Polityka gospodarcza — wykład 2: Rola UE w

Polityka gospodarcza - wykład 2: Rola UE w rozwoju gospodarek.

Plan wykładu Zmniejszanie dystansu do najbogatszych krajów Doświadczenia krajów transformujących się, 2

Państwa które zmniejszyły dystans do najbogatszych kraje skandynawskie, w tym Szwecja, Japonia młodsze tygrysy azjatyckie; Chiny od późnych lat siedemdziesiątych; Chile niektóre posocjalistyczne kraje europejskie w latach dziewięćdziesiątych. 3

4

Cechy etatyzmu krajów socjalistycznych 5

Jakie były skutki etatyzmu? 6

Co różniło kraje postsocjalistyczne na początku zmian? 7

8

9

10

11

Przyczyny różnic w wynikach gospodarczych tempie i skali wprowadzanych reform gospodarczych i stabilizacji makroekonomicznej Ważne: Największe sukcesy w transformacji gospodarki osiągnęły te kraje, które miały perspektywę przystąpienia do unii europejskiej, tj. kraje europy środkowej i kraje nadbałtyckie. 12

POZYTYWNY WPŁYW UE NA POLITYKĘ GOSPODARCZĄ 1. Ograniczanie „złej” polityki (np.. protekcjonizmu, prób ograniczenia niezależności BC 2. Działania przygotowujące do wejścia do UE – sprzyjają rozwojowi gospodarek w długim okresie czasu, m.in.. poprzez Liberalizację, Wprowadzenie dyrektyw bankowych Wzmocnienie administracji publicznej, 3. Wzrost napływu BIZ, 4. Dostęp do funduszy przedakcesyjnych – inwestycje infrastrukturalne 13

Po co państwa dążą do strefy euro? Mobilizacja rządów do reform strukturalnych (kryteria z MAASTRICHT) Skraca okres członkostwa w ERM II Korzyści z wspólnej waluty Stabilizacja fiskalna; Eliminacja ryzyka kursowego Redukcja kosztów transakcyjnych 14

Strefa euro To grupa państw w których wspólna waluta jest euro. Do strefy euro nie przystąpiły 3 kraje z 15 będących w 2002 roku członkami Unii Europejskiej: Wielka Brytania – na skutek decyzji swojego parlamentu, Szwecja – na skutek niespełnienia wymogów w kwestii maksymalnego deficytu budżetowego oraz negatywnego wyniku referendum z 14 września 2003 roku w tej sprawie, Dania – na skutek negatywnego wyniku referendum w tej sprawie. Euro wprowadzona w obrocie bezgotówkowym w 1999 roku a w formie gotówkowej w 2002 r. 15

Warunki przystąpienia do strefy euro Kryteria konwergencji – wskaźniki makroekonomiczne, które kraj musi osiągnąć, aby mógł zostać uznany za przygotowany do uczestnictwa we wspólnym obszarze walutowym 16

Kryteria fiskalne Kraj nie może wykazywać planowanego lub faktycznego deficytu budżetowego wyższego niż 3% PKB Dług publiczny nie powinien przekraczać 60% PKB 17

Kryterium stabilności cen (inflacyjne) Tempo wzrostu cen nie powinno przekraczać o więcej niż 1,5 pkt. proc. średniej inflacji w trzech krajach UE o najbardziej stabilnych cenach. Inflacja mierzona zharmonizowanym indeksem cen konsumpcyjnych (HICP) Indeks zharmonizowany w porównaniu do CPI dodatkowo uwzględnia: wydatki ponoszone przez cudzoziemców na zakup dóbr i usług w Polsce Wydatki osób przebywających w tzw. gospodarstwach instytucjonalnych np. szpitale, więzienia, domy spokojnej starości. Wydatki na gry losowe 18

Kryterium wysokości długoterminowych stóp procentowych (zbieżności stóp procentowych) Długoterminowa stopa procentowa nie powinna przekraczać więcej niż o 2 pkt. proc. średniej z takich stóp trzech krajach UE o najbardziej stabilnych cenach. 19

Kryterium stabilności kursu walutowego Wymagane co najmniej dwuletnie uczestnictwo w Europejskim Mechanizmie Kursowym II (ERM II). W tym czasie kurs walutowy powinien utrzymywać się w paśmie wahań względem parytetu centralnego nie szerszym niż +/- 15%. 20

Koszty wejścia do strefy euro Utrata możliwości prowadzenia przez kraj własnej polityki pieniężnej i płynnego kursu walutowego. Niezależna polityka pieniężna może stanowić skuteczne narzędzie wahań koniunktury 21

Skala korzyści z przyjęcia euro przez Polskę, zależy od: stopnia i siły powiązań gospodarczych z obszarem euro, które można ocenić porównując udział strefy euro w handlu zagranicznym Polski na tle krajów członkowskich strefy euro stopnia podatności polskiej gospodarki na szoki asymetryczne (szoki popytowe lub podażowe, które nie dotykają pozostałych krajów znajdujących się we wspólnym obszarze walutowym), który ocenia się badając wskaźniki synchronizacji przebiegu cyklu koniunkturalnego w Polsce i w strefie euro. 22

