КАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТ АНАТОМИЯ КАФЕДРАСЫ СӨЖ Жұлынның

КАРАҒАНДЫ МЕМЛЕКЕТТІК МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТ АНАТОМИЯ КАФЕДРАСЫ СӨЖ Жұлынның сегменттік құрылысы. Жай және күрделі рефлекторлық доғалар Тақырыбы: Дайындаған: Агзамова К. Н 2 -009 топ Тексерген: Шапатова Г. Б Қарағанды 2014 ж

НЕРВ ЖҮЙЕСІ БӨЛІМДЕРІ Нерв жүйесі Орталық Жұлын Ми Перифериялық Нервтер Нерв талшықтары Түйін

ЖОСПАР: ØКіріспе ØНегізгі бөлім 1. Жұлын және оның орналасуы; 2. Жұлынның кұрылысы және қызметі; 3. Жұлынның рефлекторлық орталықтары; 4. Жай және күрделі рефлекторлық доғалар; 5. Жұлынның закымдалуы; ØҚорытынды ØПайдаланылған әдебиеттер

ЖҰЛЫН Жұлын (лат. Medulla spinalis) — омыртқа Жұлын жотасының өзегінде орналасқан. Ұзындығы 40 -45 см, салмағы 34 -38 г, диаметрі 1 см. Омыртқа жотасының құрылысына сәйкес келетін сегменттерден тұрады: мойын, кеуде, бел және құйымшақ сегменттерін ажыратады (8 мойын, 12 кеуде, 5 бел, 5 сегізкөз, 1 құйымшақ).

ЖҰЛЫННЫҢ БӨЛІМДЕРІ 1. Нерв талшықтары 2. Буылтығы 3. Мойын, Кеуде Бел , сегізкөз бөлімі 4. «ат құйрығы» 5. Жұлын нерві 6. Соңғы талшықтар

ЖҰЛЫННЫҢ СЕГМЕНТТІК ҚҰРЫЛЫСЫ Жұлын (лат. medulla spinalis) дененің сегменттік құрылысына сәйкес жұлынның сегменттері де болады. Ол миды перифириямен байланыстырып, сегменттік – рефлекторлық аппарат қызметін атқарады.

ЖҰЛЫННЫҢ СЕГМЕНТТІК ҚҰРЫЛЫСЫ Ол импульстарды шеттен миға және кері қарай өткізетін өткізгіш қызметін атқарады, мимен екі жакты байланыс дамиды. 2 – аппараты: 1. Жұлынның меншікті аппараты; 2. Жұлынның мимен байланыстыратын аппарат;

Жұлыннан 31 жұп нервтер тарайды. Артқы түбірге афференттік нервтер келіп кірсе, алдыңғы түбірден эфференттік нервтер шығады. Жұлынның ортасында— сұр зат (нерв клеткаларының жиынтығы), сыртында–ақ зат (нерв талшықтарынан түзілген) орналасқан.

ЖҰЛЫННЫҢ ІШКІ ҚҰРЫЛЫСЫ 1 – орталық өзек; 2 – Жұлынның артқы түбіршігі; 3 – Жұлынның алдыңғы түбіршігі; 4 – жұлындық түйін; 5 – жұлын – ми нерві 6 – Жұлынның сұр заты ( «көбелек"); 7 –Жұлынның ақ заты 8 – Алдыңғы орталық саңылау

ЖҰЛЫННЫҢ ӨТКІЗГІШ ЖОЛДАРЫ ОЖЖ өткізгіш жолдары(tractus sistematis nervosi centralis) — ми мен жұлынның әртүрлі аймақтарын қосатын, жалпы құрылысы және қызметтері ұқсас нерв талшықтарының тобы.

ЖҰЛЫННЫҢ ФУНКЦИЯЛАРЫ Өткізгіш 1 – сезімтал (афферентті) нейрон; 2 – кондукторлық нейрон; 3 - қозғалтқыш (эфферентті) нейрон; 4 – Сынатіәрізді буда; 5 - Жіңішке буда Рефлекторлық

• Рефлекторлық доға (лат. reflexus — шағылысу) — сыртқы және ішкі әсеретуші факторларға организмнің жауап беру реакциясы кезінде пайда болған жүйке толқынының жүретін жолы.

рефлекторлық доға Жай Жұлын арқылы тұйықталады. Күрделі Жүлын және мидың қатысуымен іске асады

• Рефлекторлық доғаны кем дегенде сезімтал, байланыстырғыш (аралық), қозғалтқыш нейроциттер тізбегі құрайды. Рефлекторлық доға қабылдағыш аппараттан (рецептордан), орталыққа тепкіш (афферентті) жолдан, орталықтан (жүйке жүйесіндег іорталықтар нейроциттерден тұрады), орталықтантепкіш (эфферентті) жолдан, жауап беру мүшесі (эффектор) бөлімдерінен құралады.

РЕФЛЕКТОРЛЫҚ ФУНКЦИЯ Жалпы қарапайым рефлекстік реакциялардың орталығы, оның нейрондарында олардың рефлекс доғасы тұйықталады. Кеңістіктегі дене қалпын сақтауға бағытталған рефлекстер, зәршығару рефлексі, жыныс рефлекстерінің доғасы жұлынның қызметімен байланысты.

ӨТКІЗГІШТІК ФУНКЦИЯ Адам жұлынының қызметі ОНЖ-нің жоғарыда жатқан бөлімдерінің ықпалына тәуелді.

ЖҰЛЫННЫҢ РЕФЛЕКТОРЛЫҚ ОРТАЛЫҚТАРЫ Жұлынның мойындық бөлігінде орналасады: ØДиафрагмалық нерв орталығы, ØҚарашықты тарылту орталығы, Мойындық және кеуделік бөлімінде: Ø белден жоғары бұлшықет орталығы Ø кеуде бұлшықеті , арқа және іш орталықтары

Бел бөлімінде— Ø белден төмен бұлшықет орталығы Құйымшақ бөлімінде — Ø зәр шығару орталықтары, дефекация және жыныстық орталықтар Кеуде, бел бөлімдерінің бүйір мүйіздерінде— Ø тері бөлу орталықтары, Ø Спиральді тамырқозғалтқыш орталықтар;

• Науқаста осы бұлшықеттердің бұзылысында немесе жеке функцияларының бұзылысы кезінде, біз жұлынның қай бөлімі зақымдалғанын білеміз.

ЖҰЛЫННЫҢ ЗАКЫМДАЛУЫ «сүңгуір» травмасы Миелопатия – жұлынның езілуі Омыртқааралық дискілер грыжасы

ҚОРЫТЫНДЫ • Қорыта айтқанда, адам ағзасының барлық жүйелерінің үйлесімді, нақты дәлдікпен, қорғаныштық, рефлекстік жұмыс атқаруы мұның бәрі ОЖЖ-не жұлын мен ми аткарады.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР • Адам анатомиясы: 2 томдық кітап. /Под ред. Алшынбай Рақышев • Ә. Б. Әубәкіров, Ү. Ж. Жұмабаев, Ф. М. Сүлейменова, Қ. Е. Сисабекова «Атлас адам анатомиясы» • Интернет google. com