Mexanik sariqlik Me XANIK SARIQLIKNING ETIOLOGIYa SI

Mexanik sariqlik

Me. XANIK SARIQLIKNING ETIOLOGIYa. SI Тоsh O‘t yo‘llar kasalliklari Tashqi kompressiya Паразитар инвазия Tug‘ma (kistalar, atreziyalar) Holedoholitiaz Mirizi sindromi O‘smasiz (sklerozlovchi, yiringli xolangit, strikturalar, xolangiopatiyal ar) O‘smalar (pankreas, jigar, o‘t qopi, katta duodenal so‘rg‘ich, anevrizmalar) Yumaloq gijjallar, so‘rg‘ichlar, lentasimon gijjalar

Xoledoxolitiaz Mirizzi sindromi 1 tip 2 tip

Jigardan tashqari o‘t yo‘llarning atreziyasi O‘t yo‘llarning kistalari

O‘t yo‘llarning jarohatdan keyingi torayishi Jarohat qismi bo‘yicha Yuqori Past Jarohatni tarqalishi bo‘yicha Qèñìàí (1 sm gacha) Tarqalgan (1 -3 sm) Subtotal (3 sm dan ko‘proq) Total Torayish darajasi bo‘yicha To‘liq Noto‘liq Klinik kechimi bo‘yicha Sariqlik bilan Xolangit bilan Tashqi o‘t oqmasi bilan Jigar billiar sirrozi bilan O‘t yo‘llarni tashqaridan qisilishi Gepatobiliar sohani o‘sma bilan zararlanishi Yallig‘lanish kasalliklari Qontimir kasalliklari

O‘t yo‘llarning o‘smalari Pankreas boshchasini o‘smasi Katta duodenal so‘rg‘ichning o‘smasi Jigar darvazasinigsh o‘smasi O‘t qopi o‘smasi Perixoledoxial limfatugunlarning ikkilachi (metastatik) jarohatlanishi O‘t yo‘llarning parazitar invaziyasi yumaloq gijjalar (askarida, vlasoglav) So‘rg‘ichli gijjalar (jigar so‘rg‘ichi) Lentasimon gijjalar (cho‘chqa gijjasi, mol gijjasi, exinokokk)

Mexanik sariqlikning klinik shakllari Sariqli-og‘riqli shakl Sariqli-pankreatik shakl Sariqli-xoletsistik shakl Sariqli-septik shakl Sariqli-og‘riqsiz shakl Механик сариқликнинг асосий клиник белгилари Terini va shilliq qavatlarni sariq tusga kirishi Terini qichishi Axlat rangini oqarishi Siydikni to‘q sariq rangga kirishi

Mexanik sariqlikdagi fizikal belgilar Terini va shilliq kavatlarni sarg‘ayishi; Tana istmasining yuqoriga ko‘tarilish; Axlatni oqimtir (axolik) ranga kirishi; Siydikni «pivo» yoki «achchiq choy» rangga kirishi; Jigarni va o‘t kopini o‘lchamlarini kattalashishi; O‘ng qovirg‘a ostida og‘riq ; Qîðèí á¢øëèg‘èäà ¢ñìà ïàéïàñëàíàäè; Kurvuaze belgisi. Mexanik sariqlikdagi laborator belgilar - Giperbilirubinemiya, to‘g‘ri fraksiyasi hisobiga; - Qondagi jigar fraksiyasi - ishqoriy fosfatazani ko‘tarilishi; - Qondagi o‘t kislotalarini yuqoriga ko‘tarilish; - Giperxolesterinemiya; - Axlatda sterkobilinni, siydikda urobilinogenni yo‘qligi; - Siydikda o‘t pigmentlarni ko‘payib ketishi.

