Лектор: м.ғ.д. Омарова Гульжахан Кашкинбаевна С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ,

Лектор: м.ғ.д. Омарова Гульжахан Кашкинбаевна С.Ж.Асфендияров атындағы ҚазҰМУ, №1 акушерия және гинекология кафедрасы Жүктілік кезіндегі акушерлік қан ағулар. Шұғыл көмек көрсету.

Дәріс жоспары 2 Акушерлік қан ағулардың өзектілігі Жүктіліктің II жартысындағы қан ағулар Плацентаның жатуы, Қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуы

Тақырыптың өзектілігі Жүктіліктің ІІ жартысындағы қан ағулар ана мен нәрестенің өліміне әкелетін ауыр асқынулардың бірі болып табылады. Кез келген маман дәрігері осындай патологияның себептері туралы білуі керек, ол туралы күмәнданса, шұғыл көмек көрсетуі қажет 3

Дүние жүзіндегі ана өлімі 200.000.000 130.000.000 530.000

БЕЗОПАСНОЕ АКУШЕРСТВО Дүние жүзіндегі ана өлімі - 1 мин

БЕЗОПАСНОЕ АКУШЕРСТВО Ана өлімі кездесетін аймақтар (%)

Дүние жүзіндегі ана өлімінің құрылымы (%)

ҚР-да ана өлімінің көрсеткіші (2000-2012 жж.)

ҚР қан кету жиілігінің динамикасы (1000 босану санына)

Ана өлімі Жүктілік Босану Босанғаннан кейінгі кезең (42 күн)

11 Жүктіліктің II жартысында және босанудың I, II кезеңдеріндегі қан кету

Акушерлік қан ағу: жүктіліктің I жартысында жүктіліктің II жартысында Босану кезінде: босанудың I, II кезеңінде босанғаннан кейінгі кезеңде босанғаннан кейінгі ерте кезеңде босанғаннан кейінгі кеш кезеңде 12 Пайда болу мерзіміне байланысты қан кетудің жіктелуі

Плацентаның жатуы (PLACENTA PRAEVIA – «жолдың алдында»). Кездесу Жиілігі 0,1 – 1%; Қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуы (ҚОПМБС) - 0,5- 2%; Көпіршікті тығын Жатырдың жыртылуы Қынаптың көктамырларының варикозды кеңеюі Жатыр мойнындағы патологиялық процестер 13 Жүктіліктің II жартысында қан кетудің себептері

Плацентаның жатуы (PLACENTA PRAEVIA) Қалыпты жағдайда плaцента жатырдың бүйір қабырғаларына, ал сирек жағдайда жатырдың түбіне бекиді. 14

Толық – плацента жатырдың ішкі ернеуін толық жауып тұрады Толық емес (бөліктік) – плацента жатырдың ішкі ернеуін жартылай жауып тұрады Плацентаның төмен орналасуы – плацента ішкі ернеуден 7,0 см және одан да төмен орналасады 15 Плацента жатуының жіктелуі (0,1 – 1%) Толық Толық емес Төменгі плацентация

Плацентаның толық жатуы 16

Плацентаның толық емес жатуы 17

Плацентаның төмен орналасуы 18

Плацента жатуының себептері Аналық фактор Жатырдың шырышты қабатының Дистрофиялық Атрофиялық өзгерістері Нәрестелік фактор 19

ПЖ – на әкелетін себептер: Жүктілікті жасанды үзу кезінде жатырдың шырышты қабатын шектен тыс қыру; Этиологиясы әр түрлі қабыну аурулардың салдарынан эндометрийдің өзгеруі; Әр түрлі жатырішілік араласулардың нәтижесінде (ЖІС) эндометрийдің өзгеруі; Жалпы немесе генитальды инфантилизмнің нәтижесінде пайда болатын эндометрийдің атрофиялық өзгерістері. 20 түсік Қабыну аурулары ЖІС

Плацентаның жатуына әкелетін себептер Жоғарыда аталған себептер жатырдың шырышты қабатының децидуальды реакциясының жетіспеушілігіне алып келеді Жүктілік пайда болған кезде, ұрықталған жыныс жасушасы жатырдың қуысында өзіне қолайлы орын таппай, ішкі ернеу аймағында немесе одан жоғары бекиді. 21

Плацента жатуының патогенезі ПЖ кезінде қан ағудың себебі – бұл бүраралық кеңістіктің бұзылыстары. Төменгі сегмент қалыптасқанда ол керіліп, плацента негізінен өзінің орналасқан аймағын ауыстыруға қабілетті емес, сондықтан төменгі сегмент бөлігінде плацентаның екі беті де жылжып, жатыр қабырғасынан бүрлер ажырайды және плацентарлық аймақтың қантамырларынан қан ағулар болады. Нәресте бір тамшы қанын жоғалтпасада, анасындағы қан ағу мен плацентаның жатыр қабырғасынан ажырауы, нәрестенің қалыпты газ алмасуын бұзады және нәрестенің жедел құрсақішілік гипоксиясына алып келеді. 22

Плацента жатуының клиникасы (ПЖ) 1. Плацента жатуында қан кетудің ерекшеліктері: Қан ағу кенеттен пайда болады, сипаты толқын тәрізді белгілі бір себепсіз қайталанып отырады. 2. Анемия Қайталанатын қан ағудың нәтижесінде гемоглобин концентрациясы төмендейді; Сыртқы қан ағу көлемі қан ағудың толық көлемін көрсетпейтінін есте сақтау керек; 23

