PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007 — 2013 Prowadzący

PROGRAM MŁODZIEŻ W DZIAŁANIU 2007 - 2013 Prowadzący: Anna Pakowska Centrum Promocji i Rozwoju Inicjatyw Obywatelskich OPUS

Program Młodzież w Działaniu Kontekst l Kontynuacja Programu Młodzież l Dotyczy edukacji nieformalnej (non – formal) l Nowe „Akcje” i działania l Większy obszar geograficzny l Szersze granice wiekowe

Program Młodzież w Działaniu Cele l l l upowszechnianie aktywnej postawy obywatelskiej młodzieży, szczególnie jej europejskiej postawy obywatelskiej, rozwijanie solidarności młodzieży, szczególnie w celu wzmocnienia spójności społecznej Unii Europejskiej, popieranie wzajemnego zrozumienia narodów poprzez młodzież, przyczynianie się do rozwoju jakości systemów, wspierając działania młodzieży, oraz do rozwoju zdolności organizacyjnych społeczeństwa obywatelskiego w zakresie młodzieży, popieranie współpracy europejskiej w zakresie polityki do spraw młodzieży.

Program Młodzież w Działaniu Priorytety l Obywatelstwo Europejskie l Uczestnictwo w życiu społecznym l Szacunek dla różnorodności kulturowej l Włączanie młodych ludzi o mniejszych szansach

Program Młodzież w Działaniu Struktura l Akcja 1 – Młodzież dla Europy – – – Wymiany Młodzieżowe Inicjatywy Młodzieżowe Projekty demokracji uczestniczącej l Akcja 2 – Wolontariat Europejski l Akcja 3 – Młodzież dla Świata l Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierające l Akcja 5 – Wspieranie współpracy politycznej

Program Młodzież w Działaniu Adresaci l MŁODZIEŻ (13 - 30 LAT) Uwaga! Każda Akcja ma inne limity wiekowe! l OSOBY PRACUJĄCE Z MŁODZIEŻĄ, ZAJMUJĄCE SIĘ EDUKACJĄ NIEFORMALNĄ l OSOBY MAJĄCE OBYWATELSTWO LUB PRAWO STAŁEGO POBYTU W JEDNYM Z KRAJÓW PROGRAMU, EWENTUALNIE W JEDNYM Z KRAJÓW PARTNERSKICH

Program Młodzież w Działaniu Ograniczenia wiekowe Dolny limit wieku Górny limit wielku “Wyjątki” Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 1 Wymiany Młodzieżowe 1. 2 Inicjatywy Młodzieżowe 1. 3 Projekty demokracji uczestniczące 13 18 13 25 30 30 26 - 30 15 - 17 - Akcja 2 - Wolontariat Europejski 18 30 16 - 17 Akcja 3 – Młodzież dla Świata Dla Wymian Młodzieżowych = Akcja 1; Szkolenia i Projekty Sieciowe = Akcja 4 - Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierające - Nie ma ograniczeń

Program Młodzież w Działaniu Kraje uczestniczące w Programie l KRAJE PROGRAMU: Kraje członkowskie Unii Europejskiej Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Irlandia, Włochy, Litwa, Łotwa, Luxemburg, Malta, Holandia, Polska, Portugalia, Rumunia, Slowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Wielka Brytania Kraje EFTA należące do EOG Islandia, Liechtenstein, Norwegia l Kraje kandydujące do UE Turcja l Szwajcaria

Program Młodzież w Działaniu Kraje uczestniczące w Programie l Sąsiedzkie Kraje Partnerskie South East Europe Eastern Europe and Caucasus Mediterranean Partner Countries Albania, Bosnia and Herzegovina, Croatia, Former Yugoslav Republic of Macedonia, Montenegro, Serbia Armenia Azerbaijan Georgia Moldova Russian Federation Ukraine Algeria, Egypt, Israel Jordan, Lebanon, Morocco, Palestinian Authority of the West Bank and Gaza Strip, Syria, Tunisia • Inne kraje partnerskie

Program Młodzież w Działaniu Terminy składania wniosków Termin złożenia wniosku Okres, w którym musi rozpocząć się projekt 1 lutego 1 maja – 30 września 1 kwietnia 1 lipca – 30 listopada 1 czerwca Termin złożenia wniosku Okres, w którym musi rozpocząć się projekt 1 lutego 1 maja – 30 września 1 września – 31 stycznia 1 czerwca 1 września – 31 stycznia 1 września 1 grudnia – 30 kwietnia 1 listopada 1 lutego – 30 czerwca 1 listopada 1 lutego –

