Психотропты заттар нейролептиктер антидепрессанттар Жалпы медицина мамандығының 2

Психотропты заттар: нейролептиктер, антидепрессанттар «Жалпы медицина» мамандығының 2 курс студенттеріне арналған Құрастырушы: Досжанова Б. А. Алматы, 2017

БДДСҰ (ВОЗ) мәліметтеріне сай, әлемде 450 млн. адам психикалық және неврологиялық бұзылыстармен ауырады. Қазіргі уақытта әлемде ауырады: 120 млн. адам депрессиямен 37 млн. адам Альцгеймер ауруымен 50 млн. жуық адам эпилепсиямен 24 млн. адам - шизофрениямен. Новые медицинские технологии. - 2008, № 6.

ОЖЖ қызметін реттейтін дәрілік заттар Әсер түрі Тежегіш Таңдамайтын (жалпы) Наркозға арналған Аналептиктер заттар Этил спирті Ұйықтатқыш және тыныштандырғыш заттар (гипногенді типті) Таңдаулы (мыйдың нақты бөлігіне немесе жүйесіне) Ноотроптар антидепрессанттар Анальгетиктер Тырысуға қарсы Психозға қарсы Анксиолитиктер Ынталандырғыш Психостимуляторл ар

ПСИХОТРОПты заттар Тобы Психоседативті әсерлі заттар Антипсихотикалық заттар Анксиолитиктер Седативті заттар Антидепрессанттар психостимуляторл ық әсерлі заттар Психостимуляторлар Ноотропты заттар Аналептиктер Психотомиметикте р (галлюциногендер) ЛСД – 25, Мескалин. Марихуанна

Шизофрения (грекше «жанды бөлу немесе расщепление души» деген мағына береді) Белгілері: 1. Шынайы өмірмен байланысты үзу 2. Галлюцинациялар 3. сандырақтау 4. Ойлаудың бұзылысы

Позитивті жағы 1. сандырақ 2. Галлюцинациялар 3. Мінез-құлықтың ауытқуы Негативті жағы 1. Мотивацияның төмендеуі 2. Эмоционалды индифференттілік 3. Сөйлеудің баяулауы 4. Рахаттану қабілетінің төмендеуі ойланудың бұзылысы 1. Есте сақтаудың төмендеуі 2. Логикалық ойлана білудің төмендеуі 3. Мәселелерді шешудің қиындауы

Нейролептиктер Негізгі әсері– антипсихотикалық Әсер ету механизмі 1. Мезолимбиялық жүйенің Д 2 рецепторларын тежеу 2. Оң симптомдық психоздарды жою (сандырақ, галлюцинация). 3. Нейролептиктер қатары – 5 -НТ 2 рецепторларының антагонисттері, теріс симптомдарды және когнитивті бұзылыстарды азайту.

Седативті әсері орталық Н 1 -рецепторларын, аадренорецепторларды тежейді Жанама әсерлері Экстрапирамидалық бұзылыстар – экстрапирамидалық жүйенің дофаминергиялық рецепторларын тежейді. (дәрілік паркинсонизм)

Классификациясы (дәрілік паркинсонизм шақыру қабілеті бойынша) 1. «Типті» 2. «Атипті»

АНТИПСИХОТИКАЛЫҚ ЗАТТАР (нейролептиктер) тобы ПРЕПАРАТТАРЫ ТИПТІ 1. Фенотиазин А)Алифатты туындысы Б) Пиперазинді Аминазин туындылар Этаперазин, трифтазин, фторфеназин В) Пиперидин туындысы Тиоридазин, пипотиазин 2. Бутирофенон туындысы Галоперидол, дроперидол 3. Тиоксантена туындысы Хлорпротиксен АТИПТІ туындысы 2. Бензизоксазола туындысы Клозапин, оланзепин 3. Сульфонилбензамид туындысы Сульпирид 1. Дибензодиазепин Рисперидон

Аминазин Седативті қасиетке антипсихотикалық зат ие Жалпы тежегіш әсер етеді, тынышталу сезімі ауысып кетеді Наркозға арналған, ұйықтатқыш, заттардың, наркотикалық және наркотикалық емес анальгетиктердің әсерін күшейтеді. Көп мөлшерде –ұйықтатқыш әсер етеді (беткейлік ұйқы) әлсіз

Аминазин Гипотермиялық әсерге ие. Қалыпты дене температурасын төмендетеді. • • Құсуға қарсы әсері бар. • α-адренолитикалық белсенділігі бар, қан тамырларын кеңейтеді. Адреналиннің прессорлық әсерін төмендетеді, • м-холиноблокаторлық ә. е. •

Аминазин Гипотензивті Аритмияға әсері қарсы әсері Антигистаминдік әсері қарсы әсері, миотропты, түйілуге қарсы, жергілікті жансырдандырушы әсері Қабынуға

Аминазин • Анксиолитикалық (қорқыныш, мазасыздану, күйзелу) • орталық миорелаксиациялаушы әсер • Эпилепсияның ашық формалы түріндегі тырысу ұстамаларын жояды, қайталанатын эпилепсиялық статустың ұстамасын азайтады. әсер уайымдау, психикалық

