Париж конференциясы Версаль-Вашингтон жүйесі Вашингтон конференциясы

Париж конференциясы. Версаль-Вашингтон жүйесі

Вашингтон конференциясы Шақырылу себебі ХХ ғасырдың 20 жылдарында АҚШ Версаль бітімінің қайта қаралуын талап ете бастады. АҚШ тың ойы Париж конференциясында сыртқы саясаттың жеңіліс табуы, жаңадан Батыс Еуропа елдерін өзінің билеу саясатын жүзеге асыруға көндіру болды.

Конференция барысы АҚШ үкіметінің тікелей ұсынысымен 1921 жылы 12 қарашада бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуының үш жылдығына орай Вашингтон конференциясы ашылды. Конференция жұмысына тоғыз ел АҚШ, Англия, Франция, Жапония, Ита лия, Бельгия, Голландия (Нидерланд), Португалия және Қытай қатысты. Конференцияны ашуда сөз сөйлеген АҚШ президенті Гардинг салтанатты түрде: «Біз дүниежүзінде бейбітшілік пен тұрақтылықты орнату үшін бас қосып отырмыз» деді. Аме рика Құрама Штаттарының конференциядағы ұсыныстары мен мақсаты төмендегідей болды: Біріншіден, Қытайдағы Жапонияның ықпалын әлсірету; екіншіден, Англияның әлемдік мұхиттар мен теңіздердегі үс темдігін әлсірету; үшіншіден, Тынық мұхит аралдарында ман даттық статускво құқықтарының сақталуын бақылау. Вашинг тон конференциясы 1922 жылы 6 ақпанда аяқталды. Вашингтон конференциясының барысында АҚШ өзінің дүние жүзіндегі қаржылық үстемдігін пайдаланып, өзінің негізгі қарсыластарын көндірді де, дүниежүзілік билеу саясатын жүргізуге жол ашты.

Париж конференциясы. Версаль-Вашингтон жүйесі Соғыстың қортындысы. 1918 жылы 11 қарашада Франциядағы Компьен орманында Антанта мемлекеттерінің талабы мен Германия жеңілгендігін мойындап, бітімге қол қоюға келісті. Төрт жылға созылған соғыс аяқталды. 1919 жылы 18 қаңтарда соғыстың қорытындысы шығары лып, жеңген елдер мен Германия және оның одақтастары ара сында келісімге келу үшін Париж қаласында халықаралық кон ференция өз жұмысын бастады. Конференцияға 27 елден деле гаттар қатысты. Францияның премьер министрі Жорж Клеман со, ағылшын премьер министрі Дэвид Ллойд Джордж және АҚШ президенті Вудро Вильсон қатысып, басшылық жасады.

Париж конферинциясына катысушы Еуропа елдерінің басшыларының кездесуі

1919 1920 жылдардағы Германия және оның одақтастары мен болған келіссөздер Еуропа мен Азия картасына көптеген өзгерістер әкелді. Біріншіден, Еуропадағы Австро Венгрия империясы құлады. Париж конференциясында Антанта елдері тәуелсіздік алған Чехословакия, Польша, СХС (Серб, Хорват және Словен) корольдігін мойындады. Жер өзгерістерін бекітті. Истрия түбегінде Триест қаласы, Оңтүстік Тироль Италияға берілді. Батыс Белоруссия мен Батыс Украина Польшаға, Трансильвания және Буковина Румынияға тиісті болды. Екіншіден, 1919 жылы қарашаның 27 күні Болгария мен жеңген елдер арасында Нейя келісімі болды. Батыс Франция Грецияға беріліп, Эгей теңізіне Болгария шыға алмайтын болды. 2566 кв. км жер Югославия (СХС) корольдігіне қайтарылды. Болгария 2 млрд. 250 млн. марка репарация төлейтін болды.

Ірі державалық елдердің кездесуі

Вашингтон конференциясының тарихи маңызы 1921 1922 жылдардағы Вашингтон конференциясы Америка Құрама Штаттарының ең ірі жеңісі болды. Олар Париж конференциясындағы жеңілістің есесін қайтарды. АҚШ тың дүниежүзін билеу және ұлы державалық саясаты асықпай іс жүзіне аса бастады. Бірақ, Версаль Вашингтон келісімдер жүйесі империалистік елдер арасындағы қайшылықтарды жоя алмады. КСРО үкіметінің сыртқы саясатының қалыптасып, нығая түсуіне байланысты АҚШ көп жылдар бойына өзінің билеу саясатын еркін жүргізе алған жоқ. Версаль Вашингтон жүйесі, ұлы держава елдерінің арасындағы қайшылықтар, фашизм және агрессиялық елдер саясаты екінші дүниежүзілік соғысқа әкелді