Музей ў кантэксце культур А. Калбаска akolbasko@ehu. lt 2007 -2008 Вільня
Музей у посткаланіяльную эру.
План 1. 2. 3. 4. Новая музеялогія Музей ў таталітарнай культуры (семінар). Музейная адукацыя Міжнародныя музейныя арганізацыі і культурная спадчына.
Літаратура і крыніцы 1. Грицкевич В. П. , Гужаловский А. А. //Глава 8. Музеи после второй мировой войны //История музеев мира//Мн. , 2003. – С. 198 -234. www. library. by 2. Гужалоўскі А. Музеі Беларусі (1918 – 1941 гг. ). – Мн. , 2002. – 176 с. 3. Гужалоўскі А. А. Музеі Беларусі (1946 -- 1991 гг) – Мн. , НАРБ, 2004 – 150 c. 4. Юренева Т. Ю. Музей в тоталитарной культуре// Век ХХ: музейный мир в поисках нетрадиционных решений //Музей в мировой культуре. – М. : Русское слово-РС, 2003. – С. 271– 436. 5. Калбаска А. Падрыхтоўка музейных спецыялістаў// Музейны Дыярыуш, ці Уваходзіны ў новую музеялогію". – Мн. : БелІПК. -2000. – 148 с. http: //e-library. ehu. by/pdffiles/Museum_Work. pdf 6. Віртуальная бібліятэка Міжнароднага Cавета Музеяў http: //www. icom. org 7. Сайт беларускага камітэта Міжнароднага Савета Музеяў – http: //belicom. iatp. by 8. Simpson M. G. Making Representations: Museums in the Post-Сolonial Era. – Routledge. – 1998. – 294 p.
Эпіграф • "Музейны свет не манаполіі на праўду і не здольны прадставіць усю чалавечую спадчыну”. Джордж Макдональд, Сцівэн Алсфорд, супрацоўнікі Канадскага музея цывілізацыі Тым не менш: -- музей становіцца фкеноменам не толькі еўрапейскай, але і сусветнай цывілізацыі; -- сацыяльная функцыя – функцыя № 1; -- дэмакратызацыя традыцыйных музеяў і іх трансфармацыя; --ускладненне паняцця “культурная спадчына” --прызнанне за краінамі Азіі і Афрыкі маральнага права на рэстытуцыю
Новая музеялогiя • рух, звязаны з настойлiвымi пошукамi шляхоў абнаўлення i дэмакратызацыi музеяў, пераасэнсавання iх ролi ў сучасным грамадстве.
экамузеi • гэта музеi, заснаваныя на шырокiм удзеле насельнiцтва ў iх рабоце. • Яны будуюцца не толькi з улiкам культурнага развiцця, але i з мэтай адлюстравання развiцця рэгiёна ў непасрэднай сувязi з натуральным асяроддзем
Ж. А. Рыўер. "Эвалюцыйнага азначэння экамузея" • 1980 г. , экамузей • гэта люстэрка, у якiм людзi могуць убачыць сябе, набыць веды аб мясцовасцi, дзе яны жывуць, аб навакольнай прыродзе; • лабараторыя, якая даследуе мiнулае i сучаснае мясцовага насельнiцтва i асяроддзе яго пражывання i памагае рыхтаваць спецыялiстаў у гэтых галiнах у супрацоўнiцтве з iншымi даследчымi цэнтрамi; • запаведнiк, якi спрыяе захаванню i ацэнцы мясцовай прыроднай i культурнай спадчыны; • школа, якая прыцягвае мясцовых жыхароў да сваёй дзейнасцi па вывучэнню i ахове спадчыны i спрыяе больш выразнаму ўсведамленню iмi сваёй будучынi.
