С. Ж. АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ КАЗАХСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ

С. Ж. АСФЕНДИЯРОВ АТЫНДАҒЫ КАЗАХСКИЙ НАЦИОНАЛЬНЫЙ МЕДИЦИНСКИЙ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ УНИВЕРСИТЕТ ИМЕНИ С. Д. АСФЕНДИЯРОВА Психиатрия, психотерапия және наркология кафедрасы Тақырыбы: Наркологиялық аурулардың этиологиясы және таралуы. Орындаған: Каримбаева А Факультет: Жалпы медицина Курс: 5 Тобы: 09 -032 -2 Тексерген: Муратбаева А. Б

Жоспары I. Кіріспе II. Негізгі бөлім 1) Алкоголизмнің таралуы және этилогиясы 2) Наркомания мен токсаманиялардың таралуы мен этиологиясы III. Пайдаланылған әдебиеттер

• Наркологиялық аурулар қазіргі таңда қоғамда улкен мәселелерді туындатып отырған басты аурулар тобы табылуда • Осы аурулар тобына I. Алкоголизм II. Наркомания III. токсомания

Алкоголизм – спиртті ішімдіктерді ұзақ уақыт патологиялық әуестікпен қолдану барысында пайда болатын, психикалық, кейіннен физикалық тәуелділікпен сипатталатын созылмалы ауру немесе денсаулыққа, тұрмысқа, еңбекк е және қогам септігіне зиянды әсер етуімен журетін спирттік ішімдіктерді шектен тыс қолдану

Таралуы Алкоголизм кеңінен таралған ауру. Соңғы жылдарда дүние жүзі бойынша, алкоголизммен зардап шегетіндердің саны артуда, әсіресе, жасөспірімдер мен әйелдер арасында. Егер 1950 -1960 жылдары ерлер мен әйелдер арасындағы алкоголизммен ауыратындардың ара қатынасы 10: 1 болса, 80 жылы бұл көрсеткіш 5: 1 құрады. Ішімдікке салынудың таралуын тұрғындар арасында әр адамның қолдану мөлшеріне байланысты бағалайды. Егер жылына әр түрғынға есептегенде 5 л болса – орташа, ал 10 л- ден көп болса өте жоғары деп есептейді. 80 жылдардағы статистика бойынша Европа елдеріндегі таралуы: ең жоғары Францияда (жылына 13 л), ең төмен Норвегия мен Исландияда (4 л) болған. Өткен жылдағы статистика бойынша спиртті ішімдікті қолдану әр адамға 8, 07 л-ден келген.

Қазақстандағы алкоголизм таралуы ДДҰ бойынша, спиртті ішімдікті қолданудан біздің еліміз көрші елдерді басып озып, 8 -ші орында тұр. Ресей 22 -ші орында. Ал рейтинг көш басшысы – африкалық Уганда. Статистика бойынша әр жанға шаққанда Қазақстан тұрғындары жылына 12 л спиртті ішімдік қолданады екен, ресейліктермен салыстырғанда 1, 5 есе артық. Наркологтардың есебі бойынша соңғы 3 жыл ішінде Қазақстандағы балалар алкоголизмі 10 есе, жасөспірімдер арасында 2 есе ұлғайған. Статистика бойынша, халықтың 45, 4% айына 1 -2 рет ішімдік қолданады. Соның ішінде жасқа байланысты: 20 -29 жастағылар – 64, 4%, ал 15 -17 жастағылар 37%-ды құрап отыр. Бүгінгі таңда ҚР-да алкогольге тәуелді адамдар барлық тұрғындардың 3%-ын (шамамен 448600 адам) құрайды.

Алкогольді қолдануға байланысты психикалық бұзылыстардың таралу критериилері № Таралу критериилері 1 Алькогольды қолдану нәтижесінде психикалық бұзылыстармен есепте тұрған науқастар саны 2 Тұрғындардың жанына шаққанда абсолютті алкогольдің қолданылу саны 3 Алкогольды психозбен ауырғандар саны 4 Таңдамалы зерттеу негізіндегі эксперттердің бағалауы бойынша

Алкоголизм этиологиясы Алкогольды ұзақ және интенсивті қабылдау – алкоголизмнің дамуына әкелетін бір ғана фактор емес. Кейбір адамдар 15 жыл бойы ішімдік ішкенімен, оларда психикалық та, физикалық та тәуелділік дамымайды. Алкоголизмнің дамуына әсер ететін факторларды шартты түрде әлеуметтік, психологиялық және биологиялық деп жіктеуге болады. Психологиялық факторлардың ішінен көңіл бөлетін жағдай – спиртті ішімдіктерді қолдануға деген мотивация.

Мотивтерді, яғни ішуге деген құмарлықты гедонистикалық, атарактикалық деп бөлеміз. Гедонистикалық мотивтер: • Рахат сезімге бөлену; • Эйфория шақыру; • Өзін «жоғарыда» сезіну. Атарактикалық мотивтер: • Релаксацияға, тынышталуға қол жеткізу; • Қиыншылықтардан құтылу; • Қорқыныш пен мазасыздықты жою. Сонымен бірге әлеуметтік-психологиялық мотивтер де бар. Оларға – дәстүрлік (ішімдіктермен өткізетін салт-дәстүрлер) және субмиссивтік (басқа адамдар мен топтарға бағынушылық) жатады.

Жеке тұлғалық фактор • Жоғары мазасыздық және ергіштік; • Тұрақты және маңызды қызығушылықтардың болмауы; • Қоғамға бейімделудің жеткіліксіздігі; • Физикалық және эмоциональдық жүктемелерді көтере алмаушылық; • Өзін төмен ұстау; • Әлеуметтік-позитивті жағдайдың болмауы; • Стресстік әсерлерге қарсы тұру қабілетінің төмен болуы; • Ұрыс-керіс жағдайларды шешу қабілетінің төмендеуі;

Әлеуметтік факторлар 1. айналасындағы адамдардың ішімдікті қолдануы; 2. отбасылық жағдай (ата-анасының араққа салынуы, ата- анасының ажырасуы, толық емес отбасы, отбасындағы бір- біріне деген жауыздық, ата-анасының жұмыс басты болуы, баланы бақылаусыз қалдыру); 3. білім дәрежесі. Биологиялық факторлар • Тұқым қуалаушылық • Жүктілік кезіндегі патологиялар • Босану кезеңінің асқынулары (жарақат, гипоксия)

Наркомания және токсаманиялар • Нашақорлық- есірткілер тізіміндегі заттарды унемі қолданудан пайда болып осы заттарға(психикалық немесе денелік) тәуелді және психиканы бұзатын, тұлганың күшти өзгерісіне әкелетін наркологиялық ауру. • Негізгі этиологиялык факторлары 1. Қоғамда нашақор топтардың көбеюі 2. Әлеуметтік жағдайда соның ішінде жұмыссыздық, отбасындагы урыс керіс 3. Жастардың зиянды әрекеттерге қызығушылыгының артуы

Пайдаланылған әдебиеттер 1. Субханбердина А. С. Наркология: Учебник. – Алматы: Раритет, 2009. – 336 с. 2. Коркина М. В. , Лакосина Н. Д. Психиатрия: учебник. – М. : Медицина, 1995. – 608 с. 3. www. google. ru