Platform middelgrote gemeenten Actualiteiten gemeentefonds Doorn 15 april

Platform middelgrote gemeenten Actualiteiten gemeentefonds Doorn, 15 april 2015 www. frontinpauw. nl Dirk Jans Meer dan een website alleen!

Kennismaking Dirk Jans • 55 jaar, woonachtig in Veenendaal; • 23 jaar ambtelijke dienst 5 gemeenten: beleidsmedewerker, afdelingshoofd, sectorhoofd • 2000 overstap naar Haute Finance: senior adviseur, lijnmanager, lid directie • 2011 directeur PAUW BV • Ruim 30 jaar ervaring met gemeentefonds www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Programma • • Inleiding, positie bepalen Uitgangspunten verdeelstelsel Verdeelstelsel Groot onderhoud, 1 e en 2 e fase Sociaal domein Verdeelmodellen van historisch naar objectief PAUW www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Inkomsten gemeente • • Specifieke uitkeringen: Gemeentefonds : Heffingen en rechten: Overige Eigen Middelen: Totaal ± € 50 miljard 2014 27% 37% 12% 24% 2015 17% 52% 10% 20% • Bij spec. uitk. : – grote posten WWB 6, 2 mrd, WSW 2, 4 mrd, Part. budget 0, 7 mrd, BCF 2, 5 mrd, BDU verkeer en vervoer 1, 2 mrd – NB: 2015 Educatiegelden van voorheen Participatiebudget blijft spec. uitk. – Miv 2006 SISA, bijlage bij jaarrekening, 1 accountantsverklaring • Bij gemeentefonds: algemeen dekkingsmiddel www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Onderverdeling gemeentefonds (let op voeding) gemeentefonds t/m 2014 2998, 16% 15631, 84% algemene uitkering www. frontinpauw. nl IU/DU Meer dan een website alleen!

3 D in sociaal domein • • • Taakoverdracht in 2015 Jeugdzorg (€ 3, 9 mrd), AWBZ begeleiding (€ 3, 6 mrd) en Participatie (€ 2, 9 mrd) Start € 10, 4 mrd. Daling in meerjarentermijn met name Participatie door WSW en WAjong Financiering via integratie-uitkering tot 2018. Daarna opname in algemene uitkering Objectieve verdeelmodellen (gemeenten kunnen niet zelf beïnvloeden) – Participatie miv 2015. Wel aanpassen macrobudget WSW – WMO miv 2016. Begeleid Wonen € 1, 4 mrd blijft historische verdeling – Jeugd miv 2016. GGZ met afwijkend woonplaatsbeginsel € 0, 5 mrd idem – Overgangsperiode. Voorstel VNG: effecten van alle modellen verzamelen, en daarna € 15 per inwoner per jaar via suppletie. Indexatie binnen IU, niet via normeringsmethodiek Huishoudelijke hulp (WMO 2007) blijft apart. Ook eigen index. Adviestraject VNG/RFV Effecten objectieve modellen in samenhang bezien Resultaten in mei-circulaire gemeentefonds 2015 www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Uitgangspunten verdeelstelsel Gemeentefonds • Kosten georiënteerd. Komt tegemoet aan behoefte aan middelen ter bekostiging van voorzieningen. • Miv 1997 correctie voor capaciteit plaatselijk belastinggebied gelijkwaardig voorzieningen niveau bij gelijkwaardige belastingdruk. 3 e aspiratieniveau van Goedhart • Globaal verband met behoefte aan algemene middelen • Kan alleen in combinatie met een eigen belastinggebied www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