Юг дэ. Варын • Некалькі простых прынцыпаў: • мэта -- служба чалавецтву, а не назапашванне, рэзерваванне, • час і прастора не замыкаюць сябе ў турму за дзвярыма і сценамі, • а мастацтва не ёсць спод культурнага праяўлення гуманнасці. • Музейны прафесіянал належыць грамадству, ён акцёр змен, слуга грамады. • Наведвальнік не паслухмяны спажывец, які як дзiця, прымае ўсе на веру, а стваральнік, які можа і павінен удзельнічаць у будаўніцтве будучага праз музейны пошук".
Тамiслаў Шола, 1986 ў Гвадалахары (Мексiка), • • • традыцыйны музей Чыста рацыянальны падыход Спецыялiзаваны Арыентуецца на канчатковы вынiк Дэманструе экспанаты Арыентаваны ў асноўным у мiнулае Экспануе толькi арыгiналы Фармальны падыход Аўтарытарны падыход Аб'ектыўнасць, навуковасць Установа канфармiсцкага тыпу • • • новы музей Улiчвае эмацыянальны пачатак Адлюстроўвае шырыню свету Арыентуецца на працэс пазнання Робiць вiдавочнаю канцэпцыю Адлюстроўвае i сучаснае Экспануе i копii Нефармальны падыход Камунiкатыўны падыход Творчы падыход, агульнадаступнасць Установа неканфармiсцкага тыпу, якая iмкнецца да пастаяннага абнаўлення
Ч. Энгстрэм, Швецыя • экамузей павiнен • стварацца з улiкам экалогii -- адлюстроўваць развiццё эканамiчнага i культурнага жыцця данага рэгiёна i яго сувязь з прыродным наваколлем; • будаваць сваю работу на аснове мiждысцыплiнарнага падыходу, паколькi, каб выявiць i ахарактарызаваць адносiны памiж прыроднымi ўмовамi i тэхнiчнымi, памiж эканамiчным i культурным развiццём, неабходна выкарыстоўваць дасягненнi розных навук; • насiць рэгiянальны характар -- яго дзейнасць павiнна ахоплiваць пэўную тэрыторыю (рэгiён), якая з'яўляецца адзiным цэлым, аб„яднанай адзiнствам традыцый, прыроднага асяроддзя i вытворчай дзейнасцi; • прыцягваць да супрацоўнiцтва жыхароў рэгiёна i адлюстроўваць iх iмкненнi да вывучэння, дакументавання i iнтэрпрэтацыi гiсторыi свайго краю, удзелу ў развiццi пэўнай тэрыторыi
паняцце "культурная спадчына" • помнiкi, гiстарычныя месцы + • • • песнi, танцы, рытуалы, мiфы, абрады, святы, рамёствы, музыка, нават мова.
музей kласiчны • нiша, у якой культурныя здабыткi знаходзяць сваю схованку ад знiкнення, новы дэпазiт, • на якi грамадства часова залiчвае свае здабыткi, каб выкарыстаць iх на новым узроўнi свайго развiцця.
"музейны прадмет" • "вынуты з рэальнай рэчаiснасцi прадмет музейнага значэння, уключаны ў музейны збор i здольны доўга захоўвацца. Ен з'яўляецца носьбiтам сацыяльнай цi прыродазнаўчай iнфармацыi - аўтэнтычнаю крынiцаю ведаў i эмоцый, культурнагiстарычнай каштоўнасцю, часткаю нацыянальнага набытку". • прадмет, як элемент цэласнасцi жыцця. + • тэрыторыя, патэнцыял якой музей жадае раскрыць, • калектыўная памяць яе насельнiкаў • тыя заняткi, навыкi, рамествы, якiмi валодаюць, цi валодалi жыхары. • музеяфiкацыi прадметаў • музеяфiкацыi асяроддзя
"захаванасць" • ёсць адным з прызнакаў музейнага прадмета, зафiксаваных падчас атрыбуцыi. • Яна прадугледжвае пералiчэнне i фiксацыю ўсiх пашкоджанняў i страт музейнага прадмета на час складання апiсання. • пашыраецца, ахоплiваючы не толькi прадметы, што трапiлi ў музей, але i ўсё культурнае i прыроднае асяроддзе чалавека.
