Мырзабекова А. Ж. акушерия және гинекология кафедрасының доценті
Бұл тек қана репродуктивті жүйеге және оның функциялары мен процестеріне қатысты аурулардың болмауы ғана емес , толық физикалық, ақыл ой және әлеуметтік толыққанды жағдай.
Отбасыны жоспарлау– бұл ерлі зайыптылар мен индивидтердің еркін және жауапкершілік сезіммен бала туу уақыты және саны сияқты сүрақтарды шешу мүмкіншілігі. Және бұл таңдауды саналы түрде жасау үшін барлық қауіпсіз және нәтижелі әдістерді қолдана отырып тиісті ақпарат пен әдіс болуы керек. Отбасыны жоспарлауға еркін туушылықты реттеу қағидасы кіреді.
Отбасыны жоспарлау– аурушаңдықты төмендетумен , әйелдер мен бала денсаулығын сақтайтын медико –әлеуметтік шаралардың жиынтығы. 1952 жылы тұңғыш рет «Отбасыны жоспарлау» Халықаралық федерация құрылды, олар өз жұмысында 140 тан астам мемлеккетті қамтыды.
Аборт санының көптігі- туушылықты реттеудің негізі тәсілі, сонымен бірге елдің репродуктивті денсаулығының төмендеуінің негізгі факторы болып табылады. ЖЖБА санының әсіресе жасөспрірім мен жастар арасында айтарлықтай өсуі;
Жүкті әйел мен босанушы денсаулығының біртіндеп нашарлауы ана мен перинаталды өлім деңгейінің айтарлықтай жоғары екенін көрсетеді; Контрацепцияның заманауи әдістерімен толық қамтамасыз етілмеуімен; Халықтың репродуктивті мәдениетінің әсіресе жастар арасында ақпарат аздығынан төмен болуы.
Жасанды аборттар мен жоспарланбаған жүктілік жиілігін төмендету; Ана мен перинаталды өлім деңгейін төмендету; Акушериялық және гинекологиялық патология деңгейін, соның ішінде қатерлі іск деңгейін төмендету.
18 жасқа дейінгі жүктілік; 35 жастан асқан жүктілік; 2 жылдан кем интергенетикалық интервал Көп босанушылық; Экстрагенитальды аурулары бар және қауіп тобындағы әйелдердің жүктілігі.
1. Қаламаған жүктіліктен сақтану; 2. Тек ғана қалайтын сәби сүю; 3. Жүктілік арасындағы интервалды реттеу; 4. Ата-ананың жасына сәйкес бала туу уақытын бақылау.
Жасөспірімдік жүктіліктің алдын алу; 35 жастан асқан әйелдердің жүктілігінің алдын алу; Интергенетикалық интервалды сақтау; Көп босанған әйелдерді қауіп тобына жатқызып, профилактикалық шаралар жүргізу; Экстрагенитальды ауруы бар әйелдерді сауықтыру.
Отбасын жоспарлау бойынша кеңес беру - клиентпен конфиденциалды сөйлесу, кеңес беру барысында консультант әртүрлі контрацепция әдістері жайында ақпарат береді және қандай контрацепция түрін қолдануға саналы және ерікті түрде шешім қабылдауына көмектеседі.
Контрацепция – репродуктивті жастағы әйелдерде жоспарланбаған жүктіліктің алдын алу. Контрацепция отбасын жоспарлаудың негізгі құрамды бағдарламасы болып табылады.