FVW 1997 – AU • • • 1960: dominante invloed koppengeld 1984: nadruk op fysieke structuur 1997: – Van rand naar stand • Centrumfunctie • Sociale structuur meer dominant ten koste van fysieke structuur (woonruimten en hoogte bebouwing) – Van rijk naar arm, voor het eerst inkomstenmaatstaf • Aftrek Plaatselijk belastinggebied, woz-waarde • Woningen 80%, niet-woningen 70% • Negatief rekentarief (± landelijk gemiddelde) • Het gaat om belastingcapaciteit – eigen OZB-tarief staat er los van rekentarief – Leegstand niet van belang • Met ingang van 2009 percentages van waarde, ± 0, 1 % • Percentages wijzigen jaarlijks in T+1 naar rato van waardeontwikkeling, dan ook waarde aanpassen! www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Verdeelstelsel • • Uitkeringsmaatstaven (± 60), objectief – De eigenschap dient algemeen voor te komen – Uit te drukken in goed meetbare eenheden – niet op korte termijn beïnvloedbaar door individuele gemeente door eigen beleid – Mogen in hun effect niet een te grote samenhang vertonen Clusters ( = taakvelden) – 14 9 uitgavenclusters – 2 inkomstenclusters Uitkeringsfactor Uitkeringen buiten uf om – Integratie-uitkeringen – Decentralisatie-uitkeringen (wetswijziging 080801) – Suppletie-uitkeringen – Verzameluitkeringen (gaat vervallen) – Inkomstenmaatstaf www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Spanning tussen globaliteit en kostenoriëntatie • • • Een te gedetailleerde verdeeltechniek heeft risico dat rijk onbedoeld een ongewenste invloed heeft op gemeentelijk beleid Verdeelnormen worden dan bestedingsnormen Aantal maatstaven – Start 1960: 4 (vast bedrag, inwoner, oppervlakte, opbrengst oeverlengte) – Start 1984: 32 – Start 1997: 41 – Anno 2015: ruim 60 waarvan 6 voor slechte bodem ter waarde van € 130 mln = < 1%. 191 gemeenten komen er voor in aanmerking Top 6 maatstaven (miv 2015): – WOZ -15% – Inwoners 23% – Oad 11% – Jongeren 9% – Lokaal klantenpotentieel 7% – Huishoudens 7% 42% 35 maatstaven verdelen samen 10%. – Gevoel van erkenning voor specifieke problematiek. – COELO: model met 20 maatstaven beperkte herverdeeleffecten, ± 0, 75% www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Totalen uitkeringsmaatstaven AU 2014, Nederland gemiddeld ± € 900 nb. Geen waddeneilanden Gemeente € Amsterdam Rotterdam Den Haag Rozendaal Utrecht Groningen Leeuwarden Heerlen Schiedam De Marne 1. 639 1. 525 1. 428 1. 352 1. 164 1. 154 1. 115 1. 100 1. 087 1. 074 Bloemendaal Blaricum Waalre Bunnik Wijdemeren Bunschoten Maasdonk Leusden Molenwaard (ex fr) Gorinchem 577 601 609 610 618 620 623 668 980 www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Invloed structuurkenmerken enkele maatstaven bedrag per inw. 2014 Maatstaf Molenwaard Aftrek WOZ 114, 18 Bijstandsontvangers 10, 50 Minderheden 4, 06 Klantenpotentieel lokaal 48, 86 Klantenpotentieel regionaal 0, 81 Leerlingen voortgezet onderwijs 0, 00 Kernen en kernen. 500 inwon. 19, 17 Historische kern 0, 85 Oppervlakte land 19, 62 Woonruimte 99, 17 Totaal 668, 00 www. frontinpauw. nl Gorinchem 125, 46 37, 25 55, 04 93, 84 17, 56 96, 99 1, 58 4, 35 2, 59 122, 05 980, 00 Meer dan een website alleen!