1972 г. Санцьяга (Чылi) • Асэнсаванне на пасяджэннi "круглага стала", арганiзаванага ЮНЭСКА сумесна з IКОМ.
1984 год, Квебек (Канада) • Першы мiжнародны семiнар "Экамузеi, новая музеялогiя". • "Музеi новага тыпу выкарыстоўваюць у сваёй рабоце • ўсе сродкi традыцыйных музеяў (камплектаванне, кансервацыя, экспазiцыйная i даследчая работа, папулярызацыя), прымяненне якiх ажыццяўляецца ў адпаведнасцi з асаблiвасцямi данага асяроддзя або канкрэтнага праекта, у сваёй дзейнасцi яны звяртаюцца да скарыстання ў культурна-асветнай дзейнасцi навейшых метадаў камунiкацыi i сучасных форм работы з насельнiцтвам…” • Квебекская дэкларацыя,
Прычыны кансалiдацыi: • праблемы агульнага характару, звязаныя з крызiснымi з'явамi ў эканомiках шэрага краiн i тым пераасэнсаваннем чалавечых каштоўнасцяў, якое характэрна для нашага часу. • адсутнасць мабiльнасцi ў структуры класiчных музеяў, • адказ ад эксперыментаў, звязаных з сацыяльнымi праблемамi грамадства.
1985, Лiсабон, Партугалiя • , Другi мiжнародны семiнар. Мiжнародная федэрацыя IКОМа ў падтрымку новай музеалогii. (MINOM -Рух за новую музеялогiю).
Шматварыянтнасць тэрмінаў • У краiнах Лацiнскай Амерыкi гэта -- iнтэграваныя музеi, • у Партугалii, Швецыi, Канадзе -- экамузеi , • у Францыi --нацыянальныя паркi, экамузеi , • у Вялiкабрытанii -- музеi прамысловай археалогii i музеiфермы , • • у ЗША -- гiстарычныя фермы, суседскiя музеi , • у краінах былога СССР -- музеi-запаведнiкi • вескі народнай культуры ў Кітаі
• • • 1981, Экамузей Сахеля (Малі) першы на Афрыканскім кантыненце «невозможно заставить интересоваться археологией, музеями или наскальными росписями население, которое постоянно передвигается в поисках пропитания; все это не может представлять для него большого интереса, несмотря на то, что речь идет о его культуре или развитии. Прежде всего, необходимо обеспечить его продуктами питания и помочь ему перейти к оседлому образу жизни» Канаре, Альфа Умап
Кенет Хадсан, Англія • . саманазоў -- экамузей • Прычын можа быць некалькі: • -- назва экамузей пэўным чынам прыўздымае музей, надае яму новы статус; • -- імкненне музея быць ідэнтыфікаваным, класіфікаваным; • --жаданне быць больш сучасным, дэмакратычным, быць падтрымкаю веравучэння над назваю "новая музеялогія".
ЗЛУЧАНЫЯ ШТАТЫ АМЕРЫКІ • 1978 г. -- 5500 музеяў, палова з іх належала да групы гістарычных, большасць якіх прадстаўлялі гістарычныя мясціны. • хатнія пабудовы (гарадское жытло і фермы як прыватнай, так і калектыўнай уласнасцей); • абшчыны (суседскія, вясковыя і гарадскія паселішчы); • прамысловыя і гандлёвыя мясціны (фабрыкі, фермы, кірмашы, таверны, крамы); • транспартныя мясціны (чыгункі, каналы, станцыі, караблі); • вайсковыя і ўрадавыя мясціны (палі баёў і форты, будынкі судоў і ратуш); адукацыйныя і рэлігійныя структуры ( школы і цэрквы); • помнікі і могілкі, • дагістарычныя паселішча амерыканскіх індзейцаў, • гістарычны ландшафт і асяроддзе.