Koszty wejścia do strefy euro: Ograniczona rola stabilizacyjna płynnego kursu walutowego – Koszty wejścia do strefy euro, można zmniejszyć: stopień elastyczności rynku pracy, elastyczność polityki fiskalnej 23

Jaki jest polski rynek pracy? 24

Ważna rola: polityka fiskalna Dokładniej działanie tzw. automatycznych stabilizatorów – przy wahaniach koniunktury powodują automatyczne zmiany deficytu budżetowego, stabilizując popyt krajowy, Niestety w Polsce mamy problem: Wysoki deficyt strukturalny w finansach publicznych Braku reform finansów publicznych i skoncentrowania na redukcji wydatków. 25

Jakie są oczekiwania stabilizacyjne po wprowadzeniu euro 26

Korzyści bezpośrednie wejścia do strefy euro Ożywienie handlu z krajami członkowskimi UE bez ponoszenia ryzyka kursowego spadek krajowych stóp procentowych o wysokość zawartej w nich premii za ryzyko kursowe – spadek kosztu pozyskania kapitału Eliminacja kosztów transakcji związanych z wymianą złotówki na euro i odwrotnie. uwolnienie zasobów pracy i kapitału zaangażowanych w obsługę operacji walutowych i ich alternatywne wykorzystanie produkcyjne może przyczynić się do wzrostu PKB 27

Korzyści długofalowe oczekiwania zwiększenia tempa wzrostu gospodarczego Obniżenie kosztu kapitału – wzrost inwestycji krajowych. Eliminacja ryzyka kursowego – wzrost inwestycji zagranicznych. 28

Spadek ryzyka makroekonomicznego kraju Powody: wyeliminowanie ryzyka walutowego i wzrost wiarygodności polityki makroekonomicznej. Efekty: napływ długoterminowego kapitału zagranicznego. Silniejsze powiązania cen papierów wartościowych z sferą realną gospodarki 29

Korzyści z wejścia do strefy euro Możliwość korzystania z zasobów kapitału dostępnego na rynku finansowym UE Efekty: zaspokajanie zapotrzebowania na usługi finansowe niedostępne w kraju i możliwość wyboru najbardziej konkurencyjnych pośredników finansowych Wzrosty konkurencji wśród pośredników finansowych 30

Jaki wzrost inwestycji i konsumpcji w efekcie wprowadzenia euro? 31

32 Droga do euro-Niemcy euro – Niemcy

1 stycznia 2002 r. nastąpiło zastąpienie walut państw członkowskich Strefy euro monetami i banknotami euro, co było największą przeprowadzoną dotąd na świecie jednorazową operacją walutową. Cała akcja wymiany walut zakończyła się 1 lipca 2002 roku, kiedy to waluty narodowe państw Strefy euro zostały całkowicie wycofane. Kursy między walutami narodowymi, które miało zastąpić euro zostały zamrożone 1 stycznia 1999. 33

34 Kryteria konwergencji – Niemcy

35 Kryteria konwergencji – Niemcy w 1999 r.

Przed wprowadzeniem euro ustalono dla każdego państwa kurs wymiany, który dla waluty niemieckiej wynosił: 1 EUR=1,95583 DEM. Kurs DEM do euro nie mógł wykraczać poza pasmo +/- 2,25%. Ekonomiści są zgodni, że wypełnienie tego kryterium przez Niemcy spowodowało, że wstąpili oni do UGW z marką przewartościowaną o ok. 20proc 36

Marka Niemiecka była najsilniejszą i najbardziej stabilną waluta w Unii Europejskiej. Stąd pytanie, czy Niemcom opłacało się wejść do unii monetarnej? Jakie wyniknęły z tego implikacje ekonomiczne? Czy Niemcy straciły czy zyskały na wejściu do strefy Euro? 37

Generalnie Niemcy są przez ekspertów postrzegane jako państwo, które najwięcej straciło na przystąpieniu do UGW. Biedniejsze państwa skorzystały poprzez szybszy wzrost PKB spowodowany obniżeniem stóp procentowych. W Niemczech wzrost gospodarczy przed wejściem nie był bardzo wysoki i dynamiczny, lecz stabilny. Inne państwa skorzystały również na obniżeniu długoterminowych stóp procentowych, natomiast nie objęło to Niemiec posiadających jedne z najniższych stóp procentowych. Stąd nie zadziałał mechanizm dodatniej luki popytowej, stymulującej wzrost gospodarczy. 38

PKB, index CPI, stopa bezrobocia w pierwszych latach funkcjonowania Euro. Niemcy 39

40 Niemcy – po wejściu do strefy euro- spadek PKB per capita

41 Niemcy – po wejściu do strefy euro- Wzrost długu publicznego

Przyczyny wysokich kosztów wejścia do strefy euro- Niemcy bardzo wysokie koszty pracy, pogorszenie się systemu podatkowego i koszty zjednoczenia, które finansowano początkowo z napływającego kapitału (po podwyżce stóp procentowych przez Bundesbank), później deficytem budżetowym. zbyt mocna marka w momencie przystąpienia do strefy euro, bowiem marka niemiecka była walutą, w którą się inwestowało, ale jej siła wynikła bardziej z samego brandu waluty, a nie siły całej gospodarki. 42

Dziękuję za uwagę 43