Орталық Қазақстан
Сарыарқа – ұлы дала. Орталық Қазақстан ертеден көшпеелілер жайлаған үлкен кеңістік шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Сарыарқа – Қазақстанның орталық бөлігін алып жатқан аймақ. Сарыарқаны Шығыста Батыста созылып жатқан Оңтүстікке қарай Тарбағатай тау сілтемдері Торғай ойпаты қоршап тұр Аягөз, Қаратал, Жәмші, Мойынты, Сарысу, Сарыкеңгір, Қаракеңгір өзендері ағады.
Сарыарқа тұрғындары Орталық Қазақстандағы ежелгі тұрғындар туралы жазба мәліметтер аз. Герадот өз шығармаларында бұл аймақты Аргиппейлер Исседондар Ал қазіргі ғалымдардың айтуынша Сарыарқаның солтүстік батысында Аргиппейлер, орталығында Исседондар, ал шығысында тұрған. Аримпасылар
Шаруашылығы. Дала тұрғындары жылқы, қой мен түйе өсірген. Мал қырқу, құдық қазу, сауын, мал күзету, төлдерді күту сиқты көптеген жұмыстар ұжымдасып атқарылады. Қыш пен ағаш, тері және темірден күнделікті өмірге қажетті құрал-саймандар мен ыдыс-аяқ жасаған.
Ерте темір дәуірі ескерткіштер Орталық Қазақстанның жер аумағы мөлшермен қазіргі Қарағанды, Ақмола, жартылай Павлодар облыстары мен Торғай өңірлерін қамтиды. Орталық Қазақстанның осы дәуіріне тән ескерткіштерге «мұртты » обалар жатады.
Орталық Қазақстан ескерткіштеріндегі «мұртты» обалар екі жерлеу орнынан тұрады. Арасы бір – біріне 2 – 5 метр қашық жатқан тас пен топырақтан үйілген орташа обалар бір қатарда бірінен кейін бірі тізбектеле орналасқан. «Мұрт» сияқтыы құрылыстың ұзындығы 10 метрден 30 – 40 метрге дейін созылады.
Сабақты бекіту (Сен білесің бе? ) 1. Орталық Қазақстандағы ерте темір дәуірі ескерткіштерінің атауы? 2. Сарыарқа атауы қандай мағына береді? 3. Мұртты обалар қалай орналасқан?
Сабақ қорыту
Бағалау
Үй тапсырмасы 1. Тақырыпты мазмұндау 2. Осы тақырып бойынша Реферат жазу.