ДДҰ санаты Анықтамасы Мысалдар 1 санат: Кез келген жағдайда қолданылатын әдіс Контрацепция әдісін қолдану үшін ешқандай шектеулер болмайтын жағдай Варикоз ауруы 2 санат: Әдетте қолданылатын әдіс Қолданылған әдістің АҚ 160/100 төмен пайдасы теориялық және дәлелденген қауіптен асып түсетін жағдай. 3 санат: әдісті қолдану ұсынылмайды, тек бір жағдайда, сәйкес келетін әдістер қолжетімсіз немесе қолдануға ыңғайсыз Теориялық немесе дәлелденген қауіп қолданылған әдіс пайдасынан артып түсетін жағдай. АҚ 160/100 тең не одан жоғары 4 санат: әдіс қолданбауы тиіс Контрацепцияны қолдану денсаулыққа зиян келтіретін жағдай. Жүктілік
ДДҰ ЖІКТЕМЕСІ 1994 -1995 жж. ДДҰ кеңесі «Жағдай » - түсінігіне әйелдің биологиялық сипаты (жасы немесе репродуктивті анамнез) және кез келген белгілі аурулар (мыс: АГ, диабет, тромбофлебит ГВ) жатады. Grebennikova G. A. 2/18/2018
ДДҰ КЛАСЫ 1 класс – контрацепция әдісін қолдануға ешқандай шектеулердің болмауы. 2 класс – қолданылған әдістің пайдасы әйел денсаулығы үшін теориялық не дәлелденген қауіптен асып түсетін жағдай. 3 класс –теориялық не дәлелденген қауіп әдетте қолданылған әдістің пайдасынан асып түсетін жағдай. 4 класс - контрацептивті қолдану денсаулыққа қатерлі қауіп туғызатын жағдай. Grebennikova G. A. 2/18/2018
Гормональды контрацептивте р Таза прогестинді контрацептивтер Комбинирленген инъекциялық контрацептивтер (КИК) Комбинирленген оральды контрацептивтер Құрамында гормоны бар Теріастылық ЖІС импланттар Таза прогестинді оральды контрацептивтер Таза прогестинді (ТПОК) инъекциялық контрацептивтер (ТПИК) (КОК) Комбинирленген трансдермальды жүйе (КТЖ) Вагинальды сақина Grebennikova G. A. 2/18/2018
Оральды контрацептивтердің әр елде қолдану көрсеткіші Piccinino, 1998 Grebennikova G. A. 2/18/2018
ЖІКТЕЛІСІ Монофазалы Екіфазалы Үшфазалы Grebennikova G. A. 2/18/2018
ЖІКТЕЛІСІ (құрамындағы эстроген бойынша) Жоғары дозалы Төмен дозалы Микродозалы 50 мкг/сут 30 -35 мкг/сут 20 мкг/сут Grebennikova G. A. 2/18/2018
ЖІКТЕЛІСІ (прогестаген түрі бойынша) Тестостерон туындылары (19 -норстероидтар) Прогестерон туындылары Норэтистерон, этинодиол, линестренол Норгестрел, левоноргестрел Норгестимат, дезогестрел, гестоден Диеногест Ципротерон, хлормадинон Спиронолактон туындысы Дроспиренон Grebennikova G. A. 2/18/2018
Еще никогда контрацепция не была такой натуральной! КОК = этинилэстрадиол + гестаген Прогестерон тобы Нортестостерон тобы Ұрпақ Ципротерон ацетаты норэтистерон ацетаты I 20 мкг левоноргестрел II 15 мкг гестоден дезогестрел III диеногест IV 50 мкг Спиронолактон тобы 30 мкг 10 мкг дроспиренон Grebennikova G. A. 2/18/2018