Program Młodzież w Działaniu Wnioskodawcy Młodzieżowe lub pracujące na rzecz młodzieży: l Organizacje pozarządowe l Inne instytucje niekomercyjne (JST) l Grupy nieformalne

Program Młodzież w Działaniu Inne ważne cechy programu l l l Edukacja nieformalna z możliwością certyfikacji (Youthpass) Promocji programu w ramach realizowanych przedsięwzięć Upowszechnianie rezultatów projektu Przeciwdziałanie dyskryminacji Równość między mężczyznami i kobietami Wielojęzyczność

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy Akcja ta ma na celu wzmacnianie aktywnej postawy obywatelskiej młodzieży oraz wzajemne zrozumienie między młodzieżą poprzez następujące środki:

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 1. Wymiany młodzieży - przyjęcie jednej lub kilku grup młodzieży przez grupę z innego kraju w celu wspólnej realizacji programu działań. Wymiana na zapewnić: l aktywne uczestnictwo młodzieży, l działania mające na celu umożliwienie im odkrycia i uwrażliwienia się na różną rzeczywistość społeczna i kulturową, l działania dające im okazję do uczenia się, jednym od drugich oraz do wzmocnienia ich świadomości obywatela europejskiego.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 1. Wymiany młodzieży Wieku uczestników: 13 - 25 lat, część grupy może być w wieku 26 - 30 lat Liczba uczestników: od 16 do 60 osób (nie licząc opiekunów) Czas trwania działań wymiany: od 6 – 21 dni Wizyta przygotowawcza: 2 dni, po dwóch przedstawicieli organizacji wysyłających Czas trwania projektu (przygotowanie, wymiana, ewaluacja, kontynuacja): do 15 miesięcy

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 1. Wymiany młodzieży - grant Organizacja wysyłająca l 70% rzeczywistych kosztów podróży (uczestnicy i opiekunowie) l Koszty wizyty przygotowawczej (100% kosztów podróży + ryczałt na osobę na dzień) l koszty przygotowania działań i uczestników (kwota stała) l 100% rzeczywistych kosztów specjalnych (wizy, szczepienia, dodatkowe koszty wynikające z potrzeb młodziezy o mniejszych szansach) l rzeczywiste koszty związane z wdrażaniem działań związanych z kontynuacją działań, upowszechnianiem rezultatów (do 10% całej wartości grantu).

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 1. Wymiany młodzieży - grant Organizacja goszcząca: l 70% rzeczywistych kosztów podróży (uczestnicy i opiekunowie) l Koszty działań bezpośrednio związanych z wymianą (kwota ryczałtowa na osobodzień + kwota stała) l Koszty przygotowania działań i uczestników (kwota stała) l l 100% rzeczywistych kosztów specjalnych (wizy, szczepienia, dodatkowe koszty wynikające z potrzeb młodziezy o mniejszych szansach) Rzeczywiste koszty związane z wdrażaniem działań związanych z kontynuacją działań upowszechnianiem rezultatów (do 10% całej wartości grantu).

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 2 Inicjatywy Młodzieżowe - wspiera projekty, w których młodzież aktywnie i bezpośrednio uczestniczy w działaniach wymyślonych przez nią samą i których jest głównym uczestnikiem, w celu rozwijania ducha inicjatywy i przedsiębiorczości, jak również kreatywności.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 2 Inicjatywy Młodzieżowe Narodowe Inicjatywy Młodzieżowe (poziom lokalny, regionalny, ogólnopolski): jedna grupa z dowolnego kraju programu Międzynarodowe Inicjatywy Młodzieżowe (wymiana dobrych praktyk, wspólny produkt): Co najmniej dwie grupy partnerskie z krajów programu w tym co najmniej jedna z kraju należącego do UE. W tym przypadku o grant ubiega się tylko jeden partner w imieniu wszystkich.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 2 Inicjatywy Młodzieżowe Grupa inicjatywa: Minimum 4 osoby W wieku: 18 -30 lat, ewentualnie 15 – 18 lat, jeśli posiada wsparcie opiekuna (coach’a) Czas trwania projektu: 3 - 18 miesięcy

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 2 Inicjatywy Młodzieżowe - dofinansowanie l Kwota ryczałtowa na przygotowanie, wdrożenie i ewaluacje działań (może uwzględnić wynagrodzenie coach’a), l Koszty związane z wizytą przygotowawczą (2 osoby, 2 dni) 100% kosztów podróży + ryczałt na osobę na dzień), l 70% międzynarodowych podróży (tylko przy Międzynarodowych Inicjatywach Młodzieżowych), l rzeczywiste koszty związane z wdrażaniem działań związanych z kontynuacją działań, upowszechnianiem rezultatów (do 10% całej wartości grantu).