Аминазин жалғасы Пролактиннің бөлінуін арттырып, СТГ бөлінуін төмендетеді, овуляцияны тежейді. Гонадотропты гормондардың өндірілуін тежейді. Алкогольге патологиялық құмарлықты төмендетеді

Аминазин 1. 2. 3. 4. 5. 6. Қолданылуы Шизофрениябасқа психоздар, психомоторлық қозулар. Маниакалды-депрессивті психодар Уайым, қорқыныш Премедикация Наркоздың әсерін күшейту үшін Кауыр құсуды, ықылықтауды жою үшін

Аминазин 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Жанама әсерлері ұйқышылдық Дезориентация ↓ АҚ Ортостатикалық гипотензия Нейроэндокринді бұзылыстар(галакторея, аменорея, импотенция) Агранулоцитоз Гемолитикалық анемия Фотосенсибилизация

Фенотиазиннің пиперазинді туындысы. 1. 2. 3. 4. Трифтазин(трифлуоперазин) Аминазинге қарағанда психоздың белгілеріне айқын әсер көрсетеді. Құсуға қарсы әсері аминазинге қарағанда 20 есе↑. Экстрапирамидалық бұзылыстарды жиі шақырады. Әлсіз адреноблокаторлық әсер, гипотензивті, ұйықтатқыш заттарға, наркозға арналған және алкогольге аз дәрежеде әсер етеді.

Трифтазин қолданылуы Сандырақ, тоқтамайтын құсу Фторфеназин 1. күшті антипсихотикалық әсер, белсендіруші компонент. 2. әлсіз седативті, АҚ. 3. Жиі экстрапирамидалық бұзылыстар.

Бутерофенон туындысы Антипсихотикалық белсенділігі фенотиазин туындыларына қарағанда 50100 есес артық. 2. Седативті, құсуға қарсы әсері бар. 3. Наркозға арналған, ұйықтатқыш және алкоголь әсерін күшейтеді. 4. АҚ әсер етпейді, холиноблокаторлық әсер көрсетеді. 1.

Галоперидол – антипсихотикалық тыныштандырушы әсерлі препарат. Қолданылуы сандырақ, құсу. Басқа нейролептиктерге тұрақты науқастарға тиімді.

Дроперидол – күшті қысқа уақыттық антипсихотикалық әсерге ие препарат. Фентанил анальгетигімен бірге нейролептанальгезияға арналған таламонал препараты алынады. Психомоторлық қозудың жедел ұстамаларын жою үшін қолданылады.

Тиоксантен туындысы Хлорпротиксен Антипсихотикалық әсері жағынан аминазиннен қалады. 2. Седативті әсерге ие 3. Айқын құсуға қарсы белсенділікке ие 4. Адреноблокаторлық, холиноблокаторлық, антидепрессивті белсенділікке ие. 1.

Хлорпротиксен Қолданылуы Психоздар, оның ішінде алкогольдік Құсуға қарсы Невротикалық бұзылыстар, ұйқы бұзылысы Жанама әсерлері Аминазинге тән жанама әсерлер 2. экстрапирамидалық бұзылыстар шақырмайды, м-холиноблокаторлық қасиетке ие.

Атипті нейролептиктер Экстрапирамидалық бұзылыстарды аз және сирек шақырады. . 2. Когнитивтік бұзылыстардың симптомдары мен өнімділігін емдегенде тиімді. 3. Көп жағдайда 5 -НТ 2 Арецепторларды тежейді. 1.

бензодиазепин туындылары Клозапин, оланзапин 1. Д 4 және 5 -НТ 2 -А-рецепторларын тежейді 2. М-холинорецепторды тежейді 3. α 1 -адренорецепторларды тежейді Қолданылуы 1. Шизофрения 2. Басқа нейролептиктерге қарағанда тиімді Жанама әсерлері Гранулоцитопения, диабетогенді әсер, тәбеттің және дене салмағының көтерілуі

Бензизоксазол туындысы Рисперидон 1. М-холинорецепторларға мүлде әсер етпейдіы 2. Аз мөлшерде – атипті нейролептик, көп мөлшерде – типті нейролептик 3. Шизофренияның резистентті түрлерінде тиімді

Бензамид туындысы Сульпирид D 2 және D 3 рецепторларын тежейді 1. айқын антипсихотикалық әсер 2. Айқын құсуға қарсы әсераминазинге қарағанда 140 есе цитопротекторлық әсері жоғары (жара ауруында)

Депрессиямен әлем халқының 5% жуығы ауырады БДСҰ мәліметі бойынша айелдердің 25%, еркектердің 12% депрессияға ұшыраған, олардың тек 1/3 ғана ем қабылдаған. Суицидке ұрынғандардың 67% депрессияға шалдыққандығы анықталған. Депрессияға ұшырағандардың 90%-ы дәрігерлерге көрінбей, шағымданбайды.