Контрацепция бүгінгідей табиғи болған емес! Диеногест – OH CH 2 CN Табиғи прогестеронның қасиеті бар гестаген тобындағы алғашқы O норстероид Қасиеті Овуляцияны сенімді тежейді Циклді жақсы бақылау Метаболикалық нейтралдылығы Қалдық андрогенді әсері Антиандрогенді әсері Прогестерон тобы Нортестостерон тобы Диеногест + + ++ ++ + - ++ ++ ++ + Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК ӘСЕР ЕТУ МЕХАНИЗМІ ØОвуляцияны тежейді ØЦервикалды сұйықтықты қоюлатады ØЭндометриді жұқартады ØЖоғарғы жыныс жолында (фаллопиев түтігінде) сперманың қозғалысын төмендетеді. Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ © Тиімділігі жоғары- 99, 9% © Жеткілікті зерттелген © Қауіпсіз © Қолдануға ыңғайлы © Жақсы көтереалушылық © Жыныстық актіге қатысы жоқ © Жағымсыз әсерлері аз Контрацептивті емес артықшылығы © Қайтымдылығы © Қолжетімділігі Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК КЕМШІЛІКТЕРІ Ø Жағымсыз әсерлердің болуы Ø Бір мезгілде тырысуға қарсы немесе туберкулезге қарсы препараттарды қабылдаған кезде тиімділігі төмендейді. Ø ЖЖБА, ВИЧ/СПИД тен қорғамайды Ø Препаратты сатып алып отыру қажеттілігі Ø Күн сайын және бір мезгілде препаратты ішіп отыруды ұмытпау. Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК-ТЫҢ КОНТРАЦЕПТИВТІ ЕМЕС ӘСЕРІ -Менструациялық қан кетуді азайтады -Анемия ағымын жақсартады -Менструация кезіндегі ауырсынуды азайтады -Менструация алды синдромын төмендетеді -Менструация циклін қалпына келтіреді -Аналық без және эндометрий қатерлі ісігінің алдын алады. Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК КОНТРАЦЕПТИВТІ ЕМЕС ӘСЕРІ (ЖАЛҒАСЫ) -Жатырдан тыс жүктілік даму қаупін азайтады -ВЗОТ сақтайды -Аналық бездің фолликулярлы кисталарының жиілігін төмендетеді -Сүт безінің қатерсіз өзгерістерінің даму қаупін азайтады. -Постменопаузалы остеопороздың алдын алады. Grebennikova G. A. 2/18/2018
ДДҰ 3 КЛАСЫ КОК АРНАЛҒАН (САЛЫСТЫРМАЛЫ ҚАРСЫ КӨРСЕТКІШ) J J J J J Ана сүтімен емізу > 6 аптадан 6 айға дейін Бала емізбейтін әйелдерде босанғаннан кейін 21 күнге дейін АҚ 140/90 -160/100 мм. сын. бағ. 35 жас және одан жоғары жастарда күніне 15 –тен кем шылым шегу Диабет асқынған немесе ұзақтылығы > 20 жыл Этиологиясы белгісіз жыныс жолдарынан қан кету Қазіргі жағдайындағы өтшығару жолының аурулары КОК қабылдаумен байланысты анамнезінде холестаз 35 жастан асқандарда неврологиялық симптомсыз мигрень Grebennikova G. A. 2/18/2018
ДДҰ 4 КЛАСЫ КОК АРНАЛҒАН (АБСОЛЮТТІ ҚАРСЫ КӨРСЕТКІШ) J J J Ана сүтімен емізу 6 аптаға дейін 35 жастан асқандарда күніне 15 шылымнан көп шегу Гипертензия: АҚ 160/100 мм. сын. бағ. жоғары Қазіргі кезде немесе анамнезінде жүректің ишемия ауруы бар Қазіргі кезде немесе анамнезінде инсульт бар Анамнезінде терең веналардың тромбозы, өкпе артерияларының тромбоэмболиясы бар Grebennikova G. A. 2/18/2018
