lҚ А Б Ы Н У l ЭКССУДАТТЫ

lҚ А Б Ы Н У. l ЭКССУДАТТЫ, ПРОЛИФЕРЦИЯЛЫ ҚАБЫНУ. l М. ғ. к. , доцент Айтқұлов М. Т.

Қабынуорганизмнің әртүрлі агенттер дамытқан зақымға қан тамырлары мен мезенхималық құрылымдары арқылы жергілікті, кешенді қорғаныс-бейімделулік жауабы; ол - филогенезде қалыптасқан жалпыпатологиялық процесс.

Қабынудың даму фазалары 1. Альтерация 2. Экссудация қабынудың инициалдық, микроциркуляциялық яғни бастапқы фазасы. арнаның жауабы: Медиаторлар бөлініп, - қанның реологиялық қабынулық механизм іске сипаты өзгеріп; қосылады. - қан тамырларының өткізгіштігі артып ; 3. Пролиферация. - қандағы жасушалар шығып Гистиогендік және (эмиграция) ; гематогендік - фагоцитоз дамып; жасушалар көбейеді. - экссудат пен жасушалық инфильтрат (сіңбе) қалыптасады.

Медиаторлар бөлінуі мен әрекеттесу тәсімі Сер ото ИК Аг+Ад Лаброцит н и там с Ги Қ нин Лейкц●●● ●●●Лейкц а Диаминн Эозинооксидаза фил (ДАО) ЭХФА т Тоқ Эозино а ЭХФА Фосф фил ожасуша м Арилсульы ив Липаза фатаза-В р. акт Тромбо- Тромб р Ж. мол ХФ ы кто цит фа ХФ АФ) (Т Қабыну Лейко цит Қ а н т а м ы р ы Қабыну

Қабынудың формуласы Қ=А+Э+П АҚ = А + э + п ЭҚ = а + Э + п ПҚ = а + э + П АҚ ≠ А

Қабынудың нысандыры n Альтерациялық n Экссудациялық n Пролиферациялық (продуктивтік)

Экссудациялық қабыну ұйымалы n іріңді (абсцесс, флегмона) n фибринді (дифтериттік, крупты ) n геморрагиялы (қанды) n шіритін n катаральді (катар - ұймалы, іріңді, шырышты, геморрагиялы) n аралас n

Іріңді қабыну – негізін тірі және өлі лейкоциттер құрайтын қабыну.

Іріңді қабынудың түрлері: - Абсцесс (іріңдік) Флегмона Эмпиема Целлюлит Созылмалы іріңді қабыну

Абсцесс (іріңдік) – шектелген (ошақты) іріңді қабыну; ірің жиналған қуыс қалыптасыруға бейім. Абсцесс дәнекер тіндік қабық түзеді. Ол қабықтың ішкі қабаты капиллярлары көп грануляциялық тіннен (пиогендік мембрана), ал сыртқы қабаты дәнекер тін талшықтарынан (фиброзды қабат) түзіледі. n

Абсцесс (пиогендік мембрана) Абсцесс (пиогенная мембрана)

Флегмона – жайылмалы (диффузды) іріңді қабыну; ірің тіннің арасына сіңіп, элементтерін жидіте отырып жайылады. Флегмонаның түрлері - қатты флегмона – некрозды. - жұмсақ флегмонада некроз жоқ.

Майлы тіннің флегмонасы Флегмона клетчатки

Эмпиема – қуыстарға (плевра қуысы, өт қалтасы, бүйен өскіні т. с. с. ) іріңді экссудаттың жиналуы. Целлюлит – майлы тіннің флегмонасы; шектеусіз жайыла беруге бейім.

Іріңді қабынудың созылмалы түрінде - жыланкөздер, - фистулалар, - ақпа абсцестер қалыптасуы немесе - науқас іріңді жарақаттан қатты жүдеуі, - амилоидоз дамуы мүмкін.

ФИБРИНДІ ҚАБЫНУ – ЭКССУДАТТЫҢ НЕГІЗІН ФИБРИН ЖІПШЕЛЕРІ ҚҰРАП, ҚАБЫРШЫҚ ТҮЗІЛЕДІ. ФИБРИНДІ ҚАБЫНУДЫҢ ТҮРЛЕРІ - КРУПТІ, - ДИФТЕРИТТІ.

КРУПТІ ҚАБЫНУ кезінде фибринді қабыршық түзіліп, ол астындағы құрылыммен тығыз жалғаспайды. Көбіне эпителийі призмапішінді жерлерде дамиды. Фибринді қабыршық түзілген жерлерде шырышты қабықша ұсақ ұнтақ сеуіп қойғандай, бозғылт реңді, ал сірі қабықша түк басқандай, шіпшелі болады. Мысалы, фибринді перикардит - «түкті жүрек» .

Крупты қабыну Крупозное воспаление

Фибринді перикардит ( «түкті жүрек» ). Фибринозный перикардит ( «волосатое сердце» ).