Jigar yetishmovchiligininng patogenezi O‘t yo‘llarda bosimni ko‘tarilishi O‘t gipertenziyasi Jigarda qon va limfa aylanishining buzilishi A'zo mikrotsirkulyasini o‘zgarishi Gepatotsitlarda distrofik o‘zgarishlar Jigar biliar sirrozi Gepatotsitlar sekretsiyasini buzilishi

Tekshirish usullari • Anamnez, fizikal va laborator tekshiruvlar. • Birlamchi tashhisni qo‘yish. • Topik diagnostika uchun maxsus instrumental tekshiruv usullarni tanlash va ketma-ketligini aniqlash. Instrumental tekshiruv usullari 1. Noinvaziv usullar: UTT Kompyuter tomografiya 2. Invaziv usullar: ERXPG TJXG

Instrumental tekshiruv usullari Ultratovush tekshiruvi Sezgirligi - 70 -90%, Maxsusligi - 80 -85%. Kompyuter tomografiya Sezgirligi - 70 -90%, Maxsusligi - 80 -85%.

Instrumental tekshiruv usullari Endoskopik retrograd pankreatoxolangiografiya • Sezgirligi - 90 -98%, Maxsusligi - 90 -100%. Teri orqali jigar orqali xolangiografiya Sezgirligi 100% gacha, maxsusligi - 90%.

Mexanik sariqlikni tashhislash algoritmi S A R I Q L I K Anamnez, fizikal ko‘rik, laborator tekshiruvlar Davo usullari (traditsion yoki kichikinvaziv jarrohlik) Ishqoriy fosfotazani va transaminazalarni ko‘tarilishi UTT Billiar obstruksiya bo‘lganda RPXG, TJXG, KT

Mexanik sariqlikni klinik belgilari bo‘yicha qiyosiy tashhislash Klinik belgilar Teri rangi Teri qichishishi Mehanik Yashil sariq, bronza yoki kulrang tus bilan Kuchli Sariqlik turi parenhimatoz Gemolitik Qizil-sariq Limon sariq Kuchsiz Yoq Ahlat rangi Rangsiz Tuq rangli Siydik rangi Tuq Oddiy Buzilgan Gasaygan yoki yoq Buzilmagan Bor Yoq Bulishi mumkin Yoq yoki Yoq Xolsizlik Bor Yoq Ut qopi Kattalashgan Kattalashmagan Yurak urishi Bradikardiya Bradikardia Normal yoki tahikardia Jigar Kattalashgan Bir oz kattalashgan Taloq Kattalashmagan Yarim holda kattalashgan Ishtaha Dispeptik belgilar Qorindagi ogriq Kattalashgan

Mexnik sariqlik bilan bemorlarni davolash algoritmi I bosqich Drenajlash Dozali dekompressiya Poliorgan yetishmovichilikning oldini olish II bosqich Ichak ichiga normal o‘t passajini tiklash Endoskopik retrograd amaliyotlar Teri orqali jigar orqali endobiliar amaliyotlar Natija bo‘lmaganda Ochiq jarrohlik amaliyotlar

Endoskopik retrograd endobiliar amaliyotlarga ko‘rsatma UTTda xoledox diametri 8 sm dan ortiq; MS sababi aniqlanganda va patologik o‘zgarish o‘t yo‘lida bo‘lganda UTTda o‘t yo‘llarni ko‘rish va farqlash imkoniyati bo‘lmaganda, giperbilirubinemiya kuzatilsa Endoskopik papillosfinkterotomiya amaliyotiga ko‘rsatma Xoledoxolitiaz Stenozlovchi papillit Xoledox terminal qismini va katta duodenal so‘rg‘ichni 1, 5 sm gacha bo‘lgan stenozi I va II darajali jigar yetishmovchiligi bilan kuzatiladigan mexanik sariqlik Qarshi kursatma OIK – OUI; MQUB; UQTE; UNE

Medikamentoz davolash Kompensatsiya bosqichi Jigar bioenergik jarayonlarni yaxshilash (glyukoza eritmasi insulin bilan, vitamin S va kokarboksilaza) Kislotali - ishqoriy holatni korreksiyasi (atsidozda gidrokarbonat natriy eritmasi, alkalozda xlorid kislotasi) Elektrolit bo‘zilishda parhyez va mevali sharbatlar yordamida korreksiya qilish ma'qul. Jigarda sitoliz boshlanganda gepatoprotektoralar tavsiya qilinadi (legalon, essensiale, geptral, rastaropsha). Subkompensatsiya bosqichi Detoksikatsion davo (gemodez, neokompensan) Elektorlit buzilishlarni korreksiyasi Oqsil yetishmovchiligini korreksiyasi (albumin, plazma va b. ) Qîí èâèøèíè áóçèëèøèíè êorreksiya qilish (vikasol, aminokapron kislotasi, ditsinon, trombotsitar massa). Dekompensatsiya bosqichi Reanimatsiya va intensiv davo sharoitida davolash zarur Limfo- yoki gemosorbsiya, me'da-ichak traktini tozalash (oshqozon yuvish, sifonli ho‘kna) Kortikosteroidlar katta dozada tavsiya qilish (prednizolon, gidrokortizon) Proteolitik fermentlarni tavsiya etish (trasilol, kontrikal, gordoks)

