ПИКФЛОУМЕТРИЯ — ЕҢ АЛДЫМЕН ТЫНЫС Т

ПИКФЛОУМЕТРИЯ - ЕҢ АЛДЫМЕН ТЫНЫС Т Ұ НШЫ Қ ПАСЫ КЕЗ І НДЕ Ө З І НД І К Қ ОЛДАНЫЛУ ЫҢҒАЙЛЫ ҚҰРАЛ. ПИКФЛОУМЕТРИЯ – БҰЛ ТЫНЫСТЫ БАРЫНША АЛ Ғ АННАН КЕЙ I Н ТЫНЫСТЫ ТЕЗ ШЫ Ғ АРУ КЕЗ I НДЕГ I АУА А Ғ ЫМЫНЫ МАКСИМАЛЬДЫ К Ө ЛЕМД I ЖЫЛДАМДЫҒЫНЫҢ ( ПИКIН-ҚУЗЫН), Я Ғ НИ ТЫНЫС ШЫ Ғ АРУДЫ Ң МАКСИМАЛЬДЫ ЖЫЛДАМДЫ Ғ ЫН

Бұл көрсеткіш ағылшын тілінен аударғанда пикфлоу (peak flow), яғни «максимальды поток» құралдың аты осы мағынаға байланысты. Тыныстың максимальды шығуы көп нәрсенi көрсетедi, ең бастысы бронхтардың қаншалықты тарылғандығын анықтауға көмектеседi. Жиi науқас жағдайының нашарлағанын сезбейдi, осы жағдайда пикфлоуметрияның жылдамдығының азаюы науқасқа оның жағдайының өзгеруінің алдында анықталған емін жасай алады.

Пикфлоуметрияны жүргізу арнайы құрал пиклфоуметрдің көмегімен жүзеге асады. Пикфлоуметр – бұл дем шығарудың максимальді жылдамдығын анықтайтын өте қарапайым портативті аппарат, сонымен қатар оны амбулаторлық жағдайда кез-келген дәрігер және мейірбике, үй жағдайында науқастың өзі де қолдана алады. Тонометр сияқты барлық дәрігерлердің үстелінде болуға тиіс. Ал бронхиальды астмасы бар жасы 5 тен асқан науқастарда да болғаны жақсы.

Пикфлоуметрия – не үшiн қажет? 1. Ж ү рг і з і л і п жат қ ан емн ің ти i мд i л ба ғ алау ү ш i н. Егер нау қ а пикфлоуметриямен ретт i л i т ү рде ө лшеу кез i нде тыныс шы ғ ару барысында пикт i к жылдамды қ ты ң ө скенд i г i н тағайындалған емнiң тиiмiдiлiгiн көрсетедi, т i пт i ол ә л i сез i нбесе де. Егер к ө рсетк i ш ө згер i сс i з болса , б ұ л терапе тағайындаған емiн нәтиже бермегендiгi. Бұл жағдайда емдi өзгерту немесе күшейту.

2. Бронхтар жа ғ дайын ба қ ылау ма қ сатында. Пикфлоуметрия тарылуды ң ү деу i н уа қ ытында бай қ ау ғ а к ө мектесед тыныс т ұ ншыкпасыны ң басталуын Пикфлоуметриямен анализ жасау нау қ ас қ а да д ә р і герге де қ андай к ө рсетк i ш нау қ ас ү ш i н қ алыпты екенд i г i н қ андай к ө рсетк кезiнде емдi өзгерту қажет екендiгiн және қ андай жа ғ дайда медициналы қ к ө мекке жүгiну қажет екендiгiн бiлуiне көмектеседi.