Диагностика 1. Анамнез: Жатырдың қабыну аурулары, Жиі жатырішілік араласулар, ЖІС ұзақ жүру. 2. Сыртқы акушерлік әдіспен анықтайды: Алда жатқан бөліктің кіші жамбас кіреберісінен жоғары тұруы; Нәрестенің көлденең немесе қиғаш орналасуы (16%); Жамбаспен жатуы (10%). 24

3. Қынаптық тексеру кезінде қынап күмбезінен жұмсақ тін анықталады, ал босану кезінде – кеңістікте плацентарлы аймақ анықталады. Қынаптық тексеру кезінде қан кету қаупі болатындығын естен шығармау керек, сондықтан ПЖ күман болғанда қынаптық тексеру жүргізілмейді!!! УДЗ жүргізу қажет! 4. УДЗ ПЖ- ң диагностикасындағы объективті және қауіпсіз әдіс болып табылады. 25

Жүктілік кезіндегі плацентаның жатуын УДЗ көмегімен анықтайды 26 Толық жатуы Толық емес жатуы

ПЖ Дифференциальды диагностикасы Қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуы; Жатырдың жыртылуы; Жатыр мойнындағы жүктілік; Жатыр мойнының рак ауруы; Қынаптың варикозды тамырларының жарылуы. 27

Асқынуы Жүктіліктің үзілу қаупі (мерзімінен бұрын босану 60%); Геморрагиялық шок; Тамыр ішілік шашыранды қан ұю синдромы (ДВС); Босанғаннан кейінгі ерте кезеңде гипо- және атониялық қан кету; Босанғаннан кейінгі іріңді - септикалық аурулар Перинатальды өлім жоғары; Ана өлімі. 28

Бос медперсоналды шақыру қажет Әйелді каталкада операциялық-босану бөлімшесіне жеткізу қажет Операциялық бөлімшені дайындау Қан кету көлемін анықтау Ана жағдайын бағалау (пульс, АҚҚ, ТАЖ, дене қызуы) Бір немесе екі кубитальды венаны катетеризациялау (G 14 немесе 16 ) Физиологиялық ерітіндімен инфузияны 3:1 көлемінде бастау Қан тобы мен Rh - факторды анықтау 29 Жүкті әйел стационарға плацента жатуы және қан кетумен түскенде бір мезгілде жасау қажет: Көп және қайталанбалы қан кету кезінде оперативті жолмен босандыру қажет.

Жеңіл немесе тоқтаған қан ағуда Егер нәресте тірі, гестациялық мерзімі < 34 апта – консервативті тактика, глюкокортикоидтармен РДС алдын алу; Егер нәресте тірі, гестациялық мерзімі 34-37 апта - консервативті тактика Егер нәресте тірі, жетілген – жоспарлы оперативті босануға дайындау Нәресте өлі немесе даму ақаулары бар болса кез келген гестация мерзімінде организмді босануға дайындау, егер толық жату анықталса, онда оперативті жолмен босандыру. 30

Кесар тілігі операциясына көрсеткіштер Плацентаның толық жатуы қан кету көлеміне байланыссыз кесар тілігі операциясына көрсеткіш болып табылады; Плацентаның толық емес жатуы, егер жетілген жүктілік мерзімінде амниотомиядан кейін қан ағу тоқтаса – онда босану жолдары арқылы босандыруға болады, бірақ операция бөлімшесі дайын тұруы қажет. 31

Қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуы (SEPARATIO PLAECENTAE NORMALITER INSERTAE SPONTANEA) ҚОПМБ –нің кездесу жиілігі 0,5- 2%, ал 17,5 – 62,2% перинатальды өлімнің себебі болып табылады Бұл жүктілік кезінде немесе босанудың І, ІІ кезеңінде нәрестенің туылуына дейін плацентаның бөлінуі. Бұл патология әйел үшін де, нәресте үшін де қауіпті болып табылады. 32

PL сылыну қаупінің факторлары Алдыңғы жүктілік кезінде қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуы (ОР - 15.0-20.0) наркомания (ОР – 5.0-10.0) азсулық (ОР – 2.5-10.0) Созылмалы гипертензия фонында преэклампсияның қосылуы (ОР – 7.8) Созылмалы гипертензия (ОР- 1.8-5.1) Ана жасының және паритеттің жоғары болуы (ОР–1.1-3.7) Көпнәрестелі жүктілік (ОР – 1.5-3.0) Темекі тарту (ОР – 1.4-2.5) Мерзімі жетпеген жүктілікте қағанақ суының кетуі (ОР – 1.8-2.5) хориоамнионит (ОР - 2.0-2.5) Басқа қауіп факторларына жатады: жарақат, тромбофилия, көпсулық, жүктіліктің бірінші жартысында болған қан ағу эпизодтары 33

Ауру сезімі Қан кету 34 Қалыпты орналасқан плацентаның мерзімінен бұрын сылынуының клиникасы

Асқыну ТШҚҰ – Синдром Бала жолдасы және босанғаннан кейінгі ерте кезеңде гипо- атонилық қан кету. Геморрагиялық және гиповолемиялық шок. Перинатальды өлім (50%) Ана өлімі (0,8%) Қағанақ суымен эмболиясы. Мерзімінен бұрын босану (42,1%) 35

Кувелер жатыры 36

ПЖ мен ҚОПМБ диференциальды диагностикасы 37

ПЖ мен ҚОПМБ диференциальды диагностикасы 38

Емі Оперативті босандыру: Жүктілік кезінде және босанудың I кезеңінде кесар тілігі Босанудың II- кезеңінде – акушерлік қысқыш салу. 39

Сұрақ: Қалыпты жағдайда плацентаның төменгі жиегі қай жерде орналасады? Жүктілікке байланысты қан кетудің себептері? 40

Назар аударып тыңдағандарыңызға рахмет! 41