Klatka piersiowa — układ oddechowy Okolice punkty i

Klatka piersiowa - układ oddechowy Okolice, punkty i linie orientacyjne: W klatce piersiowej wyróżnia się: ścianę przednią i tylną oraz dwie ściany boczne, ściana przednia od bocznej oddzielona jest przednią linią pachową, a boczna od tylnej – tylną linia pachową.

Okolice n Celem określenia siedziby rozmaitych zmian klatki piersiowej, stwierdzonych oglądaniem, obmacywaniem i osłuchiwaniem konieczna jest znajomość niżej wymienionych okolic, punktów i linii orientacyjnych.

Okolice klatki piersiowej n Okolica mostkowa n Prawa i lewa okolica obojczykowa n Okolice nadobojczykowe nazywane również dołkami nadobojczykowymi n Prawa i lewa okolica podobojczykowa – dołki podobojczykowe n Prawa i lewa okolica sutkowa, podsutkowa, przechodzą w okolice podżebrowe n Okolice pachowe n Okolica pośrodkowa grzbietu

Okolice n Prawa i lewa okolica nadłopatkowa, n Prawa i lewa okolica międzyłopatkowa, podłopatkowa, przechodzą one ku obwodowi w okolice podżebrowe, a ku dołowi w okolice lędźwiowe. n Brodawki sutkowe u mężczyzn leżą na wysokości IV, V żebra n Wyrostek ościsty VII kręgu szyjnego uwidacznia się przy zgięciu głowy badanego do przodu.

Linie orientacyjne n Odróżnia się 18 linii na ścianach: przedniej, bocznych i tylnej klatki piersiowej. n Do lokalizacji zmian klatki piersiowej służą za linie poziome żebra lub międzyżebrza.

Budowa segmentarna płuc n. Z klinicznego punktu widzenia podstawową jednostką płuca jest segment. n Stanowi on autonomiczną część płata płucnego, gdyż oddzielony jest od sąsiadujących z nim segmentów przegrodą łącznotkankową oraz posiada odrębną sieć naczyń żylnych, tętniczych i chłonnych. W związku z tym w pewnych okolicznościach chirurg może dokonać segmentektomii, pozostawiając resztę płata płucnego w ustroju.

Podział płuc na segmentu n Płuco prawe składa się z 10 segmentów n Płuco lewe składa się z 9 segmentów

Oglądanie i obmacywanie klatki piersiowej n Wykonując powyższe badania zwracamy uwagę na: budowę klatki piersiowej, symetrię, układ kostny, ruchy oddechowe oraz gruczoły sutkowe. n Klatka piersiowa zbudowana prawidłowo: dobrze wysklepiona, symetryczna, kregosłup przebiega prosto, łopatki są ustawione na jednym poziomie, nie odstają.

Klatka piersiowa asteniczna n Jest jedną z cech astenicznej budowy ciała – długa, płaska, wąska, dołki nad i podobojczykowe są silnie zaznaczone, n barki wąskie, obojczyki stercza a łopatki odstają. n Serce jest małe, wiszące.

Klatka piersiowa rozedmowa n Jest trwale ustawiona wdechowo, głęboko szeroka, znacznie powiększony wymiar przednio-tylny. Ramiona są uniesione, żebra przebiegają bardziej poziomo niż w warunkach prawidłowych. n Klatka piersiowa beczkowata – górna część wybitnie rozszerzona.

Klatka piersiowa krzywicza n Zazwyczaj jest niesymetryczna na skutek skrzywienia kręgosłupa w bok lub ku tyłowi. n Na granicach chrząstek i i żeber często stwierdza się tzw. różaniec krzywiczy. n Górna część klatki piersiowej jest wąska a dolna szeroka. n Mostek jest wysunięty do przodu, w związku z tym klatka piersiowa podobna jest do ptasiej.

Klatka piersiowa lejkowata n n Zazwyczaj jest zaburzeniem rozwojowym, czasami powstaje w przebiegu krzywicy. Dolana część mostka jest zapadnięta co może upośledzać kinetykę serca. Klatka piersiowa lejkowata stanowi czasami jeden z objawów zespołu Marfana. Zespół ten jest wrodzony i objawia się długimi i cienkimi palcami, długą i wąska czaszką, niewielkim wytrzeszczem i wrodzonymi wadami sercowo-naczyniowymi. Chorzy ci umierają nagle na skutek krwotoku z pękniętej ściany tętnicy głównej.

Ginekomastia Przez to określenie rozumie się występujące u płci męskiej powiększenie jednego lub obu sutków. n Zaburzenie to należy odróżnić od powiększenia sutków męskich wywołanego nagromadzeniem się tkanki tłuszczowej. n Do ginekomastii nieraz doprowadzają choroby gruczołów dokrewnych, nowotwory kory nadnercza, nowotwory jader. Zespół ten poza powiększeniem sutków charakteryzuje się niedorozwojem jader i członka. n

Klatka piersiowa szewska n Dolna część mostka zapada się do tyłu na skutek ucisku narzędziem pracy.