Депрессияға шалдыққандардың көбісі: АҚ жоғары болып, психосоматикалық бұзылыстарға шалдыққан: Жара аурулары Нейродермит Анорексия Нарколепсия Мигрень Кардиалгия Онкологиялық аурулар Энурез Назардың бөлінбеу синдромы

Антидепрессанттар Көңіл күйді көтереді Эмоционалдық көтерілуді шақырады

Антидепрессанттар Антидепрессивті әсер 1. Седативті әсер – жалпы тыныштандыру, күйзелуді басу, қозғалыс бұзылыстарын тежеу 2. Стимуляторлық әсер – психикалық қызметті, қозғалыс қиындығын қалпына келтіру

Классификациясы химиялық құрылысы бойынша Ø үшциклды Ø төртциклды

Классификация әсер ету механизмі бойынша: I. Моноаминдердің нейроналды ұсталуын тежейтін заттар : 1. Таңдамасыз әсерлі, серотониннің және норадреналиннің нейроналды ұсталуын тежейді Имизин Амитриптилин

Классификация таңдамалы әсерлі: а) нейроналды ұсталуды тежейтін серотониннің: 1. Пароксетин 2. Флуоксетин 3. Сертралин б) норадреналиннің: 1. Мапротилин

Классификациясы II. Моноаминооксидаза тежегіштері. 1. таңдамасыз әсерлі (МАО-А және МАО-В тежегіштері) қайтымсыз әсерлі: Ниламид 2. Таңдамалы әсерлі (МАО-А) : Пиразидол Моклобемид 3. Басқа топтың антидепрессанттары: Тианептин (коаксил)

Амитриптилин Фармакологиялық әсерлері Антидеприссивті Седативті М – холиноблокаторлық Альфа - адреноблокаторлық Антигистаминдік Анальгетикалық Фармакокинетикасы: Жақсы сіңіріледі 90 артығы ақуыздармен байланысады

Амитриптилин Қолдану көрсеткіштері Эндогенді депрессиялар уайымдау – депрессивті жағдайлар Созылмалы аурулар

Имизин Фармакологиялық әсерлері Антидепрессивті Стимуляторлық Седативті М – холиноблокаторлық, антигистаминді, альфа адреноблокаторлық( амитриптилинге қарағанда азырақ) Қолданылуы Астениямен жүретін депрессия

Мапротилин Әсер ету механизмі Норадреналиннің нейроналды ұсталуын кері тежейді Фармакологиялық әсерлері Антидепрессивті Анксиолитикалық Седативті (шамалы) М – холиноблокаторлық әсер Альфа – адреноблокаторлық әсер

Қолданылу көрсеткіштері Мазасыздану-депрессиялық бұзылыстар Жанама әсерлері Ауыздың құрғауы обстипация Зәр бөлудің қиындауы Бас ауруы Парестезия Ұйқышылдық

Избирательные ингибиторы нейронального захвата серотонина Пароксетин Механизм дейстивия Ингибитор обратного захвата серотонина Фармакологические эффекты Антидепрессивный Седативный, слабовыраженный м – холиноблокирующий, антигистаминный Показания к применению Тяжелые депрессивные расстройства

Флуоксетин Фармакологиялық әсерлері Антидепрессивті Психостимуляторлық ( шамалы) М – холиноблокаторлық (аз) Альфа – адреноблокаторлық және антигистаминді әсері жоқ

Серталин Фармакологиялық әсерлері Антидепрессивті Седативті Перифериялық иннервацияға әсер етпейді

Моноаминооксидазаны қайтымсыз тежейтіндер Ниаламид Әсер ету механизмі МАО А және МАО В тежейді Қолдану көрсеткіштері Астениялық синдроммен жүретін депрессия Жанама әсері «Ірімшік кризі»

Моноаминоксидазаны қайтымды тежейтіндер Моклобемид Әсер ету механизмі МАО А тежейді Фармакологиялық әсерлері Тимоаналептикалық Психостимуляторлық М – холиноблокаторлық (әлсіз) Қолдану көрсеткіштері Гипо- және анергетикалық бұзылыстармен жүретін депрессия; Қысқа уақыт әсер етеді; Гепатотоксикалық әсер етпейді.

Қолдану көрсеткіштері

Жанама әсерлері және асқынулары АҚ төмендеуі (гипотензия) – үшциклды АД емнің басында, МАО тежегіштері емдеудің 2 аптасында, НА бөлінуінің азаюымен байланысты. Кардиомиопатия АВ-өткізгіштіктің бұзылысы (миокардта жинақталады). Үшциклды АД (имизин және амитриптилин) миокардтың өткізгіштігі мен жиырылуын басады. Атропинтәрізді әсер: Ауыздың құрғауы Мидриаз, КІҚ артуы, аккомодацияның бұзылысы, тахикардия, іш қату. Лейкопения Нейротоксикалық. Бас ауруы, тырысулар.

“Серотониндік синдром”: жүрек айнуы, диарея, түйілу, тремор, гипертонус, АҚ артуы, гиперактивтілік, ұйқы бұзылысы, дене қызуының көтерілуі, Жүрек қантамыр жеткіліксіздігі және өлім. М-ХБ әсері жоқ. Тератогендік әсер Гепатотоксикалық әсер Аллергиялық реакциялар Салмақтың жоғарылауы (имизин).