Праблема «чужароднасці» культуры і этнацэнтрызм Паняцце «свой» і «чужы» ва ўзаемадзеянні культур. Прырода і сутнасць этнацэнтрызму. Праблема інтэрпрэтацыі з’яў чужой культуры. Культурная, этнічная і асабістая ідэнтычнасць і іх роля ў МКК
Каб зарыентавацца ў чужой культуры, недастаткова выкарыстоўваць толькі свае веды і назіраць за паводзінамі іншаземцаў. Больш важна зразумець чужую культуру, гэта значыць асэнсаваць месца і значэнне новых і незвычайных з’яў культуры, і ўключыць новыя веды ў свой культурны арсенал, у структуру сваіх поводзін і ў свой лад жыцця.
Такім чынам, у міжкультурнай камунікацыі паняцце «чужы» набывае ключавое значэнне. Але праблема ў тым, што і па сёння няма дакладнага азначэння гэтага паняцця. Таму існуе некалькі семантычных варыянтаў яго значэння: чужы як нетутэйшы, замежны, які знаходзіцца за межамі роднай культуры; чужы як дзіўны, незвычайны, які кантрасціруе са звычайным і вядомым акружэннем; чужы як незнаёмы, невядомы і недаступны для пазнання і разумення; чужы як звышнатуральны, усемагутны, перад якім чалавек бяссільны; чужы як злосны, які нясе пагрозу для жыцця.
І наадварот, супрацьлеглае «чужому» паняцце «свой» мае на ўвазе тое кола з’яў акаляючага свету, якое ўспрымаецца чалавекам як знаёмае, звычнае, зразумелае.
Сутнасць этнацэнтрызму і яго роля ў МКК Пры кантактах з іншымі культурамі большасць людзей мяркуе пра чужыя культурныя каштоўнасці, зыходзячы з культурных каштоўнасцяў уласнага этнасу. Такі тып каштоўнаснага меркавання прынята называць этнацэнтрызмам. Этнацэнтрызм – гэта псіхалагічная ўстаноўка ўспрымаць і ацэньваць іншыя культуры і паводзіны іх прадстаўнікоў праз прызму ўласнай культуры.
Уласцівасці этнацэнтрызму: лічыць тое, што адбываецца ў сваёй культуры, натуральнымі правіламі, а тое, што адбываецца ў іншых культурах, ненатуральным і няправільным; разглядаць звычаі сваёй групы як універсальныя: што добра для нас, тое добра і для іншых; успрымаць нормы і каштоўнасці сваёй этнічнай групы як абсалютна дакладныя і правільныя; аказваць пры неабходнасці ўсебаковую дапамогу членам сваёй групы; дзейнічаць у інтарэсах сваёй групы; адчуваць непрыязнь у адносінах да іншых этнічных груп; ганарыцца сваёй групай.
Этнацэнтрызм так ці інакш уласцівы любой культуры. Станоўчае ў тым, што этнацэнтрызм дазваляе на бессвядомым узроўні аддзяліць носьбітаў чужой культуры ад сваёй, адну этнакультурную групу ад другой. Адмоўнае - у свядомым імкненні ізаляваць адных людзей ад другіх, сфарміраваць зняважлівыя адносіны адной культуры да другой.
Хоць этнацэнтрызм часам стварае перашкоды для МКК, але адначасова ён выконвае для групы функцыю падтрымкі ідэнтычнасці і нават захавання цэласнасці і спецыфічнасці групы. . Даследчыкі этнацэнтрызму адзначаюць, што ён можа праяўляцца як у большай, так і ў меншай ступені што залежыць ад асаблівасцяў культуры. Так, ёсць даныя, што прадстаўнікі калектывісцкіх культур больш этнацэнтрычныя, чым члены індывідуалісцкіх культур. Вылучаюцца 2 віды этнацэнтрызму: гнуткі (імкненне зразумець чужую культуру) і ваяўнічы (абсалютызацыя і навязванне сваіх каштоўнасцяў).
Сутнасць і фарміраванне культурнай ідэнтычнасці. Паняцце «культурная ідэнтычнасць»
Паняцце «ідэнтычнасці» шырока выкарыстоўваецца ў этналогіі, псіхалогіі, культурнай і сацыяльнай антрапалогіі. Ідэнтычнасць – гэта разуменне чалавекам сваёй прыналежнасці да якойнебудзь групы, якое дазваляе яму вызначыць сваё месца ў сацыякультурнай прасторы і сабодна арыентавацца ў навакольным свеце. . Сутнасць культурнай ідэнтычнасці заключаецца ў асэнсаваным прыняцці чалавекам адпаведных культурных норм і ўзораў паводзін, каштоўнасных арыентацый і мовы, разумення свайго «я» з пазіцый тых культурных характарыстык, якія прыняты ў даным грамадстве, у суаднясенні себе з культурнымі ўзорамі менавіта гэтага грамадства.