Clusterindeling t/m 2014 www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Herijken clusters Waarom herijken • Groot onderhoud sinds 1997 • Scheefheid tegen gaan • Definitiewijzigingen geven onbedoelde herverdeeleffecten, vb Wet BAG • Komende decentralisaties, cluster jeugdzorg • Toenemende onvrede over hoge vaste bedrag van G 4. Hoe • 1 e tranche ingang jaar 2015. 2 e tranche met 3 (+1) clusters ingang 2016 • Aantal clusters verminderen van 16 naar 11, logischer indelen. Hoofdstructuur blijft gelijk • 1 e fase: 4 nieuwe maatstaven. ‘huishoudens’ voor alle gemeenten, 3 voor G 4 met hoge drempels. 2 maatstaven vervallen • 2 e fase: 4 nieuwe maatstaven, 4 vervallen (ISV, ABW schaalvoor/nadeel), 2 wijzigen (3 jarig gemiddelde bijstandsontvangers, ook in ms uitkeringsontvangers) • Herverdeeleffecten. 1 e fase cf decembercirc. 2014, 2 e fase voorlopige cijfers 150320, bekend en definitieve in meicirculaire 2015 • Overgangsregeling in twee jaar met max negatief herverdeeleffect € 15 per inwoner in 2016. Bij bepalen van omvang suppletie wordt ook 1 e tranche in beschouwing genomen. • In 1 e fase van operatie is tevens ingeschoven de harmonisatie van de definitie woonruimte (BAG). Hiervoor gold een overgangsregeling tav aantallen 2013. Recreatiewoningen tellen weer mee, echter niet bij huishoudens. Geen oplossing voor kazernes en gevangenissen. • In de toekomst meer stabiliteit, om de 4 jaar herijken. www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Clusterindeling vanaf 2015 • Herverdeeleffecten 2 e fase – Wen. I. Uitvoeringskosten sociale dienst. Nadeel gemeenten met zwakke sociale structuur – VHROSV. Van stad naar platteland – Ben. R. Van stad naar platteland. – Onderwijshuisvesting. Cf basisjaar 2011 – Uitkeringsfactor – 20 punten ( = € 12 per inwoner) www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Van historisch naar objectief • Onderscheid verklaringsmodel en verdeelmodel • Verschillende methoden. – Verschillenanalyse – Multi-level analyse (individu, gezin, wijk, gemeente) • Verschillenanalyse erg geschikt voor fysieke domein, maar in sociaal domein gaat het om mensen • Verklaringsmodel: kans dat gebruik wordt gemaakt van voorzieningen • Verdeelmodel: kosten omzetten in ijkpunten www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Verklaringsmodel jeugd • • Demografie – Leeftijd kind – Sekse – Herkomst Sociaal-economisch kind – Lage opleiding – Vroegtijdig schoolverlaten – Te vroeg geboren – Afwijkend IQ – Chronisch ziek – Verslavende middelen – Contact politie • • Sociaal economisch ouder – Opleiding – Arbeidsmarktdeelname – Uitkeringsontvanger – Inkomen/armoede – Leeftijd ouder bij geboorte kind – Chronische aandoening – Gezinssamenstelling – Verslavingsproblematiek – Slachtoffer misdrijf of ongeval Omgeving – Stedelijkheid – Religiositeit/segregatie – Instellingen GGZ/LGZ/Pjz • Rode draad: zelfoplossend vermogen www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Verklarende factoren met effect op kosten www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Verdeelmodel jeugd www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Verklaring verschillen historisch > objectief • Gevoerde beleid in verleden door zorgkantoren • Jaarlijkse fluctuatie in kosten, met name in kleine gemeenten • Kwaliteit data • Onderzoekers blijven fine-tunen aan model, oa door ontwikkeling nieuwe maatstaven • Mijn conclusie: model zit behoorlijk goed in elkaar www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Kengetallen Utrechtse Heuvelrug • Omvang gem. fonds rijk – 2014: AU ± € 15, 6 mrd + IU/DU 3, 0 mrd = € 18, 6 mrd – 2015: AU ± € 14, 9 mrd + IU/DU 2, 2 mrd + IU SD € 10, 4 mrd = € 27, 5 • Omvang GF Utrechtse Heuvelrug – 2014: € 39, 5 miljoen – 2015: € 55, 3 miljoen • 1 punt uitkeringsfactor = 0, 001 • 1 punt 2015 u. f. rijk = € 11, 8 miljoen • 1 punt u. f. GF rijk = € ± 27. 000 UH • 1 miljoen GF rijk = € ± 2. 300 UH • 1% nominale compensatie rijk = € 156 miljoen fonds • 1% nominale compensatie rijk = ± € 325. 000 UH www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

PAUW • • • • Product Algemene Uitkering op het Web Internet-toepassing Rekenen en analyseren Analyse cijfermatig en beleidsmatig Fictieve budgetten Begrotingsanalyse Standaardrapportage aan gemeentebestuur Toegangskaartje artikel 12 Bedrijfsvoering gemeente, spreiden risico Snelle verwerking gegevens door PAUW beheerders Tijdsbesparing abonnees Helpdesk ± 365 abonnees, dekking > 90% www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Slot • Vragen en/of opmerkingen • Dank voor uw aandacht!! www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!

Uitkeringsfactor • Rekenfactor ingesteld om te voorkomen dat ieder maatstafgewicht wijzigt n. a. v. landelijke aantallen • Getal is zodanig gekozen dat som van uitkeringen aan gemeenten gelijk is aan beschikbare bedrag. • Veelal verrekening van accres, ontwikkeling uitkeringsbasis ed. • 1 punt is 0, 001. Verdeelt ± 12 miljoen in GF • Meerjarenperspectief: lopende en constante prijzen • Lopend (september 2014): – 1997: 1, 000 2013: 1, 441 – 2005: 1, 347 2014: 1, 479 – 2008: 1, 437 2015: 1, 426 – 2009: 1, 576 2016: 1, 436 – 2011: 1, 535 2017: 1, 437 – 2012: 1, 505 2018: 1, 430 www. frontinpauw. nl Meer dan een website alleen!