Klatka piersiowa niesymetryczna n Częstą przyczyna braku symetrii jest skrzywienie kręgosłupa. n Jednostronne rozszerzenie obserwuje się w wysiękowym zapaleniu opłucnej, dużych guzach śródpiersia, dużym powiększeniu serca, wątroby lub śledziony.

Sutki n. U mężczyzn rak sutka bardzo rzadko. n U kobiet – powiększenie gruczołów sutkowych fizjologicznie – ciąża, karmienie piersią – ciąża - siara. n W połogu – zapalenie sutków. n Dodatkowe brodawki sutkowe, lub cały gruczoł. n Rak sutka – zostanie omówiony oddzielnie n Nie badanie sutków błąd w sztuce lekarskiej.

Oddychanie n Częstość oddechów – 16 -18/min. n Przyśpieszenie oddychania – wysiłek fizyczny, podniecenie psychiczne, choroby o przebiegu gorączkowym, oraz choroby doprowadzające do duszności. n Zwolnienie ruchów oddechowych – w czasie snu, w udarze mózgu, w napadzie dychawicy oskrzelowej, w zwężeniu górnych dróg oddechowych.

Rozszerzalność klatki piersiowej n Bada się oglądaniem i obmacywaniem. Dla obu połów jest równomierna. n Powłóczenie zdarza się w zapaleniu i marskości płuc, zapaleniu nopłucnej i osierdzia.

Tor oddychania n. U mężczyzn – tor oddychania brzusznopiersiowy n U kobiet – tor oddychania – piersiowobrzuszny. n Zmniejszenie lub zniesienie ruchomości oddechowej powłok brzusznych występuje w ostrym zapaleniu otrzewnej iw razie zbierania się dużej ilości płynu w jamie brzusznej.

Wielki oddech Kussmaula n Nazywany jest także oddechem gonionego zwierzęcia, polega na utrzymującym się przez dłuższy czas znacznym pogłębieniu ruchów oddechowych. n Spowodowany jest – kwasica metaboliczną, rozwijającą się w okresie przedśpiączkowym cukrzycy i u chorych w niewydolności nerek.

Oddech Cheyne-Stokesa n Charakteryzuje się naprzemienne występującymi okresami bezdechu i stopniowego pogłębienia, a następnie spłycenia ruchów oddechowych. n Występuje w lewokomorowej niewydolności krążenia, niewydolności nerek, udarze mózgu, zatruciach. n U osób zdrowych może wystąpić w bardzo zbliżonej formie w głębokim śnie.

Opukiwanie klatki piersiowej n n n Celem tego badania jest: Zbadanie stanu powietrzności tkanki płucnej Stwierdzenie czy między ścianą klatki piersiowej a płucem znajduje się ciało stałe, płyn lub gaz Oznaczenie granic znalezionych zmian odgłosu opukowego Oznaczenie granic płuc, serca i innych narządów. Zbadanie ruchomości dolnych granic płuc

Rodzaje odgłosu opukowego n Odgłos opukowy jawny n „ „ przytłumiony n „ „ „ stłumiony bębenkowy metaliczny n n

Odgłos opukowy jawny n Trwa stosunkowo długo i ma dość niskie brzmienie. n Stopień jago jawności zależy od grubości ściany klatki piersiowej oraz warstwy tkanki płucnej w danym miejscu.

Odgłos przytłumiony i stłumiony n Trwa stosunkowo krótko i ma dość wysokie brzmienie – słyszy się go opukując np. udo. n Jedną z przyczyn przytłumienia i stłumienia odgłosu opukowego jest obecność między klatką piersiową a płucem płynu (wysięk, przesięk, krew) lub ciała stałego (zwłóknienie opłucnej, nowotwór).

Odgłos opukowy bębenkowy n Trwa stosunkowo długo i może mieć niskie lub wysokie brzmienie. n Słyszy się go opukując brzuch lub policzek przy zamkniętej jamie ustnej. n Najczęstszą przyczyną odgłosu bębenkowego jest rozedma płuc i odma opłucnowa.

Odgłos opukowy metaliczny n Jest odmiana odgłosu bębenkowego. Ma on wysokie brzmienie. n Słyszy się opukując nieco wzdęty brzuch lub policzki przy szeroko otwartej jamie ustnej.

Metody opukiwania n Metoda bezpośrednia polega na opukiwaniu klatki piersiowej opuszką 3 lub 4 palca. n Metoda pośrednia – opuszką trzeciego palca prawej ręki opukuje się środkowy paliczek trzeciego palca lewej ręki.