музей Анакасцii (Вашынгтон). • • • • канец 60 -х гадоў, Джон Кінард Смiтсанаўскі iнстытут + члены абшчыны (статысячным негрыцянскiм насельнiцтва) шэраг экспазіцый: афрыканская спадчына чорных, мясцовая гісторыя Анакасціі, бягучыя праблемы, пацукі, цэнтр мастацтваў з міні майстэрнямі і студыямі, невялікая бібліятэка, перасоўныя (у мікрааўтобусе) экспазіцыі, музыка, танцы, драма, фільмы. Гэта было: месца для сустрэч членаў камуны, + гарадскі цэнтр перспектыўнага развіцця + адукацыйна-падрыхтоўчы факультэт па стварэнню музейных экспазіцый.
тэматычныя паркі Уолт Дысней • -- своеасаблівы Генры Форд індустрыі паломніцтва. • “пляменніцу музеяў пад адкрытым небам і цётку сучасных цэнтраў спадчыны”. • Кевін Уолш • пра генеалогію дадзенай формы захавання і інтэрпрэтацыі
Імперыя Дыснея • 1955, Дыснейлэнд (Каліфорнія) -- парк першага пакалення адчыніў сваю Галоўную Вуліцу • Дысней уорлд у ва Фларыдзе - парк другога пакалення уключыў у сябе індустрыю вандраванняў, авіялініі, аэрапорты, шаша, гандаль і прыступіўся да выкарыстання тэлебачання як інструмента распаўсюджвання культа. • 1982, Цэнтр EPCOT -- Эксперыментальны Прататып Грамадства Будучага) у Арландзе з"явіўся прадстаўніком трэцяга пакалення тэмпаркаў Дыснея. • Паралельна дзейнасць "Дысней карпарэйшын" ахоплівае і Еуропу і Азію.
1967, ФРАНЦЫЯ • пачалося стварэнне рэгiянальных прыродных паркаў. • Гэта дазволiла Ж. А. Рыўеру перанесцi на французскую глебу прынцыпы скандынаўскiх скансэнаў.
Лё-Крэзо - Мансо-ле-Мiн • • • • 1971 - 1974 Ж. А. Рыўер i Ю. дэ Варын музей чалавека i прамысловасцi, 16 населеных пунктаў з насельнiцтвам ад 300 да 30000 сiмвалы iндустрыяльнай рэвалюцыi Х 1 Х ст. у Францыi. здабываючая прамысловасць. дзве мэты: зрабiць пастаянную экспазiцыю па гiсторыi свайго iндустрыяльнага раена I ўключыць экамузей у кантэкст эканамiчнага, сацыяльнага i культурнага жыцця. цэнтр дакументацыi, выстаўка. "Шахта i чалавек". агульнаадукацыйнай школы. 1978 г. прэмiя "Лепшы заходнееўрапейскi музей года". Eg. -video Lion, Le-Creasot 1982 г. Асацыяцыя "Новая музеялогiя i сацыяльнае эксперыментаванне".
ВЯЛIКАБРЫТАНIЯ • музеi ўзнiкалi па-за сiстэмаю традыцыйна фiнансуемых дзяржаваю музеяў, таму яны атрымалi назву "незалежныя". • З 60 -х гадоў ва ўжытак уваходзiць тэрмiн "прамысловая археалогiя"
Айранбрыдж Джордж музеўм, што ў Тэлфардзе, • музей індустраяльнай археалогіі пад адкрытым небам , створаны для захавання калыскі індустрыяльнай рэвалюцыі. • Ён утрымлівае in situ многія гістарычныя помнікі: першы ў свеце жалезны мост (1799), • горн, у якім жалеза было сплаўлена з коксам, • дзесяткі будынкаў дзе жылі працоўныя, іх цэрквы, школы, грамадскія пабудовы, уласна музейную экспазіцыю, інфармацыйны цэнтр. • Першыя экспазіцыі былі адчынены ў 1968 годзе, дзякуючы намаганням Айранбрыдж Джордж Tраст -- прыватнай Службы Апекі, створанай спецыяльна для пошуку сродкаў на рэканструкцыю і развіцце музея і атрымаўшую за сваю стваральную дзейнасць вышэйшую прафесійную ўзнагароду – • Прэмію за лепшы музей ў Еуропе 1977 года.