3. Ө з ауруыны ң за ң дылы ғ ын б i лу ма қ сатында. Бронх астмасымен ауыратын науқас өзін жақсы сезінген жағдайда да тыныс алуынын өзгергенін байқайды, құбылыстың көрінуін кей уақытта айқындау қиын. Тіпті кейбір науқастар тұншығу ұстамасынын не себептен болғанын айта алмайды. Пикфлоуметрия көмегімен бронхтарды сағаттық немесе күнделікті қадағалау арқылы қандай жағдайда болсаңыз да , қандай дәрі қабылдасаңыз , қандай тамақ ішсеңіз де уақытылы белгілеп отыру арқылы да ол өзінің тіпті ойламаған нәрсесінен пайда болғандығын анықтай алады.

Пикфлоуметрия мүмкіншіліктері: ü Бронхиальді астмасы бар науқастарды анықтауда скрининг жүргізу; ü Бронхтың обструкциясы мен астма ағымының ауырлығын бағалау; ü Бронх обструкциясының қайтымдылығының дәрежесін анықтау; ü Бронхоспазм тудыратын кейбір факторларды анықтау; ü Бронхиальді астма мен басқа өкпенің созылмалы ауруларын ажырату диагностикасында маңызды; ü Амбулаториялық жағдайда астмаға объективті мониторинг жүргізу; ü Бір күн ішіндегі бронх обструкциясының ауытқу дәрежесін бағалау; ü Үй жағдайында бронходилататорларға реакциясын бақылау; ü Бронх астмасының өршуінің алдын алу және болжау; ü Емді жоспарлау; ü Өршу кезіндегі емдеу мониторингі; ü Ұзақ уақыт емдеуге реакция мониторингі.

Негізінен пикфлоуметрияны қолдану кезінде тәуліктік және апталық күнделік беріледі. Тәуліктік күнделік әрбір 2 сағат сайын, ал апталық-күніне 2 немесе 3 рет аптаға дейін толтырылып отырады. Бастапқыда жиі көрсеткіштер тіркеліп отырады, кейін белгілі пери о д анықталғаннан кейін жағдайының жақсаруына қарай сирек қолдануына болады.

Пикфлоуметряны қолдану ережелері: * Пикфлоуметрияны ұзақ уақыт бойы (3 аптадан кем емес) және күнделікті қолдану тиімдірек ақпарат береді. * Ауа ағымының максимальды көлемдiк жылдамдығын ( пикiн-кузын) өлшеп отыру күніне 2 рет жүргізілу қажет. Мүмкіндігінше белгілі бір сағаттарда жасалғаны дұрыс. Егер науқас бронходилататрларды қолданбайтын болса өлшеуді таңертеңгілік тұрған бойда немесе кешкілік жатар алдында орындағаны дұрыс. * Ал егер бронхолитиктерді қолданып жүрген болса таңертеңгілік өлшеу дәрілік препаратты қолданғанға дейін жасалады, кешкілік дәрілік препаратты қолданғаннан кейін 3 -4 сағаттан соң жасалады.

Пикфлоуметрияны қолдану техникасы: Пикфлоуметр – жеке қолданылуға арналған сондықтан арқашанда қолданар алдында таза болуын қадағалау қажет.

Әрбір өлшер алдында корсеткішті нөлге қою; Саусақпен шкалаға жанаспау және торце саңылауын жаппау қажет; Терең тыныс аламыз;

Пикфлоуметрияны тұрған қалыпта, горизантальды ұстау керек;

Құрал мандштугын ернімізбен қысамыз. Максимальды жылдам және қатты ауыз арқылы тыныс шығару қажет. Шығарылған ауа құрал приборына қысым түсіру арқылы бағыттаушы көрсеткішті шкала бойымен жылжытады. Бағыттаушы шығарылған ауаның пикін көрсетеді.

Процедураны 3 рет қайталаймыз; Алынған 3 нәтиженің ең үлкенін аламыз және оны қадағалау мақсатында күнделікке жазып отырамыз

Пикфлоуметрия нәтижесінің интерпретациясы • Максимальды тыныс шығару жылдамдығы (ПСВ – пиковая скорость выдоха) > 90 ℅ - қалыпты; • Максимальды тыныс шығару жылдамдығы =80 - 90℅ - шартты қалыпты, науқасқа динамикалық бақылау жүргізу керек; • Максимальды тыныс шығару жылдамдығы = 50 - 79℅ - біршама төмендеген, науқасқа емдік шараны күшейту қажет; • Максимальды тыныс шығару жылдамдығы < 50℅ - өте төмендеген, науқасқа тез арада госпитализация жүргізу қажет.