Osłuchiwanie klatki piersiowej n Osłuchując klatkę piersiową zwraca się uwagę na podstawowe szmery oddechowe i na szmery dodatkowe. n Osłuchiwanie może być bezpośrednia i przy pomocy stetoskopu, fonendoskopu. n Niektóre szmery stwierdza się w pewnej odległości od chorego. Są to świsty i wilgotne furczenia, wilgotne rzężenia w obrębie płuc i rzężenie tchawicze u konających.

Rodzaje szmerów oddechowych n Odróżnia się: n szmer oddechowy pęcherzykowy, oskrzelowy i n nieoznaczony. n Badany powinien oddychać nosem. n Należy osłuchiwać podczas oddychania zwykłego i głębokiego, czasami również po kaszlu.

Szmer oddechowy pęcherzykowy n Może być: n Prawidłowy n Zaostrzony n Osłabiony n Zniesiony n. Z wydłużonym wydechem

Szmer oddechowy pęcherzykowy prawidłowy n n Ma charakter ssący („FF”) i jest dobrze słyszalny, zwłaszcza podczas głębokiego wdechu. Wydech jest krótki – delikatne chuchnięcie. Natężenie szmeru pęcherzykowego zależy nie tylko od głębokości oddychania, ale także od okolicy osłuchiwanej. Prawidłowy szmer pęcherzykowy nie wyłącza spraw chorobowych toczących się w układzie oddechowym.

Szmer oddechowy pęcherzykowy zaostrzony n Stwierdza się u zdrowych dzieci, a także w chorobach gorączkowych – przyspieszone i pogłębione ruchy oddechowe – i w zapaleniach oskrzeli powodujących niewielkie zwężenie ich światła.

Szmer oddechowy pęcherzykowy osłabiony - zniesiony Wysłuchuje się w chorobach doprowadzających do zmniejszenia rozszerzalności klatki piersiowej – rozedma płuc, bóle klatki piersiowej, do znacznego zwężenia światła oskrzeli – ciała obce, śluz, odoskrzelowy rak płuca, i do oddalenia płuca od ściany klatki piersiowej – odma opłucnowa, płyn w jamie opłucnowej, nowotwory opłucnej. n Zapalenie wyrostka robaczkowego lub inne ostre schorzenia jamy brzusznej prowadzące do ograniczenia ruchomości przepony. n

Szmer oddechowy pęcherzykowy z wydłużonym wydechem n Zazwyczaj jest jednocześnie zaostrzony. n Występuje w rozedmie płuc, dychawicy oskrzelowej i innych stanach powodujących duszność wydechową.

Szmer oddechowy oskrzelowy n Ma charakter chuchający („h”) przy czym wydech góruje nad wdechem. n Fizjologiczny szmer oddechowy oskrzelowy stwierdza się w miejscu rzutu tchawicy i głównych oskrzeli na przednią i tylną powierzchnię klatki piersiowej. n Patologiczny – w stanach doprowadzających do bezpowietrzności tkanki płucnej. (zapalenie, gruźlica, marskość).

Szmery oddechowe dodatkowe n 1. rzężenie n 2. trzeszczenie n 3. tarcie opłucnej n 4. szmer pluskający

Rzężenie n n n Powstaje na skutek obecności („suchej”) gęstej wydzieliny w oskrzelach. Na ogół jest to śluz. Ostry i przewlekły nieżyt oskrzeli Astma oskrzelowa W zależności od wysokości brzmienia dzieli się je furczenia i świsty. Rzężenie wilgotne powstaje na skutek „wilgotnej” wydzieliny w oskrzelach lub jamach. (wydzielina śluzowa, śluzowo-ropna, przesięk w obrzęku płuc, krew po krwotoku płucnym).

Trzeszczenia n Powstają podczas wdechu na skutek rozlepiania się pęcherzyków płucnych. n Niedodma płuc n U chorych leżących przez dłuższy czas na plecach

Tarcie opłucnej n. W warunkach prawidłowych opłucna ścienna i płucna ocierają się o siebie podczas oddychania nie wydają żadnego szmeru. n W niektórych chorobach blaszki opłucnej staja się suche i nierówne – włóknik, nowotwór – co powoduje powstanie tarcia. n Tarcie pojawia się podczas wdechu i wydechu.

Szmer pluskający n Występuje wtedy, gdy w jamie opłucnowej znajduje się płyn i powietrze. n Do stwierdzenia objawu należy: n Przyłożyć ucho do odpowiedniej strony klatki piersiowej i poprosić chorego by gwałtownie się poruszył.

Klatka piersiowa – układ krążenia n Metody badania fizykalnego: n 1. oglądanie n 2. obmacywanie okolicy serca n 3. opukiwanie n 4. osłuchiwanie okolicy serca

EKG n Ocena prawidłowego i patologicznego zapisu ekg. n Technika wykonania badania ekg