Мастацкая культура Візантыі Асноўныя тыпы храмаў Візантыі

Мастацкая культура Візантыі

Асноўныя тыпы храмаў Візантыі: базіліка крыжова-купальны

Базіліка - (грэч. «basilike» – царскі дом – прамавугольны ў плане будынак, Раздзелены радамі калонаў на нефы Неф – прадольная галерэя, аддзеленая радам калон. Сярэдні неф звычана шырэй і вышэй за бакавыя. Усходняя частка базілікі завяршаецца паўкруглым выступам (апсідай) – там змяшчаўся алтар, заходняя частка завяршалася ўваходам.

Крыжова-купальны храм царква, якая мае план у выглядзе роўнаканцовага (грэчаскага) крыжа, з перакрытай купалам цэнтральнай часткай.

У сваім развіцці мастацкая культура Візантыі прайшла шэраг этапаў: Эпоха Канстанціна Вялікага і Юсцініана І [ІV–VІ стст. ]; Перыяд іконаборства [VІІІ–ІХ стст. ]; Македонскі Рэнесанс [ІХ – сярэдзіна ХІ стст. ]; Эпоха Камнінаў [сярэдзіна ХІ – пачатак ХІІІ стст. ]; Перыяд Палеалогаў [ХІІІ–ХІV стст. ].

Храм Святой Сафіі

Мазаіка – выява, складзеная з маленькіх кавалкаў смальты (сплаў шкла з мінеральнымі фарбамі) або мармура. Смальтавая мазаіка базілікі Сан Апалінарэ ў Равэне “Дзівоснае насычэнне пяццю хлябамі і дзвюма рыбамі” (520 г. ).

Старажытныя візантыйскія мазаікі знаходзяцца ў храмах Равэны. Равэнскі маўзалей Галы Плацыдыі, візантыйская царыцы V стагоддзя, упрыгожаны ўнутры цудоўнымі мазаікамі. V-Vll век.

Каля ўвахода ў маўзалей выяўлены “Добры пастыр у райскім садзе” – гэта малады Хрыстос, вакол Яго авечкі, якія бяруць ежу з Яго рук. Тып маладога Хрыста даволі рэдкі ў іканаграфіі, так выяўлялі Яго ў першыя стагоддзі хрысціянства.

Больш позні цыкл мазаік – у равэнскай царкве Сан Вітале, пабудаванай у Vl стагоддзі.

Сярод мазаік Сан Вітале – партрэтныя выявы Юсцініана і Феадорыв з іх прыдворнай світай. Тут прысутнічае дух візантыйскага цырыманіяла, офіцыйнасць, параднасць. Іх выявы пададзены як фігуры святых, што сведчыць пра ўзаемаўплыў свецкага і культавага мастацтва.

Імператар Юсцініан са світай. Фігуры імператара і яго прыдворных урачыста велічныя. Імператар перадае архіепіскапу чашу з залатымі манетамі як дар для ўпрыгожвання царквы. Німб над галавой імператара і перадача дара архіепіскапу нагадваюць пра цесны саюз імператарскай улады і хрысціянскай царквы.

Фрэскі Кападокіі:

“Імператар Леў-VI перад Хрыстом” (ІХ ст. )

“Імператар Канстанцін Манамах і імператрыца Зоя перад Хрыстом” (сярэдзіна ХІ ст. ).

“Імператар Іаан-ІІ Камнін і імператрыца Ірына перад Божай Маці з немаўляткам” (ХІІ ст. ).

“Божая Маці з Немаўляткам” (ХІ ст. ). “Хрыстос” (ХІ ст. )

“Божая Маці на троне” (ХІІІ ст. )