Этнічная ідэнтычнасць Развіццё міжкультурных кантактаў актуалізуе праблему не толькі культурнай, але і этнічнай ідэнтычнасці. Гэта тлумачыцца наступным: Па-першае, культурныя формы жыццядзейнасці прадугледжваюць прыналежнасць чалавека не толькі да якой-небудзь сацыякультурнай групы, але і да этнічнай агульнасці. Сярод шматлікіх сацыякультурных груп найбольш стабільнымі з’яўляюцца ўстойлівыя ў часе этнасы. Дзякуючы гэтаму этнас з’яўляецца для чалавека самай надзейнай групай, якая можа забяспечыць яму неабходную бяспеку і падтрымку ў жыцці. Па-другое, вынікам бурных і разнастайных культурных кантактаў можа быць адчуванне нестабільнасці акаляючага свету. Калі акаляючы свет перастае быць зразумелы, пачынаецца пошук таго, што дапамагло б аднавіць яго цэласнасць і ўпарадкаванасць, абараніла б ад цяжкасцяў. Па-трэцяе, заканамернасцю развіцця любой культуры заўсёды была пераемнасць у перадачы і захаванні яе каштоўнасцяў, таму што чалавецтву неабходна самааднаўляцца і самарэгулявацца. Гэта ва ўсе часы адбывалася ўнутры этнасаў праз сувязь паміж пакаленнямі. Без гэтага чалавецтва не развівалася б.
Змест этнічнай ідэнтычнасці складаюць разнастайныя этнасацыяльныя ўяўленні, якія пэўным чынам падзяляюцца членамі данай этнічнай групы. Гэтыя ўяўленні фарміруюцца ў працэсе ўнутрыкультурнай сацыялізацыі і ва ўзаемадзеянні з іншымі народамі. Этнічная ідэнтычнасць — гэта не толькі прыняцце пэўных групавых уяўленняў, гатоўнасць да падобнага ладу мыслення і падзяляемыя этнічныя пачуцці. Яна таксама азначае стварэнне сістэмы адносін і дзеянняў у розных міжэтнічных кантактах.
Для кожнага чалавека этнічная ідэнтычнасць азначае ўсведамленне сваёй прыналежнасці да пэўнай этнічнай агульнасці. З яе дапамогай чалавек салідарызуецца з ідэаламі і стандартамі свайго этнасу і раздзяляе іншыя народы на падобныя і непадобныя да свайго этнасу. . У выніку выяўляецца і ўсведамляецца рэальнасць і непаўторнасць свайго этнасу, яго культуры. Аднак этнічная ідэнтычнасць – гэта ўсведамленне не толькі сваёй тоеснасці з этнічнай агульнасцю, але і ацэнка значнасці членства ў ёй. Акрамя таго, яна дае чалавеку вялікія магчымасці для самарэалізацыі. Гэтыя магчымасці грунтуюцца на эмацыянальных сувязях з этнічнай агульнасцю і маральныя абавязкі ў адносінах да яе. Этнічная ідэнтычнасць вельмі важная для МКК. Вядома, што няма асобы па-за гісторыі, па-за нацыянальнасці, кожны чалавек належыць да той ці іншай этнічнай групы. Асновай сацыяльнага становішча кожнага індывіда з’яўляецца яго культурная ці этнічная прыналежнасць.
Асабістая ідэнтычнасць кваліфікуецца як сукупнасць ведаў і ўяўленняў чалавека пра сваё месца і ролю як члена сацыяльнай ці этнічнай групы, пра свае здольнасці і дзелавыя якасці. Ідэнтычнасць чалавека ўзнікае ў выніку яго адносін да адпаведнай сацыякультурнай групы, членам якой ён з’яўляецца. Паколькі чалавек адначасова з’яўляецца членам розных сацыякультурных груп, то ён валодае адразу некалькімі ідэнтычнасцямі, у якіх адлюстроўваецца, напрыклад. яго пол, этнічнасць (!), раса, нацыянальнасць і інш.
Скачать презентацию Праблема чужароднасці культуры і этнацэнтрызм Паняцце свой і
Бергельсон 2.pptx