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 3. Projekty demokracji uczestniczącej - wspiera projekty, działania mające na celu zwiększenie uczestnictwa młodzieży w życiu demokratycznym, wspieranie aktywnego uczestnictwa młodzieży w życiu ich społeczności na płaszczyźnie lokalnej, regionalnej lub krajowej. Projekty mogą polegać na: l Rozwój i wspieranie różnych typów dialogu instytucji publicznych z młodzieżą l Promocja zaangażowania młodzieży w struktury demokracji uczestniczącej l Wspieranie mechanizmów umożliwiających młodzieży uczestniczenie w politycznych procesach decyzyjnych l itp.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 3. Projekty demokracji uczestniczącej Projekty mają być oparte na: l partnerstwie ponadnarodowym (dzielnie się na płaszczyźnie europejskiej ideami, wymiana doświadczeń i dobrych praktyk) – co najmniej 2 kraje l lub na partnerstwie lokalnym, regionalnym lub krajowym – co najmniej dwie instytucje/ organizacje.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 3. Projekty demokracji uczestniczącej Wiek młodych uczestników: 13 - 30 lat Ilość uczestników: minimum 16 uczestników Czas trwania projektu: 6 – 18 miesięcy Członkowie partnerstwa: Przedstawiciele instytucji samorządowych, organizacji pozarządowych, lokalnych inicjatyw, itp.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy 1. 3. Projekty demokracji uczestniczącej - wysokość dofinansowania Maksymalna wysokość grantu: 25 000 €, do 60% kosztów całkowitych. Kategorie kosztów: l Przejazdy, zakwaterowanie i inne niezbędne koszty związane z prowadzeniem działań; l Koszty związane z organizacją konferencji; l Publikacje i inne koszty związane z ich upowszechnianiem; l Inne koszty bezpośrednie zwiazane z wdrażaniem projektu; l Koszty pośrednie maksymalnie do 7% kosztów pośrednich. l Koszty związane z upowszechnianiem rezultatów, itp. – maksymalnie 10% grantu.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 1 – Młodzież dla Europy Umowy finansowe obejmujące kilka działań W ramach jednego wniosku organizacja w ramach Akcji 1 w okresie do 18 miesięcy przedsięwzięcia składającego się z od 2 do 5 działań. Wniosek może obejmować działania tego samego typu (np. 3 wymiany młodzieżowe) lub innego rodzaju np. 2 wymiany, inicjatywa, projekt demokracji uczestniczącej. Uwaga! Nie mogą to być wymiany dwu i trójstronne.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski l Akcja 2 – Wolontariat europejski – praca ochotnicza bezpłatna w zagranicznych instytucja niekomercyjnych posiadających akredytacje programu. Wolontariat ma na celu rozwijanie solidarności młodzieży, wspieranie jej aktywnej postawy obywatelskiej i wspieranie wzajemnego zrozumienia pomiędzy młodzieżą. l l l 2. 1. Indywidualny wolontariat europejski – 1 osoba 2. 2. Interwencyjny (grupowy) wolontariat europejski – do 100 osób 2. 3. Współpraca pomiędzy służbami cywilnymi a ochotniczymi

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – ogólne zasady Partnerzy projektu EVS: - Jeden lub więcej Wolontariusz – osoby w wieku 18 – 30 lat (wyjątek dla osób 16 – 17 letnich o mniejszych szansach) - Jedna lub więcej organizacja wysyłająca – instytucje niekomercyjne z krajów Programu lub krajów partnerskich - Jedna lub więcej organizacja goszcząca – j. w. - Jedna organizacja koordynująca (wnioskodawca) – instytucje niekoemrcyjne z krajów Programu lub z bałkańskich krajów partnerskich

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – ogólne zasady l l l Każdy projekt Wolontariatu Europejskiego musi angażować co najmniej jedną organizacje z UE. Liczba partnerów z krajów partnerskich musi być zrównoważona przez partnerów z krajów programu. Akredytacje (wpis do bazy org. goszczącej) uzyskują tylko organizacje z krajów programu i bałkańskich krajów partnerskich

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – ogólne zasady Czas trwania projektu: do 24 miesięcy l Czas pobytu na wolontariacie: 2 - 12 miesięcy l l l Można tylko raz wyjechać na EVS (wyjątek młodzież o mniejszych szansach) Wizyta przygotowawcza dla wolontariuszy o mniejszych szansach

