Кәрілік жастағы психикалық аурулар Орындаған Аязхан А

«Кәрілік жастағы психикалық аурулар» Орындаған: Аязхан А 605 -1 топ Қабылдаған Ашимов А. А

Психикалық аурулардың бұл тобы көрінісі мен айқындылық дәрежесі бойынша әртүрлі психикалық бұзылыстардан құралады, оладың пайда болуы науқас ағзасындағы жасқа байланысты өзгерістермен тікелей немесе жанама түрде байланысты болып келеді.

Ағзаның қартаюы оның барлықбиологиялық және психикалық функцияларының өзгерістерімен бірге жүреді. Бірақ бұл өзгерістердің сипаты және пайда болу уақыты әрбір жеке адамда ерекше болып келеді. Жасқа байланысты психикалық функцияның өзгерістері таңдамалы түрде және әртүрлі жас кезеңдерінде пайда болуы мүмкін. Яғни адамның қиялдау қасиеті салыстырмалы түрде ерте әлсірейді: • Ашықтығы, бейнелілігі • Зейіннің жылдам ауысу қасиеті • Кешірек жаңа білім, дағды игеру нашарлайды • Естің элективті бұзылысы дамиды(қажет мәліметті еске түсірудің қиындауы)

ЭМОЦИОНАЛЬДЫ КӨРІНІСТЕР • Эмоциональды тұрақсыздық, үрей дамиды • Жағымсыз күйзелістерге ұзақ фиксациялануға бейімділік • Депрессивті көңіл күй дамиды Жеке адам өмірінің жасқа байланысты өзгерістер пайда болатын белгілі бір кезеңдері: Ø Жасқа байланысты Ø Ағзаның гормональды-физиологиялық өзгерісінің(климакс) басталуына сәйкес келеді.

ЭПИДЕМИОЛОГИЯ Кәрілік алды және кәрілік кезеңіндегі психикалық бұзылыстар шекаралық психикалық бұзылыстар және психоздар түрынде көрінеді. Егде жастағы адамдарда психикалық бұзылыстар жиілігі өте жоғары. 65 жастан асқан адамдарда әртүрлі дәрежедегі психикалық бұзылыстар жиілігі-30 -35 пайыз, психоздар мен ақыл кемдігі 3 -5 пайыз. Жасы ұлғайған сайын өзгерістердің пайда болу қауіптілігі артады. Шекаралық бұзылыстар: • невроз тәрізді • Аффективті бұзылыстар • Тұлғалық өзгерістер жатады

• • • Невроз тәрізді бұзылыстар ұйқы бұзылысымен, денедегі әртүрлі жағымсыз сезімдермен, эмоцональды тұрақсыз көңіл күймен, тітіркенгіштікпен, ешқандай негізсіз жанұясы мен өз денсаулығы үшін урейлену және тб көрінеді. Физикалық әлсіздік, соматикалық жайсыздық қандай да бір қатерлі, дауасы жоқ «өлімге алып келетін» аурудың бар екендігі жөнінде ой тудырады. Психикалық бұзылыстардың айқын формалары психоз түрінде көрінеді: кәрілік алды немесе инволюционды, кәрілік жас психоздары деп бөлінеді. Кәрілік алды психоздарына инволюциялық мелонхолия және инволюциялық параноид жатады

• Инволюциялық мелонхолия • Басты көрінісі-уреймен жүретін депрессия жағдайы болып табылады. • Науқастар жабырқаулы күйде, үрейшіл болады. Өзін коярға жер таппай күрсінген дыбыстар естіледі, суицидальды әрекет жасауға бейім келеді. Мелонхолиялық ступор болады: бет әлпеті қайғымұңды бейнелейді, беттерінде мұң маскасы болады. Науқаста сандырақтық идеялар байқалады. Өзін өзі кіналау, кемсіту аса тән. Өздерін өмірінен қылмысты факт іздейді. Жақындарының өліміне өзін кіналайды. • Бұл науқастар ерекше күтімді қажет етеді