ДИФТЕРИТТІ ҚАБЫНУ – көпқабатты жайпақ эпителийлі және терең некрозды жерлерде дамып, фибринді қабыршық астындағы құрылыммен тығыз жалғасады. n АҚЫРЫ фибринді қабынудың түріне байланысты. Егер қабыну дифтеритті болса, - орнында терең жаралар пайда болып, - кейін талшықты дәнекер тін өсіп, - тыртық басады. - Қуыстар бітеліп қалуы (облитерация) мүмкін.

ГЕМОРРАГИЯЛЫ (қанды) ҚАБЫНУ негізін эритроциттер құрайтын қабыну түрі.

Геморрагиялы қабыну Геморрагическое воспаление

ШІРИТЫН (гангреналы, ихорозды) ҚАБЫНУ қабыну ошағына түскен шіріткіш бактериялардың әсерінен дамып, шіріген тінде өте сасық иісті газ түзіледі.

КАТАРАЛЬДЫ ҚАБЫНУ – шырыш түзетін, яғни шырышты эпителиймен жабылған жерлерде (тынысалу жолдары, асқазан, өт қабы т. с. с. ) ғана дамитын экссудатты қабыну түрі. - Ол қосарланған экссудатты қабыну түріне сәйкес: шырышты катар, іріңді катар, . . . деп аталады.

АРАЛАС ҚАБЫНУ – ЭКССУДАТТЫ ҚАБЫНУДЫҢ ӘРТҮРЛІ ЭКССУДАТ АРАЛАСҚАН ТҮРІ. • • • ұйымалы-іріңді, ұйымалы-фибринді, іріңді-геморрагиялы, фибринді-геморрагиялы және жоғарыда келтірілген шырышты қабыну түрлері. Экссудаттың құрамы дамытқан себеппен және организм реактивтілігімен тығыз байланысты болады!

ПРОЛИФЕРАЦИЯЛЫҚ (продуктивті) ҚАБЫНУ альтерация мен экссудациялық фазалардан пролиферация фазасы басым болатын қабыну нысаны.

ПРОЛИФЕРАЦИЯЛЫ ҚАБЫНУДЫҢ ТҮРЛЕРІ: l Полип немесе істікұшты кондилома түзілетін l аралық (интерстицийлік) l Гранулемалы (гранулема) l жануарлық паразиттер немесе бөгде денелер төңірегіндегі

Полип немесе істікұшты кандилома – жайпақ эпителиймен шектес шырышты қабықшаларда дамиды. Полип – шырышты қабықшаның безді эпителийі мен оның астындағы дәнекер тін өсіп бүрлі өскін, яғни түзеді. l Істікұшты кандилома жайпақ эпителий өскенде түзіліп, қасаңданған ұсақ бүрлер.

Тоқ ішектің безді полипі Железистый полип толстой кишки

АРАЛЫҚ (интерстицийлік) ҚАБЫНУ органдардың (миокард, бүйрек, өкпе) аралық тінінде жасушалық инфильтрат түзілетін полиферациялық қабыну түрі. l Ақыры - интерстицийлік склероз. l Инфильтраттағы плазмалы жасушалар өнімінен гиалиндік шарлар немесе фуксинофильді денешіктер – Руссель денешіктері түзіледі.

ГРАНУЛАМАЛЫ ҚАБЫНУ альтерациялы аймақтың төңірегінде фагоцитоздық жасушалар көбейіп, трансформация орын алатын ошақты пролиферациялы қабыну түрі. ● Пролиферациялы қабыну ошағы (түйіншегі) гранулема деп аталады. ● Пролиферациялыққабыну ошағында гематогендік және мезенхималық жасушалар көбейеді.

Бейспецификалық гранулемалар – ревматизм, - құтыру, - Бөртпе сүзек - Іш сүзегі, - вирустық энцефалит, - Жануарлық паразиттер, - Бөгде денелер және басқа да себептер

Спецификалық гранулемалар - туберкулез, - мерез (сифилис), - алапес (лепра). - риносклерома,

Спецификалық қабынудың сипаттамасы l қоздырушының спецификалық нақты бір түрі; l тіндік жауап өзгеріп отырады; l Алғашқы және екіншілік альтерация; l спецификалы гранулема ; l созылмалы, бәсеңдеп-асқынып отыратын толқымалы ағым.

Гранулеманың морфогенезі (даму кезеңдері): Бірінші К. Тіні зақымдалған жерге жас моноциттік фагоциттер шоғырланады – жас гранулема; Екінші К. Моноциттік фагоциттер жетіліп макрофагқа айналады – макрофагты гранулема;

Гранулеманың морфогенезі (даму кезеңдері) Үшінші К. Моноциттік фагоциттер мен макрофагтар жетіліп, эпителиоид жасушаларға айналады эпителиоиджасушалы гранулема; Төртінші К. Эпителиоид жасушалар (не макрофагтар) бірімен бірігіп, алып жасушалар (бөгде денелік не Пирогов. Лангханс жасушалары сияқты) түзеді – алып жасушалы гранулема. Бесінші К. - склероз