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – ogólne zasady l l Zasada „jeden wniosek, jedna decyzja o dofinansowaniu, jedna umowa” – niezależnie od ilości organizacji goszczących, wysyłających, ilości wolontariuszy i długości trwania poszczególnych działań. Wciągu 6 miesięcy po zakończeniu wolontariatu europejskiego wolontariusz ma prawo zrealizować własne przedsięwzięcie trwające max. 1 miesiąc. Kontynuacja może mieć miejsce w kraju stałego pobytu wolontariusza lub w kraju, w którym był na wolontariacie.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – zasady finansowe l l l l l Koszty podróży: 100% kosztów rzeczywistych Koszty związane z wysłaniem wolontariusza: Koszty związany z goszczeniem wolontariusza: stała kwota ryczałtowa na wolonatariusza Koszty wizowe, związane ze szczepieniami: 100% kosztów rzeczywistych Kieszonkowe wolontariusza: wysokość zależna od kraju goszczącego Szkolenie przedwyjazdowe, spotkanie śród – projektowe i ewaluacyjne: 100% kosztów rzeczywistych max. Do 300 euro On-arrival training: 100% kosztów rzeczywistych do 800 € Koszty koordynacji (zarządzania siecią): Kwota stała kalkulowana w zależności od ilość organizacji partnerskich i od ilość wolontariuszy (nie przysługuje gdy org. goszcząca = org. wysyłająca lub goszcząca) Promocja i upowszechnianie rezultatów: do 10% dotacji Działania własne wolontariusza w ramach kontynuacji EVS: kwota stała

Program Młodzież w Działaniu Akcja 2 – Wolontariat europejski – zasady finansowe W przypadku projektów angażujących młodzież o mniejszych szansach: l Wizyta przygotowawcza: rzeczywiste koszty podróży + stała kwota ryczałtowa na osobę l Wsparcie mentora: stała kwota ryczałtowa na wolontariusza na miesiąc l Koszty specjalne: do 100% kosztów rzeczywistych

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą - wspiera projekty z krajami partnerskimi programu, sąsiadującymi z rozszerzoną Europą (Kraje Europy Południowo – Wschodniej, Kraje Europy Wschodniej i Kaukazu, Kraje Śródziemnomorskie).

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą Typy projektów: l Wymiany Młodzieżowe – zasady analogiczne jak przy Akcji 1. 1 l Projekty szkoleniowe i organizowanie sieć – zasady alanogiczne jak przy Akcji 4. 3

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą Wymiany młodzieżowe - Co najmniej jedna organizacja partnerska z UE - Jedna lub więcej org. partnerskich z krajów partnerskich - Tylko Organizacje „początkujące” mogą realizować projekty dwu lub trójstronne - Priorytetem są wymiany wielostronne; muszą one angażować co najmniej dwa kraje partnerskie z tego samego regionu geograficznego (balans)

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą Wymiany młodzieżowe: l Wiek uczestników: 13 – 25 lat, (wyjątek 25 – 30 lat) l Wymiana może mieć miejsce w krajach programu, krajach partnerskich za wyjątkiem krajów śródziemnomorskich

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą Projekty szkoleniowe i organizowanie sieć: l Zasada ogólna: projekt musi angażować co najmniej dwa kraje partnerskie i co najmniej dwa kraje programu l Staże: minimum jeden kraj partnerski i jeden kraj programu l Balans między krajami programu a krajami partnerskimi

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 1. Współpraca z krajami sąsiadującymi z rozszerzoną Europą Projekty szkoleniowe i organizowanie sieć: - Kraje partnerskie z tej samej strefy geograficznej - Nie ma ograniczeń wiekowych - Projekt może być realizowany w krajach programu i krajach partnerskich za wyjątkiem krajów śródziemnomorskich

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata Zasady aplikowania w Akcji 3: l Wnioskodawcą może być kraj programu (wniosek składany do NA w swoim kraju) lub kraj partnerski z grupy krajów z Europy południowo – wschodniej (Bałkany) (wniosek składany na poziomie europejskim)

