циста жұқтырылған кір қолдан Санитарлық – Лямблиялардың гигиеналық көбеюін азайтатын шаралар: суды диета сақтау: зарарсыздандыр ботқалар, у, қолды жуу, кептірілген тағамды жемістер, сұйық термиялық өңдеу. май; көмірсуларды, яғни тәттілерді аз жеу. Паразиттерге қарсы дарилер.

Флеминг, Александр • Алекса ндр Фле минг —британдық бактериолог. Лизоцимді ашты (адам ағзасы шығаратын бактериялық фермент) зең саңырауқұлақтарынан алғаш рет пеницилинді бөліп алды алғашқы антибиотик.

Дженнер, Эдвард • Ағылшын дәрігері, алғаш шешекке қарсы вакцинаны ойлап тапты.

Сноу, Джон • Анестезияны және медициналық гигиенаны алғаш енгізген британдық дәрігерлердің бірі. Эпидемиологияның негізін қалаушы. 1854 жылы Холера эпидемиясын зерттеуге қатысты.

Листер, Джозеф • Ағылшын хирург ғалымы, алғаш хирургиялық антисептикерді ойлап тапты.

Пастер, Луи француздық микробиолог и химик. Микробиология және иммунология ғылымының негізін қалаушы. Ашыту процессін және пастеризация әдісін ашқан.

Ивановский, Дмитрий Иосифович • Орыс өсімдіктер физиологы және микробиолгы. Вирусология ғылымының негізін қалаушы. Алғаш вирусты темекі мазайклы вирусын бөліп алған

Антибиотиктер және антисептиктер, дезенфекциялаушы заттар • Антибиотик — микроорганизмдердің өсуін, көбеюін тежейтін немесе тоқтататын микробтар, өсімдіктер мен жануарлар жасушасынан алынатын органикалық зат. • Антибиотиктерді алу бойынша екіге бөлуге болады: • Табиғи – өсімдіктерден, жануарлардан және микроағзалардан бөліп алу. • Жасанды – химиялық синтез

• Бактериялық клеткаға әсер етуіне байланысты екі топқа бөлуге болады: • Бактериостатикалық (бактериялардың өсуін және көбеюін тежейді, бірақ бактериялар тірі қалады) • бактерицидные (бактерияны өлтіреді де кейін ағзадан шығарылады).

Пеницилин • Пенициллиум (Penicillium латынша атауы) зең саңырауқұлағынан алынатын антибиотик. Бактерицидтік әсер етеді. • Грам оң, Грам теріс бактерияларға, стафилококкаларға және стрептококкаларға әсер етеді. • Мененгит, ангина, тері және шырышты қабаттың іріңді инфекцияларында, ЛОР және көз ауруларында қолданылады.

Тетрациклин • Химиялық синтезбен алынатын антибиотик, Бактериостатикалық әсер етеді. • Стафилококкаларға, стрептококкаларға, E. Coli бактерияларына қарысы қолданылады. Және үлкен вирустар мен кейбір қарапайымдыларға да әсер етеді. Пневмония, тыныс жолдарының инфекцияларында, конъюнктивит, бруцеллез және тырысқақ ауруларын емдеуде қолданады.

Цефазолин • Химиялық жолмен алынатын антибиотик. Бактериоцидтік әсер етеді. • Стафилококкаларға, стрептококкаларға, Шигелла туысының бактерияларына және Грам оң, Грам теріс бактерияларына қарсы қолданылады. • Тыныс жолдарының инфекцияларын, несеп-зәр жолдарының ауруларын, сүйектің инфекцияларын, емдеуде қолданады.

• Антисе птиктер (грек тілінен άντί — қарсы + σηπτικός — ірің) микробты жұқпаларды болдырмау және жою үшін қолданылатын препараттар. • Кейбір көп таралған антисептиктер: Спирттер, бор қышқылы, Сутегі асқын тотығы, зеленка, йод және т. б.

• Дезинфекциялаушы заттар – қоршаған ортадағы инфекциялық аурулардың қоздырғыштарын жоюға бағытталған препараттар.

Рефлексия