O‘t passajini tiklaydigan jarrohlik amaliyotlar Endoskopik papilosfinkterotomiya Dormiya zondi orqali o‘t toshlarini olib tashlash Yumshoq qisqich orqali o‘t toshlarini olib tashlash Fogarti zondi yordamida orqali o‘t toshlarini olib tashlash Xoledox terminal qismini ikkilamchi strikturasida dilatatsiya qilish Ikkitali lateksli balon yordamida toshlarni olib tashlash Mexanik litotripsiya va aspiratsion usul Toshni olish uchun “halqali-ilmoq”ni qo‘llash

Endoskopik retrograd papillosfinkterotomiya

Endoskopik retrograd pankreatoxolangiografiya EPSTdan oldin EPSTdan keyin

Dormi savatchasi yordamida o‘t toshlarini olib tashlash

Dormi savatchasi yordamida o‘t toshlarini olib tashlash

Umumiy xoledox terminal qismini strikturasini dilatatsiyasi Lateksli balon yordamida toshlarni olish

Mexanik litotripsiya va aspiratsion usul Tosh olish uchun “halqali-ilmoq”

TJXSga ko‘rsatmalar ERPXG qilish imkoniyati yoki uning natijasi bo‘lmaganda, yoki unga karshi ko‘rsatma bo‘lganda O‘t yo‘lini to‘suvchi gepatikopankreatoduodenal sohaning o‘smalari. TJXSga qarshi ko‘rsatma Punksiya qilish sohasidagi o‘sma PTI ning 50% gacha pasayib ketishi Trombotsitlar sonini 100 mingacha pasayib ketishi Jigar bilan qorin devori o‘rtasiga ichak qovuzlog‘ini tushib qolishi Punksiya qilish sohasida yumshoq to‘qimalarni yiringlashi Anamnezda yod moddasiga bo‘lgan allergik reaksiyalar

Teri va jigar orkali xolangiografiya va xolangiostomiya

Mexanik sariqlikni davolashda qo‘llaniladigan jarrohlik amaliyotlar Ichki transduodenal xoledoxoduodenostomiya Transduodenal papillosfinkterotomiya va papillosfinktroplastika

Xoledoxoduodenostomiya HDA Yurash buyicha HDA Flerken buyicha HDA Finesterer buyicha

Xoledox strikturasida bajariladigan amaliyotlar Geyneke-Mikulich bo‘yicha xoledox plastikasi Xoledoxni rezeksiyasi «oxirini oxiriga» anastomozi bilan Ru bo‘yichaklar aro U-simon anastomozi bilan terminolateral gepatikoenteroanastomoz “yen-yonga” ichaklar aro anastomozi bilan terminolateral gepatikoenteroanastomoz

Mexanik sariqlikni tashhislash va davolashdagi yangiliklar Mexanik sariqlikda jigar yetishmovchiligini davolashda adenometioninni ahamiyati Mexanik sariqlikni davolashda molekulyar adsorbsiyalovchi retsirkulyasion tizimni ahamiyati Mexanik sariqlikda jigar yetishmovchiligini davolashda eritrotsitar farmakotsitlarni ahamiyati Xolangit va mexanik sariqlik bilan asoratlangan o‘t tosh kasalligini davolashda lazeroterapiyani ahamiyati Mexanik sariqlikda xolangitni oldini olish va davolashda sporobakteriinni ahamiyati Mexanik sariqlikni davolashda peritoneal suyuqlikni ahamiyati Mexanik sariqlikda jigar yetishmovchiligini davolashda Gepa–Mers dori vositiasini ahamyati