Program Młodzież w Działaniu Akcja 3 - Młodzież dla Świata 3. 2. Współpraca z pozostałymi krajami l Wnioski składane na poziomie europejskim l Współpraca z krajami, które współpracują z UE na mocy umów o współpracy w obszarze polityki młodzieżowej.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania Ta Akcja ma na celu rozwój jakości struktur wspierających młodzież, wsparcie pracy animatorów społeczno-oświatowych, poprawę jakości programu oraz popieranie zaangażowania obywatelskiego młodzieży na poziomie europejskim, przy wsparciu organizacji aktywnych na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie młodzieżowej.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania l l l l 4. 1. Wsparcie organizacji aktywnych na płaszczyźnie europejskiej w dziedzinie młodzieżowej 4. 2. Wsparcie dla Europejskiego Forum Młodzieży 4. 3. Szkolenie i zorganizowanie w sieć animatorów społeczno -oświatowych 4. 4. Projekty stymulujące innowacyjność i jakość 4. 5. Akcje informacyjne adresowane do młodzieży i animatorów społeczno-oświatowych 4. 6. Partnerstwo 4. 7. Wsparcie dla struktur programu 4. 8. Nadanie odpowiedniej rangi (Adding to the value of the Programme)

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania l 4. 3. Szkolenie i zorganizowanie w sieć animatorów społeczno-oświatowych: – Staże (job shadowing) – Wizyta przygotowawcza – Spotkanie ewaluacyjne – Wizyta studyjna – Seminaria kontaktowe (Partnership-Building Activity) – Seminaria – Szkolenia – Budowanie sieci organizacji młodzieżowych (Networking)

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania 4. 3. Szkolenie i zorganizowanie w sieć animatorów społeczno-oświatowych: Grupy partnerskie z krajów programu l Ilość uczestników i grup partnerskich inna w każdym działaniu l Miejsce realizacji projektu: w kraju organizacji składającej wniosek (wyjątek – networking) l Czas trwania projektu: Zasada ogólna: do 10 dni Wyjątki: staże – od 10 do 20 roboczych dni), networking – do 18 miesięcy. l

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania 4. 3. Szkolenie i zorganizowanie w sieć animatorów społecznooświatowych – finansowanie: l 70 % rzeczywistych kosztów podróży, l 100 % kosztów specjalnych, l Kwota stała na wszystkie koszty odnoszące się do kosztów działań, l Kwota ryczałtowa na uczestnika (z uwzględnieniem trenerów i/lub facylitatorów). Kalkulacja na dzień lub na osobę na dzień; l Wyjątek: Networking - koszty rzeczywiste, do 20. 000€. Dotacja nie może być większ nić 50% kosztów całkowitych.

Program Młodzież w Działaniu Akcja 4 – Animatorzy społeczno – oświatowi i systemy wspierania Umowy finansowe obejmujące kilka działań W ramach jednego wniosku organizacja w ramach Akcji 4 w okresie do 18 miesięcy przedsięwzięcia składającego się z od 2 do 5 działań. Wniosek może obejmować działania tego samego typu (np. 3 szkolenia lub innego rodzaju np. 2 seminaria, staż, 2 wizyty studyjne).

Program Młodzież w Działaniu Akcja 5 – Wspieranie współpracy politycznej Ta akcja ma na celu popieranie współpracy europejskiej w zakresie polityki ds. młodzieży. 5. 1. Spotkania młodzieży i kierownictwa ds. polityki młodzieżowej 5. 2. Wsparcie dla działań mających na celu lepsze zrozumienie i znajomość dziedziny młodzieżowej 5. 3. Współpraca z międzynarodowymi organizacjami

Program Młodzież w Działaniu Akcja 5 – Wspieranie współpracy politycznej 5. 1. Spotkania młodzieży i kierownictwa ds. polityki młodzieżowej l l Młodzieżowe Seminaria (krajowe, regionalne), Międzynarodowe Seminaria Młodzieżowe Max. 60 uczestników, w wieku 15 – 30 lat. Minimum 5 krajów partnerskich programu Finansowanie do 60. 000 EURO, maksymalnie do 60%.

Program Młodzież w Działaniu Narodowa Agencja Programu Młodzież w Działaniu FUNDACJA ROZWOJU SYSTEMU EDUKACJI ul. Mokotowska 43, IV p. 00 551 Warszawa tel: 0 22 622 37 06 022 628 60 14 faks: 022 622 37 08 022 628 60 17 e-mail: mlodziez@mlodziez. org. pl www. mlodziez. org. pl

Program Młodzież w Działaniu OŚRODEK REGIONALNY NARODOWEJ AGENCJI PROGRAMU MŁODZIEŻ W ŁODZI CENTRUM PROMOCJI I ROZWOJU INICJATYW OBYWATELSKICH OPUS Pl. Wolności 2 91 -415 Łódź tel: 042 632 22 50 faks: 042 632 22 18 e-mail: opus@opus. org. pl www. lodzkie. ngo. pl www. opus. org. pl