Туберкулездік гранулеманың құрылысы – - - - орталығы казеозды некроз ошағы, макрофагтар, плазмалы жасушалар және Пирогов -Лангханс алып жасушалары араласқан эпителиоджасушалы аймақ, жиегі лимфоцит, моноцитті. Орталық аймағында туберкулез микобактериясы – Кох таяқшасы болуы мүмкін

Туберкулездік гранулема Туберкулезная гранулема

Мерездік гранулеманың сипаттамасы n n Орталығында ауқымды колликвациялық некроз ошағы, оның айналасында ретсіз жайғасқан эпителиоид, плазмалы жасушалар, лимфоциттер инфильтраты. Алып жасуша сирек кездеседі. эндоваскулитті тамырлар көп, азот қышқылды күміспен өңдегенде орталығындағы некрозды аймақтан қоздырушысы – боз трепонема анықталуы мүмкін

М ЕРЕ З n n n Қоздырушысы - боз спирохета Жұғу жолы: жыныстық қатынас, басқаша (тікелей) жанасу, трансплаценталық (құрсақтық) Даму кезеңдері: Инкубациялық (инфекциялық кешен) Алғашқы (қатты шанкр) Екіншілік (сифилидтер: розеола, папула, пустула) Үшіншілік (гуммалы, висцеральдық – цирроз, ЖЖ зақымдары)

Висцеральдық мерездің ерекшеліктері n n n n Жүрек-тамыр жүйесінің : Жүрек – гуммалы аралық миокардит Қолқа – мерездік мезаортит Қолқа доғасы - «шагрен тері» Гранулемалар қолқаның vaso/vasorum Қолқаның аневризмасы Қолқалық кемістік Коронарлық жеткіліксіздік

Мерез. Екінші кезеңі. Сифилидтер. Вторичный сифилис. Сифилиды.

Мерез. Бірінші кезеңі. Қатты шанкр. Первичный сифилис. Твердый шанкр.

Мерез. Гранулема. Сифилис. Гранулема.

Мерез. Боз спирахеталар. Сифилис. Бледные спирохеты. ИМФ.

Мерез. Боз спирахеталар. Сифилис. Бледные спирохеты. Күмістендіру.

Істікұшты кандилома. Остроконечная кондилома

Мерездік мезоаортит. Сифилитический мезоаортит.

Мерез. Миокардтағы Гранулема Сифилис. Гранулема миокарде

Тума мерез 1 -ші нысаны – жетілмей өлі туғандардың мерезі мертворожденных – жүктіліктің VI-VII аптасы. Мацерация тән. 2 -ші нысаны – жаңа туғандар мен емшектегі балалардың тума ерте мерезі – 1 -2 ай. Сифилидтер, интерстицийлік «ақ пневмония» , гепатит «кремний бауыр» , остеохондрит «қайқы қылыш аяқ» , энцефалит, менингит. 3 -ші нысаны – мектеп жасына дейінгілер мен мектеп жасындағылардың тума мерезі. Гетчинсон үштігі (тіс, кератит, кереңдік), тимустағы қуыстар – Дюбуа абсцестері.

Алапестік гранулеманың ерекшеліктері n n негізі макрофагтар, плазмалы жасушалар, олардың арасындағы цитоплазмасында май вакуольдары, қораптағы сигаралар сияқты ретпен жайғасқан қоздырушылар бар макрофагтар лепромалық жасушалар (Вирхов жасушалары) алапестік түйнек, яғни лепромалар түзеді. Лепромалық жасушалар бұзылған кезде босаған микобактериялар лепромадағы жасушалардың арасына шоғырланады.

Алапес. «Арыстан пішін» Лепра. «Львиная морда»

Алапес. Лепра.

Алапес. Жаралар. Лепра. Язвы.

Алапес. Лепра.

Алапес. Саусақтар мутиляциясы. Лепра. Мутиляция кисти.

Алапестік гранулема. Лепрозная гранулема.

Алапестік гранулема. Түберкулездік тип. Лепрозная гранулема. Туберкулезный тип.

РИНОСКЛЕРОМАЛЫҚ ГРАНУЛЕМАНЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ негізін плазмалы және эпителиоид жасушалар мен лимфоциттер құрайды, n олардың арасында гиалиндік шарлар болады, n цитоплазмасы ашық реңді ірі макрофагтар тән; Микулич жасушалары деп аталады. n Ақыры - грануляциялық тін қалыптасып, склероз, гиалиноз. Микулич жасушасының цитолазмасына Волкович -Фриш таяқшасы жиналады. n

Риносклеромалық гранулема. Гранулема при риносклероме

Жануарлық паразиттер төңірегіндегі қабыну n n – эхинококк, цистицерк, трихинелла. Паразиттің төңірегінде қабыну процесі дамып, макрофагтар, лимфоциттер инфильтраты қалыптасып, оған эозинофильді, плазмалы жасушалар, ірі ядросы эксцентрлі орналасқан бөгде денелік алып жасушалар араласады, ақырында паразит дәнекер ұлпалық қабықпен шектелуі мүмкін.

Бауырдағы эхинококк. Эхинококк печени.

Фиброзды-безді полип. Фиброзно-железистый полип.

Зейіндеріңізге рахмет! Көңілдеріңіз көктем болып гүлденсін!