КІРІСПЕ Экономикадағы іс-әрекет жасаушы барлық бағалар бір-бірімен байланысты және өзара жеке жүйе құрады. Бұл жүйе көптеген нарықтық фактордың әсерінен әр уақыт қозғалыста болады. Баға жүйесі жеке өзара байланысты баға блоктарынан құралады. Төменде біз осы блоктарға тоқталып өтеміз.
БАҒА ЖҮЙЕСІ-БҰЛ ӘРТҮРЛІ БАҒА ТҮРЛЕРІНІҢ БІРЫҢҒАЙ, РЕТТЕЛГЕН ЖИЫНТЫҒЫ
БАҒАНЫҢ КЕЛЕСІДЕЙ ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯЛАРЫ БАР: Экономикадағы сала және сферасы бойынша қызмет көрсетуі; Мемлекеттің баға құруда қатысу деңгейі бойынша; Баға құру стадиялары бойынша; Көлік құраушылары бойынша, Бағалық ақпараттың сипаты бойынша.
ЭКОНОМИКАДАҒЫ САЛА ЖӘНЕ СФЕРАСЫ БОЙЫНША ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ ДИФФЕРЕНЦИАЦИЯСЫ ЖЕКЕ ҰЛТТЫҚ ШАРУАШЫЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ НЕГІЗІНДЕ ҚҰРЫЛАДЫ, ЖӘНЕ КЕЛЕСІДЕЙ ТҮРЛЕРДІ ҚАМТИДЫ. Өндіріс өнімдеріне көтерме баға Ауыл шаруашылық өнімдеріне сатылатын бағалар Құрылыс өнімдеріне бағалар Жүк және жолаушы көліктерінің баға тарифтері Тұтыну тауарларныа бағалар Қызмет көрсетуге кететін бағалар
ЖОҒАРЫДАҒЫ БАҒАЛАР ӨНДІРІС ШЫҒЫНДАРЫН ЖАБУЫ КЕРЕК, СОНЫМЕН ҚОСА ТАУАРЛАР МЕН ӨНІМДЕРДІҢ ӨТУІН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУІ КЕРЕК. СОНЫМЕН ҚОСА , БАҒАНЫҢ ЭКСПОРТТЫҚ ЖӘНЕ ИМПОРТТЫҚ БАҒАЛАР ТҮРЛЕРІН АЖЫРАТАДЫ: Экспорттық бағалар-бұл отандық өндірушілердің тауарды әлемдік нарықта сату бағасы. Импорттық бағалар- бұл фирмалардың тауарларды шет мемлекеттерден сатып алу бағасы. Импортталатын тауар бағасы кедендік базаға сәйкес қойылады.
МЕМЛЕКЕТТІҢ БАҒА ҚҰРУДА ҚАТЫСУ ДЕҢГЕЙІ БОЙЫНША Нарықтық баға-сұраныс пен ұсыныстың қарымқатынасына орай қалыптасатын баға. Ол келесідей түрлерге бөлінеді: еркін, монопольді, демпингті. Реттелген баға- бұл тікелей мемлекет әсерінен пайда болатын баға түрі. Реттелген бағалар өзінің құрылу жағдайлары бойынша келесідей бөлінеді: бекітілген, шекті.
БАҒА ҚҰРУ СТАДИЯЛАРЫ БОЙЫНША көтерме бағасы; Демалыстық көтерме бағасы; Бөлшектік бағалар. Өндірушінің
КӨЛІК ҚҰРАУШЫЛАРЫ БОЙЫНША Бұл баға негізінен көлік шығындарын өтеуіне байланысты бағалар. Практикада бұл бағалардың франктенуінен байқалады. “Франко” бұл белгілі бір пунктке өнімнің жеткізілу кезіндегі көлік шығындарының өнім бағасына қосылуы.
БАҒАЛЫҚ АҚПАРАТТЫҢ СИПАТЫ БОЙЫНША Аукциондық Биржалық Анықтамалық Бағалық индекстер Келісімшарттар бағасы.
СОНЫМЕН ҚОСА БАҒАЛАР ЖҮЙЕЛЕРІН КЕЛЕСІДЕЙ ПАРАМЕТРЛЕР БОЙЫНША БӨЛЕ АЛАМЫЗ: Экономикалық айналым сипатына қарай Қамтитын аумағына қарай Статистикада қоланылуына қарай
ЭКОНОМИКАЛЫҚ АЙНАЛЫМ СИПАТЫНА ҚАРАЙ Көтерме- ірі көлемде сатылатын тауарлар бағасы. Бөлшектік- жеке тұтынушылар үшін сатылатын тауарларға қойылатын нақты баға.
ҚАМТИТЫН АУМАҒЫНА ҚАРАЙ Жергілікті Әлемдік- тауарлардың әлемдік нарықта қалыптасқан бағасы Аймақтық-реттелетін бағаның бір түрі. Ол белгілі бір аймақ шегінде қызмет етеді.
СТАТИСТИКАДА ҚОЛДАНЫЛУЫНА ҚАРАЙ Базистік-тауарлардың тұтас және жекелеген топтары бойынша халықаралық сауданың бағасын анықтаған кезде негіз ретінде қабылданатын баға. Ағымдағы баға- белгілі бір кезеңде етуші баға мен тариф. Ол көтерме сауда бағасы, сатып алу бағасы, құрылыс бағасы, кәсіпкерліктің көрсетілетін қызметі үшін төленетін баға. Орташа баға- сатылған тауарлардан түскен түсімнің жалпы көлемін сатылған тауарлардың сандық мөлшеріне бөлу жолымен анықталатын баға. Салыстырмалы баға- жасалынған келісімшартқа сәйкес белгілі мерзімде келісілген көлемде жеткізілетін тауарлар бағасы.
ҚОРЫТЫНДЫ Жоғарыда айтып өткеніміздей баға жүйесі-бұл әртүрлі баға түрлерінің бірыңғай, реттелген жиынтығы. Жоғарыда біз осы түрлердің бірнеше түрін қарастырып өттік. Мысалы, экономикадағы сала және сферасы бойынша қызмет көрсетуі; мемлекеттің баға құруда қатысу деңгейі бойынша; және т. б.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 1. 2. Міржақыпова, седеп Тоқтамұратқызы. Банктегі бугхалтерлік есеп: Оқулық. Алматы: Экономика, 2004. -710 б. Тілемісов С. Баға басты көрсеткіш. -Алматы: Қазақстан, 1989. -64 бет
Скачать презентацию КІРІСПЕ Экономикадағы іс-әрекет жасаушы барлық бағалар бір-бірімен байланысты
сем-5.ppt