Археалагічны рэсурсны цэнтр - • У 1990 ў Йорку як натуральны працяг Йорвік Вікінг цэнтра. • Размешчаны на сапраўднай археалагічнай мясціне, • як інтэрпрэтацыя можа выводзіцца з археалагічнага сведчання. • Публіка атрымала магчымасць па сапраўднаму ўдзельнічаць у археалагічным працэсе. • З дапамогаю археолагаў наведвальнік заахвочваецца да пошуку знаходак у мясцовым раскопе. • Потым ён атрымлівае магчымасць выкарыстаць інтэрактыўную экспазіцыю, дзе ўдзельнічае ў эксперыменце з рознымі формамі і тэхналогіямі. • Нарэшце, ен атрымлівае допуск да археалагічнай базы дадзеных з інтэрактыўным відэадыскам,
Швецыі --экамузей Бергслаген • Утвораны ў 1986 годзе 40 на 80 кіламетраў. • уключае шмат мясцін, звязаных са здабычай жалеза на працягу чатырох стагоддзяў -- з XV па XIX. • Падчас наведвання можна патрапіць у 52 мясціны, сярод якіх сапраўдныя шахты, кузні, вескі. баракі рабочых, каналы. • па выразу Кенета Хадсана -- "Бергслаген -сапраўдная федэрацыя міні-музеяў і археалагічных мясцін, якую аб"ядноўвае агульная тэма".
КАНАДА , Манрэаль • 1980 - "Мэзон дзю ф"ер монд « --=пазiцыя "змагаючага экамузея". • на тэрыторыi гэтага рабочага раена былi пабудаваны будынкi Унiверсiтэта Квебека i Цэнтра радыевяшчання. • Да таго ж ен быў "разрэзаны" на дзве часткi аўтастрадаю, якая прывяла да зносу больш чым 400 дамоў. • Рэалiзацыя гэтых праграм гарадской забудовы значна пашкодзiла прыроднае i культурнае атачэнне раена. • Жыхары • ўключылiся ў барацьбу па захаванню рэшткаў некалi цэласнаснага раена i, ў адпаведнасцi з праграмаю "Творчасць", выканалi насценны роспiс, падрыхтавалi некалькi выстаў, што спрыяла выяўленню iх самабытнасці
Асацыяцыя экамузеяў Квебека • ўдзел мясцовага насельнiцтва ў творчай дзейнасцi цi фiнансавай падтрымцы запаведнiка; • - мiждысцыплiнарны характар (не звязаны нi з якою пэўнаю галiною ведаў); • • - пастаянныя курсы агульнадаступнай музеялогii, як сродак тлумачэння задач, што стаяць перад экамузеямi i рыхтуюць спецыялiстаў да працы з насельнiцтвам; • - аб'ектам даследавання з'яўляецца калектыўная памяць насельнiцтва; • - мясцовыя жыхары вяртаюць сабе права на перагляд традыцыйных уяўленняў аб сваей тэрыторыi; - насельнiцтва ўдзельнiчае ў распрацоўцы праектаў сацыяльна-эканамiчнага жыцця i назiрае за тым, каб яны рэалiзоўвалiся ў iнтарэсах грамады; • • - шырокiя кантакты з установамi ў iншых краiнах, што займаюцца асветнiцкай дзейнасцю, пытаннямi эканамiчнага развiцця i прапаганды спадчыны. • а ў 1984 годзе ў Квебеку Першы мiжнародны семiнар "Экамузеi i новая музеялогiя", на якiм арганiзацыйна быў аформлены рух за агульнадаступную музеялогiю.
