LOGO ДЗ ағзаға түсу жолдары. ДЗ ағзаға сіңірілуі. Биологиялық мембрана арқылы ДЗ ағзада таралу типтері. Химиялық қосылыстардың улылығына әсер ететін факторлар. Орындаған: Кемелбекова Н. К ФА 10 -003 -01 Қабылдаған: Байзолданов Т. Б.
Жоспар 1 ДЗ ағзаға түсу жолдары 2 LOGO ДЗ ағзада сіңірілуі 3 Биологиялық мембрана арқылы ДЗ ағзада таралу типтері. 4 Химиялық қосылыстардың улылығына әсер ететін факторлар
LOGO Қазіргі таңда медицина саласында өте коптеген дәрілік заттар қолданылады және олар әр түрлі химиялық қосылыстар классына жатады. Бұл препараттар терапевтикалық дозада ағзаның қайта қалпына келуіне әсерін тигізеді. Осы айтылып жатқан дәрілік түрлер адам ағзасына кері де әсерін тигізу мүмкін. Олар адам ағзасындағы өмірлік маңызды функцияларын бұзады және патологиялық өзегерістерге ұшырауы мүмкін, ал кей жағдайда өлімге әкеліп соқтыруы әбден мүмкін. Дәрілік заттардың әсерінен немесе басқа да заттар әсерінен адам ағзасының патологиялық өзгерістерге ұшырауын “Улану” немесе “Интоксикация” деп атайды, ал осу улануды туғызттын заттарды “Улар” деп атайды.
LOGO ДЗ адам ағзасына ауа, тамақ, су, тері, шырышты қабық арқылы түседі. Жедел улану көбінесе ауыз арқылы түскен уланудан болады. Тыныс жолдары арқылы газ, бу, аэрозоль түрінде түседі. Өкпе альвеолаларының сіңірілу беткейі үлкен болғандықтан жылдам және негізгі жол болып табылады.
Удың ағзаға түсу жолдары LOGO Ауыз қуысы арқылы 84. 3% Плацента арқылы Тері арқылы 17. 5% 18. 5% Парентеральді 23. 6% Тыныс жолдары арқылы 0% 63. 6% 20% 40% 60% 80% 100%
LOGO В пищеварительном канале всасывание веществ может идти во всех отделах. Из полости рта всасываются все липидорастворимые соединения, фенолы, некоторые соли, особенно цианиды. При всасывании через слизистые оболочки полости рта и прямой кишки химические агенты попадают в кровь, минуя печень. В кислой среде желудочного содержимого яды могут распадаться с образованием более токсичных соединений.
LOGO Улы заттар сыртқы ортадан айналыстағы қаан мен лимфаға енеді. Олардың ағынымен клетка аралық сұйықтықтарға, кейін клеткаларға енеді. Улардың жасушаға еркін енуіне жасушалардың бетін көмкерген мембрана кедергі болады. І тип мембраналар Диффузия заңы бойынша өтнді. Бұл тип бойынша клеткага липофильді заттар және полюссіз қосылыстар тасмалданады ІІ тип мембраналар Полюсті мембраналардың көбін және кейбір иондарды өткізеді. Бұлар комплекстер түрінде мембраналардың құрамына кіретін тасмалдаушыларм ен өзара әрекеттесіп клетка ішіне енеді. ІІІ тип мембраналар Концентрациясы аз ортадан концентрациясы көп ортаға тасмалданады. ІV тип мембраналар Баска мембраналардың мозайкалақ құрылысынан ерекшеленеді. Олар липидтердің целиндрлерімен ақ заттық ұяшықтрдан тұрады. Бұларда су молекуласымен кішкене көлемде иондар кіретін саңлаулар болады.
Рецепторлар LOGO • Ағзаға түсетін фармацевтикалық препараттар, улар негізгі бір әсерді жасушадағы негізгі бір компнеттпен реакцияға түскен кезде көрсететін құрылымды рецепторлар деп атаймыз • Рецепторлар жүйке жүйесінің қозу түбірі немесе арнайы жүйке талшықтары болуы мүмкін олар яғни сыртқы ортаның өзегруіне жауап береді. • Улы заттардың уытты әсері рецепторлардың биоорганикалық құрылымына байланысты болып келеді, яғни ағзаға келіп түскен атомдар немесе молекулалар улы затпен әрекеттесіп уытты әсер көрсетеді. Рецепторлар функциясын сульфигидрилді, гидроксильді, карбоксильді, құрамында фосфоры бар кейбір ақуыздар атқарады. Рецепторлар құрамына сомен қатар аминқышқылдары, нуклиен қышқылдары, ферменттер, витаминдер т. б. Жатады.
Дозалар және концентрациялар LOGO • Химиялық қосылыстардың улылығын анықтайтын ең маңызды фкторлардың бірі олардың дозалары болып табылады. Терапевтикалық Токсикалық Летальді
• Ағзаға түсетін заттар тек ғана дозаға ғана байланысты емес сонымен қатар ағзада болу LOGO уақытына да байланысты. Удың ағзада осы уақыт аралығында болуы сорылу периодынан кейінгі толық элиминация преиодына дейін созылады Резорбция периоды ағзаға удың түсу уақытынан бастап қандағы концетрацияның шектеу шегіне дейінгі уақыт аралығында өтеді Удың қандағы концентрациясының шегіне жеткен кезден бастап толық жоғалғанға дейнгі кезеңді элиминация деп атаймыз
Уытты заттардың физика химиялық сипаттамасы LOGO • Химиялық қосылыстардың улылығына олардың агрегаттық жағдайы, суда және майда еру қабілеттілігі, иондарға диссоциялануы және т. б жатады. Газ тәріздес заттар және ұшқыш сұйктықтардың булары ауа тамшы жолдары арқылы жоғарғы тыныс жолдары арқылы ағзаға түсіп уытты әсерін кішкене уақыт мезетте көрсетеді қатты немесе сұйық заттарға қарағанда әлдерек аз уақытта. Қатты заттардың уытты әсері олардың мөлшеріне байланысты. Жақсылап майдаланған қатты заттар улылығы жағынан өте улы болып келеді. Қатты заттардың уыттылығы сонымен қатар олардың ерігіштігіне де байланысты болып келеді (майда және суда еруіне байланысты). Майда еритін заттар ағзаға тез енеді яғни олар тері арқылы еніп қанға түсу арқылығы уыттылығы тез басталады.
LOGO