ДДҰ 4 КЛАСЫ КОК АРНАЛҒАН (АБСОЛЮТТІ ҚАРСЫ КӨРСЕТКІШ) J J J Өкпе гипертензиясымен, фибрилляциямен асқынған жүректің клапандық аурулары немесе анамнезінде эндокардит болуы. Кез келген жаста ошақты неврологиялық белгілері бар мигрень Сүт безінің қатерлі ісігі Вирусты гепатит (белсенді формасы) Бауыр циррозы(декомпенсациялық) Бауыр ісіктері Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК ҚАБЫЛДАУ УАҚЫТЫ Ø Менструация циклінің 1 -ден 7 -ші күн аралығы Ø Босанғаннан кейін: • 6 айдан кейін, егер ЛАӘ қолданылса; • Ана сүтімен емізсе, бірақ ЛАӘ қолданбаса , 3 -6 аптадан кейін; • Ана сүтімен емізбесе, 3 аптадан кейін; Ø Аборттан кейін: • Бірден немесе 7 күн ішінде. Grebennikova G. A. 2/18/2018
ЖАҒЫМСЫЗ ӘСЕРЛЕРІ § Жүрегі айну (2 -5 %) § Бас айналуы (5% кем) § Сүт безінің ісінуі § Жағып келетін қанды бөлінділер(5 -10%) § Шамалы салмақ қосу (5% кем) § Сирек жағдайда көңіл күйдің ауысуы (ДЕПРЕССИЯ) Grebennikova G. A. 2/18/2018
ҚАУІПТІ БЕЛГІЛЕР 4 Кенеттен бас ауруы 4 Көрудің нашарлауы 4 Төс артындағы ауырсыну сезімі 4 Іштің төменгі бөлігіндегі ауырсыну сезімі 4 Төменгі аяқ ұштарында қатты ауырсыну сезімі Grebennikova G. A. 2/18/2018
Ой. . . Grebennikova G. A. 2/18/2018
ТАБЛЕТКАНЫ ТАСТАП КЕТУ Кеш бастадыңыз, не істеу керек? Алғашқы 7 таблетканы ішкенше жыныстық жақындасудан алшақ болыңыз немесе ол уақытқа дейін презерватив немесе спермицид қолданыңыз. Grebennikova G. A. 2/18/2018
ТАБЛЕТКАНЫ ІШУДІ ҰМЫТЫП КЕТУ 1 таблетка ішуді ұмытып кеттіңіз? Қазір 1 -ін ішіңіз. Қалғанын әдеттегідей ішесіз. Grebennikova G. A. 2/18/2018
Осы 7 таблеткалардың 2 -ін не одан да көбін ішуді ұмытып кеттіңіз? Осы қатардағы таблеткалар біткен кезде , келесі күні жаңа қорапты бастаңыз. Осы қораптағы соңғы қатарды тастай салыңыз. Мұнан басқа, 7 күн бойы презерватив немесе спермицид қолданыңыз. 1 -ін қазір ішіңіз. Қалғанын әдеттегідей ішесіз. Мұан басқа, 7 күн бойында презерватив немесе спермицид қолданыңыз. 1 қазір ішіңіз. Қалған осы қатардағы таблеткаларды күніне 1 ішіңіз. Алғашқы 14 таблетканың 2 -ін не одан көбін ұмытып кеттіңіз? Grebennikova G. A. Осы 7 -дің 1 таблеткасын қабылдауды ұмытып кеттіңіз? Өзіңіз уақытында ішпеген таблетканы тастай салыңыз. Қалғанын әдеттегідей ішіңіз. Гормональды таблеткалар қабылдауда 7 күннен артық үзіліс жасамаңыз. 2/18/2018
Эндометриоз және созылмалы жамбас ауырсыну синдромының ссалыстырмалы емі , Консенсус 2002 ж. : Gambone J. , Mittman B. et al. , Fertil. Steril. , 2002 • first line treatment: монофазалы КОК +стероидты емес қабынуға қарсы терапия егер ем нәтижесіз болса • second line treatment: хирургиялық (лапароскопиялық немесе лапаротомиялық ) емдеу Grebennikova G. A. 2/18/2018
Эндометриоз кезінде КОК қабылдау (диеногестпен) = 32 науқаста - жатыр мойнының эндометриозы мен ретроцервикалды эндометриоз монотерапиясы. Тиімділігі 94, 6% = 27 науқаста – эндометриозды хирургилық емдеуден кейін. Тиімділігі 89, 7%. • • Эндометриозы бар 59 науқасты зерттеу Жанин контрацептивті схемасы бойынша Емдеудің ұзақтығы – 6 ай В. Н. Прилепская, Л. И. Острейкова, 2002 Grebennikova G. A. 2/18/2018