экамузей у в. Веркола Архангельскай вобласцi. • ў будынку былой школы дзе навучаўся пiсьменнiк, Ф. А. Абрамаў. • нарадзіўся, жыў, працаваў i быў пахаваны. • пераход ад iдэi дома-музея да музея-сяла з больш шырокiмi культурнымi функцыямi. • Аб'ектамi-экспанатамi зрабiлiся помнiкi архiтэктуры, тыповая жылая забудова, прыроднае асяроддзе, элементы традыцыйнага фальклору i сучаснай масавай культуры.
ГЕРМАНИЯ, Хайматмузеумы • сувязь з сучасным жыццём абшчыны, фармiраванне мясцовага патрыятызму, камунiкатыўны падыход да экспазiцыi) - былі выкарыстаны для стварэння "музеяў роднага краю", -- як iнструмент шавiнiстычнай прапаганды, якая прапаведвала моладзi перавагу арыйскай расы. Палiтызаваныя iдэi, узмоцненыя сiлаю гiстарычных рэчаў i фактаў, сапраўды небяспечная зброя, карыстацца якою трэба вельмi і вельмi асцярожна.
Жорж Базін " Музей становіцца такою неад"емнаю часткаю будзеннага жыцця, што таталітарныя рэжымы, бачачы ў іх уплывовыя сродкі кантролю за насельніцтвам, выкарыстоўваюць у якасці інструмента для калектыўнага прамывання мазгоў"
Музейная падрыхтоўка • • • Department of Museology, Amsterdam School of the Arts Reinward Acadamie Dapperstraat 315 Amsterdam 1093 BS The Netherlands • Smithonian Institution -- Office of Museum Programs • Smithonian Institution • A & I. Bldg, 900 Jefferson Dr. SW • USA • • • International Summer School of Museology Masaryk University Zerotinovo namesti 9 Brno 60177 Czech Republic
Музейная падрыхтоўка • • • Department of Museum Studies University of Leicester 105 Princess Road East Leicester LE 1 7 LG United Kingdom • • • Cultural Studies Umea University Department of Museology Umea S-901 87 Sweden • • • Museum Study Program New York Yniversity 19 University Place, Sute 540 New York, NY 10003 -4556 USA
Музейная падрыхтоўка • Беларускі Дзяржаўны ўніверсітэт гістарычны факультэт, кафедра мастацтвазнаўства i музеялогii, • бiблiятэчны факультэт культуры, Беларускага універсітэта кафедра этналогii i музеязнаўства, 1993 -1997 гг Беларускі інстытут праблем культуры, двухгадовая Школа музеялогii
• 1968 • стварэнне новага міжнароднага камітэта (ICTOP- International Committee for the Training of Personel) -- Рэйнмонд Сінглетонам - дырэктар праграмы “Музейнае навучанне” Лейсесцерскага універсітэта, (Вялікабрытанія). • 1970 • выданне з дапамогаю Смітсоніан дапаможніка • “Training of Museum Personel”. • 1971 “Агульны базавы план ІКОМ(а) для прафесіянальнай падрыхтоўкі музейных работнікаў". ухвалены Генеральнаю канферерэцыяй ІКОМ(а), што праходзіла ў Парыжы і Грэноблі (Францыя)
• 1954, «Канвенцыя аб абароне культурных каштоўнасцяў у выпадку ўзброенага канфлікта» , Гаага • 1959 г. Рым, ICCROM, Міжнародны навуковадаследчы цэнтар па кансервацыі і рэстаўрацыі культурных каштоўнасцяў. • 1970 г. «Канвенцыя аб мерах, накіраваных на забарону і папярэджанне незаконнага вывазу, увозу і перадачы права ўласнасці на культурныя каштоўнасці» .
1946 ICOM • 21, 000 members in 140 countries • International Museum Day (May 18, annually). • 113 National Committees • 30 International Committees. • ICOM is affiliated with 15 international associations.
• 1999 ICOM Belarus - http: //belicom. iatp. by/ • 2002 ICOM EUROPE - http: //www. icom-europe. org/
Скачать презентацию Музей ў кантэксце культур А Калбаска akolbasko ehu lt
6_muzej_u_postkalatialnuyu_eru_BEZ_ILLUSTR.ppt