• Инволюциялық параноид • Бұл сандырақтық идеялар дамуымен сипатталады. Идеялар көңіл күйдің үрейліжабырқаулығымен жүреді. Науқастар жақындарының денсаулығы үшін үрейленеді. Науқастардың айтқан сандырақ идеялары шындыққа ұқсап, айналадағыларды шатастырады. Галлюцинаторлы көріністер жиі бақыланады. Жиі есту сипатында болады. Науқастар қабырғаның ар жағынан шу, аяқ дыбысын, жазғырушыдыбыстар еститінін айтады. Иппохондриялық сезімдердің қосылуы байқалады: науқас денесінде әр түрлі жағымсыз сезімдерге шағымданады. Бұндай науқастарда сандырақ ұзақ уақыт сақталады. • • •

Емдеу принципі Электротырысулық терапия Галлюцинаторлы-параноидты формасында-инсулиндішокты терапия қолдану нәтижелі болады Соңғы кезде психотропты д/к зат/р қолд/да Психомоторлы қозу жағдайында – нейролептиктер(седативті ней-р) Депрессивті күй-ң алд. алу үшін-Литий тұздары кеңінен қолд. ды Рациональды психотерапия және әлеуметтік реабилитация маңызының үлкен көмегі бар.

Қандай эмоциональды көріністер дамиды?

• Эмоциональды тұрақсыздық, үрей дамиды • Жағымсыз күйзелістерге ұзақ фиксациялануға бейімділік • Депрессивті көңіл күй дамиды

Егде жастағы адамдарда кездесетін психикалық бұзылыстардың жиілігі қандай?

65 жастан асқан адамдарда әртүрлі дәрежедегі психикалық бұзылыстар жиілігі-30 -35 пайыз, психоздар мен ақыл кемдігі 3 -5 пайыз.

Қандай шекаралық бұзылыстарды білесіз?

1. 2. 3. Невроз тәрізді Аффективті бұзылыстар Тұлғалық өзгерістер

Инволюциялық мелонхолия туралы есіңізде қалған көріністер қандай?

Инволюциялық меланхолия – жиі кездесетін психоз түріне жатады Үреймен жүретін депрессия Науқкастар жабырқаулы күйде Үрейшіл Меланхолиялық ступордың клиникалық көрінісі катотониялықтан ерекшеленеді Бет-әлпеті қайғы-мұнды бейнелейді Беттерінде іркіліп қалған мұң маскасы болады Бұл кезде мутизм бақыланбайды Дұрыс жауап алуға болады Өзін-өзі кінәлау , өзін-өзі кемсіту сандырақ тән Туысқанының өліміне өзін кінәлайды , ертерек дәрігерге көрсетпедім деп өзін кінәлі санайды

Инволюциялық параноид туралы не айтасыз?

Инволюциялық параноид – бұл психоз жүйеленген сандырақ идеялар дамуымен сипатталады. Сандырақтар қарапайым өмірдегі нақты оқиғаларға қатысты және қияли , фантастикалық сипатта болмады. Науқастар үйінде жоқ кезінде көршілері үйіне келіп , бір заттарын алып кететінін айтады. Кейде айтқандары шындыққа ұқсап , айналасындағыларын шатастырады. Сандырақтық күйзелістермен қатар галлюцинаторлы көріністер жиі байқалады. Шу , дауыстар естиді. Ипохондриялық сезімдер болады , денесінін әр бөлігінде жағымсыз сезімдердін п. б айтады. Бул кезде аффективті бузылыстар жане сандырак ойлар узак сакталады.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР Н. Н. Иванец, Ю. Г. Тюльпин, В. В. Чирко, М. А. Кинкулькина «Психиатрия и наркология» учебник, издательская группа «ГЭОТАР-МЕДИА» стр. 398. Ғ. М. Құдиярова, Б. Б. Жарбосынова «Психиатрия» оқулық, Алматы 2008 жыл, 73 бет.