ДИЕНОГЕСТ: оральды ДИЕНОГЕСТ: контрацепция үшін артықшылығы l Барлық қолданылатын гестагенді оральды контрацепция ішінде, ДИЕНОГЕСТ құрамы бойынша табиғи прогестеронға ұқсас. l ДИЕНОГЕСТ антиандрогенді белсенділігі бар тері мен шаш жағдайын жақсартады. l ДИЕНОГЕСТ 19 -норстероидтар мен прогестерон туындыларының артықшылықтарын біріктіреді. l ДИЕНОГЕСТ бауырға кері әсері жоқ. Grebennikova G. A. 2/18/2018
КОК –ды қабылдауды тоқтатқан себептер США 36% Fuchs et al. , 1996; Rosenberg et al. , 1998 Grebennikova G. A. 2/18/2018
Grebennikova G. A. 2/18/2018
Су балансына эстрогендердің әсері l Ренин-ангиотензин-альдостерон жүйесін белсендіреді (РААЖ) § бауырда ангиотензиноген бөлінуін күшейтеді §альдостерон деңгейінің жоғарылауы § бүйректе натрий мен судың реабсорбциясының күшеюі мен сұйықтықтың кідіруі Grebennikova G. A. 2/18/2018
Эстроген Бауыр Ангиотензиноген Ангиотензин II Бүйрек үсті безі Рецепторлардан Альдостеронды конкурентті шығару Альдостерон Минералокортикоидты рецепторлар Бүйректер Антиминералокортикои дты әсер Су мен натрийдің кідіруі Плазма көлемінің көбеюі Салмақтың жоғарылауы Сүт безінің қатаюы Қан қысымының 2/18/2018 Grebennikova G. A. жоғарылауы
Эстрогендер мен дроспиренонның су балансына ә Grebennikova G. A. 2/18/2018
Менструация алды симптомдар Менструацияға 8 -10 күн алды әртүрлі белгілердің жиынтығы Репродуктивті жастағы әйелдердің үштен бірінде менструация алды симптомдары болады. Симптомдар менструация цикліне байланысты және гормонға негізделген Жүйке жүйесінің бұзылысы Сұйықтық кідіруінің көбеюі Grebennikova G. A. 2/18/2018
Сұйықтық кідіруінің нәтижесінде Сүт безінің қатаюы, ісінуі және ұзаққа созылмайтын дене салмағының өсуі Іштің кебуі және «лық толу» сезімі – ішек аймағы жергілікті ісінуі әсерінен болады. Бас ауруының себептерінің бірі- плазма көлемінің, соның ішінде мида жоғарылауы. Grebennikova G. A. 2/18/2018
Дроспиренон + Антиандрогенді белсенділігі Андрогенді рецепторларды бөгеу Эстрогенмен шақырылған ГСПС өсуіне әсер ерпейді • • Антиминералокортикоидты әсері Прогестеронтәрізді су балансына әсері (натрий мен сұйықтық кідіруі болмайды) • сүт безінің қатаюы • ісіну • дене массасының жоғарылауы • МАС акне себорея Grebennikova G. A. 2/18/2018
СОРЕ менструацияалды синдромын бағалау Менструация алды симптоматикасының есеп анкетасы Б А Л Л Цикл 0 Цикл 6 Концентр ация назар Аффектив ті жағдай Сұйықт ық кідіруі Grebennikova G. A. 2/18/2018 Аппетит жоғарыл ауы Көңіл -күйі
Назарларыңызға рахмет!
Скачать презентацию Мырзабекова А Ж акушерия және гинекология кафедрасының доценті
КОК каз.ppt