С Ж АСФЕНДИЯРОВ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ АТЫНДАҒЫ МЕДИЦИНА

С. Ж. АСФЕНДИЯРОВ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ АТЫНДАҒЫ МЕДИЦИНА KAZAKH NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY BY S. D. ASFENDIAROV Кафедра Нейрохирургия Тақырыбы: Апат кезінде медицинада бастың қысылуы. Орындаған : Аманбекұлы А Тексерген: Корчалова А. М. Факультет : Жалпы медицина Топ : 41 – 2 Алматы 2014 - 2015 оқу жылы

Жоспары • Кіріспе • Негізгі бөлім • Қорытынды • Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе • Бас миының қысылуы шұғыл нейрохирургиялық патология болып табылады және тез арада хирургиялық көмекті қажет етеді. • Бас миының қысылуы – ерекше жарақат түрі, динамикалық (қысқа уақыт) және статикалық (ұзақ уакыт) механикалық жүктеме кезінде болады. Ұзақ бастың қысылу жер сілкінісі, шахта жарылысы кезінде болады.

• Бас миы қысылуы - өмірге қауіп төндіретін көбіне травматикалық жарақат әсерінен дамитын бас миының дислокациясымен қысылуынан дамитын жағдай. Бас – миы жарақатының 3 – 5% - да кездеседі. • Сонымен бірге бас ми қысылуы мидың шайқалуы, басішілік қанқұйылулар, веноздық синустың бұзылысы, ми қабығы венасының бұзылысы, ісік, басішілік гематомамен сипатталатын жарақат.

Бас миы ісігі Жедел субдуральды гематома. Бас миының деслокациясымен қысылуы.

Клиникада бас миы қысылуының 3 фазасын қарастырамыз: 1. Бастапқы фаза – бастапқы белгісі басішілік қысымның жоғарылауы және ошақтық бұзылыстар. 2. Толық даму фазасы – жалпы милық және ошақтық симптомдар толық дамиды. 3. Паралитикалық фаза – коматозды жағдай, төменгі салдану болады, пульс жиі, үзілмелі, тыныстың тоқтауымен аяқталады.

Бас миы қысылуының факторлары: - гематома қабықтары: а. Эпидуральды; б. Субдуральды; - паренхиматоздық гематома - субдуралдық гематома - сүйек сынықтары - пневмоцефалия Бас миы қысылуының синдромдары: ( Мидың айқын латеральды аксиальды дислокациясымен анықталады. ) - гипертензионды – дисциркуляторлық; - гипертензионды – дислокационды жарты шарлы; - гипертензионды – дислокационды бағандық; Бас миы қысылуының уақыттары: - жедел ( 0 – 3 тәулік ) - жеделдеу ( 3 – 14 тәулік ) - созылмалы ( > 14 тәулік )

Миға қатысты гематома түрлері: А) Эпидуральды гематома – мидың қатты қабығы үстінде қанның жиналуы Б) Субдуральды гематома – мидың қатты қабығы астында қанның жиналуы В) Миішілік гематома – ми тіндерінде қанның жиналуы Д) Қарыншаішілік гематома – ми қарыншасына қанның жиналуы

ØАртериалдық қан кету ØЛокализация жиі біржақты, таралуы шектеулі ØҰзақтығы “ашық” аралық – сағат, 1 – 2 күн ØАнық ошақтық симптоматика ØКөз түбіне қан құйылу Ø Веноздық қан кету Ø Локализация біржақты немесе екі жақты, таралуы кең ауқымды Ø Ұзақтығы “ашық” аралық – күн немесе апта Ø Геморрагия және көз түбіне қан құйылу Ø Ми шайқалуы мен соғылудың симптомдарының жиынтығы Ø Ағымы жедел, жеделдеу, созылмалы

Аралас Жергілікті қысылу Самай бөлігінің қысылуы Ми бағанының дислокациясы Сопақша мида қайта қалыпқа келмейтін өзгерістер Бас ауруы Естудің төмендеуі, бет нервінің парезі Сопор, анизокория Децебрационды ригидтілік Летальдық жағдай, яғни өліммен аяқталады.

Симптомы Жалпы милық симптомы – есінің бұзылысы, бастың ауыруының күшеюі, жиі құсулар, психомоторлық қозу және т. б. Бағандық симптомдар – брадикардия, артериалды гипертензия, анизокория, жоғары қараудың шектелуі, нистагм, екіжақты патологиялық белгілер т. б. Ошақтық симптомдар – афазия, гемипарез, мнестикалық бұзылыстар.

Эпидуральды гематома – бас миы жарақатында 0, 5 – 0, 8 % құрайды. Мидың қатты қабығымен бас сүйегінің ішкі беткейіне қан жиналады. Ол мидың қатты қабығының тамырлары сүйек сынықтарымен жарақат болғанда дамиды. Жиі орталық қабық артериясы, сирек кезде вена және синустар зақымдалады. Қан тамыры қабырғасының жарылуы эпидуральды

Эпидуральды гематома линзотәрізді формаға айналады, қалыңдығы 4 см – ге жетеді. Нәтижесінде бас миы қысылуы дамиды, кейін айқын гипертензионды – дислокационды синдром пайда болады. Науқаста бұл кезде бас ауыруы, бас айналуы, әлсіздік, психомоторлық қозулар, көп реттік құсулар болады. Эпидуральды гематомамен науқас та бас миы қысылу синдромы тез болады, сондықтан коматозды жағдай 10 минуттан кейін болады.

Субдуральды гематома – ең жиі кездеседі, кездесу жиілігі – 0, 4 – 2%. Мидың қатты қабығына және арахноидальды қабық арасына қан жиналады. Көп жағдайда субдуральды гематома кезінде қанның мөлшері – 80 – 200 мл ( кейде 250 – 300 мл ) Сопор – кома жағдайы бақыланады, гемипарез, эпилептикалық ұстамалар, анизокория, брадикардия, артериальдық гипертензия, тынысы бұзылады.

Емі 2 – 4 мл 1 % фурасемид ( лазикс ) к/т ( көп қан жоғалтқанда енгізілмейді ) ауыру синдромында – 2 – 4 мл 50% анальгин немесе 2 – 4 мл 0, 5% трамал ерітіндісін енгіземіз. Бас миы қысылуы кезіндегі хирургиялық көмек – сүйектік - пластикалық және резекционды бас трепенациясы, миды қысып тұрған патологиялық ошақты жою.

Пайдаланылған әдебиеттер ü С. Ж. Можаев, А. А. Скоромец, Т. А. Скоромец, Издатеьство “политехника ” 2001 г ü Справочник врача общей практики. Дж. Мерта, Практика. , 1998 г ü www. ortodeus. ru ü www. eurolab. ru ü www. rostmaster. ru ü www. meduniver. com