Емді бақылауға тест орындау. * Пикфлоуметриямен өлшеу жүргізу; * Кеңітуші камера арқылы бронх кеңітуші препараттарды қосамыз -60 жастан жас пациенттер үшін: 400 мг сальбутамол немесе 500 тербуталин немесе 400 мг фенотерол -60 жастан асқан науқастарға: 80 мг ипратропибромиді * сальбутамол, тербуталин, фенотерол мен инголяция жасағаннан кейін 10 минут және ипратропибромидінен соң 45 мин күту қажет

Тест нәтижелері: * 15% дан асса – тест позитивті * 15%дан аспаса - тест негативті Пикфлоуметрия нәтижесін қалай бағалаймыз? Тыныс шығарудың қалыпты көрсеткіші жеке адамның жасына, жынысына, бойына байланысты есептеледі.

Бронхиальді астманы емдеуде «шекаралық зона» көрсеткіші Бронхиальді астманы бақылауды жеңілдету үшін «бағдаршам» принципі ұсынылған. Ол бойынша максималды тыныс шығару көлемі бағдаршамның белгілі түстеріне сәйкестендіріліп бағаланады. q «Жасыл зона» . Жасыл түс – бұл қалыпты көрсеткішті білдіреді. Ұстама бақылауда, науқастың ешқандай шағымы жоқ, ұйқысы тыныш, физикалық белсенділігі сақталған. МТШК әдетте 80 -100℅ немесе тәуліктік ауытқу 20℅ аспайды. Егер науқас жағдайы 3 ай көлемінде осы көрсеткішті ұстап тұрса ол жағдайының жақсарып келе жатқандығын көрсетеді. q «Сары зона» . Сары түс – «Назар аудар!» деген сигнал. Астманың түнгі белгілері, физикалық белсенділіктің төмендеуі, жөтел, ысқырықты сырыл, кеуде клеткасының басылу белгісінің болуы немесе МТШК 60 - 80℅ немесе тәуліктік ауытқу 20 -30℅. Бұл аурудың өршуін немесе емдеу шарасының жеткіліксіздігін білдіреді. q «Қызыл зона» . Қызыл түс - «Қауіп!» сигналы. Ұстаманың симптомдары қозғалыс кезінде де тыныштық жағдайында да көрінеді. МТШК 60℅ төмен. Бұл жағдайда жедел көмек көрсетіп, интенсивті терапия жүргізу қажет.

Пикфлоуметряның кез- келген көрсеткіші бронх откізгіштігінің жақсаруының шапшаң шараларын талап ету қажет, өзгерістер болған жағдайда өзіңіздің емдеуші дәрігеріңізбен алдын ала сөйлесіп оның бірізділігінің қандай екендігін айқындауыңыз қажет.

ПРЕЗЕНТАЦИЯНЫ БАҒАЛАУ КРИТЕРИЛЕРІ (БАҒАЛАУ ПАРАҒЫ) Орындау критериі 0 -0, 1 0, 2 -0, 3 0, 4 -0, 5 № 1 Презентацияны рәсімдеу 2 Презентацияның 4 компоненті 3 СӨЖ тақырыбына мақсаттың адекваттылығы 4 Мазмұны 5 Қорытынды / ұсыныстар 6 Әдебиеттер 7 Материалды игеруі және регламентті сақтау 8 СӨЖ кестесіне сай тапсырылу дер кезінде тапсырылуы Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер: 1. Ішкі аурулар Б. Қалимұрзина Асем систем 2005. 1 том 2. Интернет google. kz. World astma day мақаласы