Кафедра: Саясат және денсаулық сақтауды басқару

Кафедра: Саясат және денсаулық сақтауды басқару Тақырыбы: Дәлелді профилактиканың негізгі түрлері тәжірибеде енгізу мәселесі және скрингілік бағдарламасының нәтижесінің талдануы.

Орындаған: Салыкбаева А. А. 08 – 23 б топ Жалпы медицина Тексерген: Раушанова А.

Жоспар: • Кіріспе • Негізігі бөлім • Скринингтің классификациясы • Қолдану әдістері • Өкпе рагі кезіндегі скрининг • Жатыр мойны үшін жасалатын скрининг • Сүт безі рагіне жасалатын скрининг • Қорытынды

Скрининг – көптеген адамға қолданылыатын тесттердің құндылығын анықтайды және сонымен қатар аурудың алғашқы жасырын түрін анықтауға мүмкіндік береді.

Жіктелуі: • Халыққа таралуы бойынша: • Массалық • Селективті • Халықтың категориясы бойынша: • Пренатальды • Неонетальды • Әдісі бойынша: • Ультрадыбыстык • Биохимиялық • Қосарланған • Аудиологиялық

Халық категориясына байланысты: o Перинатальды- бұл әдісті жиі жүкті әйелдерге жүргізіледі, мақсаты жүктілік барысында қауіп – қатерді асқындырып алмау. Перинатальды скрининг құрамына ультрадыбыс және биохимиялық скрининг кіреді. o Неонатальды- жаңа туылған нәрестелерде туа пайда болған аурудың бар екенін зерттейді.

Әдісі бойынша • Биохимиялық – қаннан жасалатын әртүрлі анализдер • Ультрадыбыстық – УЗИ арқылы әртүрлі патологиялық ауруларды анықтау • Қосарланған – биохимиялық және ультрадыбыстық әсерді қоса пайдалану

Биохимиялық зерттеу

Альфафетопротеиді пайдалана отырып жасалатын биохимиялық скрининг

Ультрадыбыстық зерттеу

Ресейде скринингті негізгі мына аурулар бойынша жүргізіледі: l Фенилкетонурия l Туа пайда болған гипотиреоз l Адреногенитальды синдром l Муковисцидоз l Галактоземия

Жатыр мойнының скринингі n Қазіргі кезде дамыған елдердің көбісінде жатыр мойнының рагі аса қауіпті аурулардың бірі болып саналады. 25 - 64 жастағы әйелдер скринингті жүргізу кезінде оның аралығы 5 рет болғанда 84%, 25 – 63 жастағы әйелдер скринингті жүргізу барысында аралығы 3 рет болғанда 90% өлім көрсеткіші азайған.

Сүт безі рагінің скринингі l 50 – 69 жастағы әйелдерде маммографиялық тексеруден өткізілгеннен кейін 20 -25% өлім көрсеткіші төмендеген. Осыған байланысты АҚШ, Канада, Швецияда 40 -64 жастағы әйелдер маммографиялық тесеруден өтіп, зерттеулерге қатысты. Ол зерттеуде әйелдерді екі топқа бөлді: зерттеудегі оларды маммографиялық тексерістен жиі өткізіп тұрды және бақылаудағы топ ол жақта маммография тексерісі өткізілмеді. Нәтижесінде маммография өткізілген топта өлім қауіптілігі 23 -30% төмендеді, ал зерттеудегі топта 25% өлім көрсеткіші төмендеді.

Өкпедегі рагінің скринингі Өкпедегі рагтің скринингін анықтау үшін: • Кеуде жасушаларына рентгенография жасалады • цитологиялық әдіспен қақырықты зерттеу Чехияда 6364 адамды осы әдістерге байланысты 2 топқа бөліп зерттеу жүргізеді. Бірінші топқа екі әдісті де пайдаланады жіне 3 жыл сайын жылына 2 рет, ал екінші топта тек жылдың соңында ғана тексерілістен өткен. 3 жыл өткеннен кейін екі топты да рентгенологиялық тексерістен өткізеді сол кезде бірінші топта екінші топқа қарағанда, өкпе рагімен ауыратындар 33% болған және ауру ерте кезеңінен көрініс берген. Бірақта өлім көрсеткіші екі топта да бірдей болған. Нәтижесінде бұл екі әдісті қолдану өкпе рагінің өлімін төмендетпейді.

Қорытынды: Қорыта келгенде, скрининг медицинаның көптеген саласында қолданылады. Скрининг негізінен “анықтау” деген мағынаны білдіреді. Ол көптеген патологиялық ауруларды алдын алуға көмектеседі, соның ішінде Даун, Эдвардс, анэнцефалия және т. б.

Пайданылған әдебиеттер: М. : Медиа. Сфера, 2001. - 392 с. Власов В. В. Эпидемиология ГЭОТАР-МЕД, 2004. - 464 с Флетчер Р. , Флетчер С. , Вагнер Э. Клиническая эпидемиология: основы доказательной мещицины, М. : Медиа. Сфера, 1998. - 350 с. Власов В. В. Введение в доказательную медицину. http: // www. cdmed. ru http: //www. osdm. org