Jak sfinansować nowy biznes technologiczny Własny biznes

Jak sfinansować nowy biznes technologiczny?

Własny biznes – determinanty sukcesu 2

Sytuacja w Polsce na tle krajów zachodnich Czy następujące twierdzenia są prawdziwe? § W krajach takich jak USA, Francja czy Wielka Brytania na przedsiębiorcę rozpoczynającego działalność czekają nisko bądź nieoprocentowane pożyczki ze źródeł publicznych. Także banki bardzo chętnie udzielają kredytu początkującym firmom § W Polsce takie możliwości są bardzo ograniczone i to stanowi podstawową barierę rozwoju przedsiębiorczości 3

Współzależności: pomysł - cechy przedsiębiorcy finansowanie § Tylko najlepsze projekty mają szansę na uzyskanie znaczącego finansowania zewnętrznego § Wiele bardzo atrakcyjnych projektów nie zostaje wdrożonych bo nie uzyskują akceptacji banków i inwestorów (subiektywna ocena) § Nawet najlepszy projekt może zostać spalony, jeśli przedsiębiorca nie potrafi do niego przekonać partnerów, inwestorów, banki, etc. § Umiejętność zorganizowania finansowania stanowi potwierdzenie predyspozycji przedsiębiorczych § Cechy osobowościowe, dar przekonywania na ogół nie pomogą, gdy koncepcja biznesowa jest mało atrakcyjna i/lub słabo przygotowana 4

Podstawowe źródła finansowania nowo uruchamianych biznesów § § § Środki własne bądź zdobyte w wyniku relacji rodzinnych, przyjacielskich, itp. Banki, instytucje finansowe Środki wsparcia ze źródeł publicznych Venture capital aniołowie biznesu Relacje między środkami własnymi a zewnętrznymi źródłami finansowania § Czy można uruchomić biznes bez własnych środków? § Własne środki a zaufanie do przedsiębiorcy § Zasada: im więcej masz i mniej potrzebujesz tym chętniej ci pożyczają 5

Środki własne § Osobiste § Oszczędności, także rezultat celowego gromadzenia środków, wyjazdu zagranicznego, itp. § Mieszkanie, samochód § Rodzina pierwszym recenzentem przedsięwzięcia § Niebezpieczeństwo nadmiernego emocjonalnego zaangażowania § Rodzinna pożyczka a wpływ na funkcjonowanie biznesu 6

Środki własne – c. d. Przyjaciele i znajomi § § § Czy można mieszać przyjaźń z interesami? Kogo z grona przyjaciół wybrać na pożyczkodawcę? Pożyczkodawca czy wspólnik Potrzeba klarownych reguł gry Realne niebezpieczeństwo zerwania przyjacielskich więzi Środki własne – wnioski § Przymus zgromadzenia możliwie największych środków z własnych źródeł § Pierwszy solidny test dla atrakcyjności projektu i cech przedsiębiorczych inicjatora nowego biznesu 7

Strategia „stania na własnych nogach” § Mogę dostać kredyt ew. przyciągnąć inwestora § Nie robię tego bo: § Po co dzielić się zyskami § Po co tracić czas na przekonywanie banków i inwestorów § § § Jak to działa? Skrajna determinacja w gromadzeniu własnych środków Maksymalizacja cashflow zamiast zysków Wykorzystanie sprawdzonych technik operacyjnych To działa! 8

Jak to działa? § Dostosowanie modelu funkcjonowania § § § Szybkie uruchomienie sprzedaży Priorytet dla produktów i usług o wysokiej marży Rezygnacja z drogich ludzi Kontrola tempa wzrostu w fazie rozruchu Maksymalizacja cashflow zamiast zysków § Bootstrapping – metody operacyjne § § Sprawne ściąganie należności Przesuwanie płatności Minimalizacja wydatków na inwestycje i zatrudnienie Korzystanie ze wspólnej infrastruktury 9

Banki - uwagi wstępne Młody początkujący przedsiębiorca nie jest atrakcyjnym klientem dla banku, gdyż: § Nie ma pewność czy sobie poradzi § Brak zabezpieczenia kredytu Negatywne doświadczenia banków z początku lat 90 -tych Ostatnio zmiany na lepsze, bo § Obniżenie stóp procentowych – obniżenie marż § Konkurencja w segmencie dużych klientów Pakiety dla MSP § Chęć sprzedaży usług bankowych dla MSP § Rozmawiają z nowo powstałymi firmami (staż min. 18 mies. ) § Rozmawiają (acz niezbyt chętnie) o finansowaniu uruchomienia działalności 10

Co pomaga staraniach o kredyt? Praktyczne sugestie bankowców Sensowny Biznesplan Inwestor mówi z sensem, zna się na dziedzinie, w której ma zamiar uruchomić biznes Musi być pewny tego co chce, silna wola Ma rozeznanie konkurencji, świadomość zagrożeń, trzeźwo patrzy na rzeczywistość Ma wsparcie rodziny § Małżonka – kwestia rozdzielności majątkowej § Rodziców - rodzina z tradycjami biznesowymi bardzo mocnym atutem. Ważna jest też skłonność do udzielenia poręczenia. Czy ma jakiś majątek jako zabezpieczenie (mieszkanie, samochód) Czy ma własne środki 11

Co przeszkadza? Zła historia kredytowa § Debety na karcie kredytowej § Opóźnienia w spłatach kredytów w innych bankach (BIK) § Czyszczenie konta do zera – niemożność ściągnięcia opłat bankowych Księgowość w formie uproszczonej Nadmierne korzystanie z transakcji gotówkowych unikanie nowoczesnych narzędzi – przelewy elektroniczne 12

Kwestia wiarygodności w kontaktach z bankiem Zdolność kredytowa a wiarygodność finansowa Zacznijmy budować wiarygodność kredytową od zaraz! § Unikać debetów na karcie kredytowej § Terminowa spłata rat kredytów konsumpcyjnych § Nie poręczać kredytów niesolidnym znajomym 13

Czego można się spodziewać od banku w przypadku nowo uruchamianej firmy? § Kredyt stanowiący 50% wartości inwestycji (czasami więcej), reszta środki własne § 30 – 200 tys. PLN § Oprocentowanie ok. 10 - 12% § Koszty opłaty 1 -1. 5 % § Przetrwanie z umiarkowanym sukcesem przez pierwsze 18 -24 miesięcy znakomicie zwiększa zdolność kredytową 14

Środki wsparcia ze źródeł publicznych q Ogólne wskazówki gdzie szukać i czego można się spodziewać q Własne poszukiwania – dobrym początkiem n. p. PARP www. parp. gov. pl, mrr. gov. pl, mazovia. pl q Szansa dla wytrwałych w poszukiwaniach i zaprawionych w bojach administracyjnych q Wybrane formy wsparcia nowo uruchamianej działalności q Fundusze pożyczkowe q Fundusze poręczeń kredytowych q Fundusze strukturalne UE 15

Jeśli nie bank to…. . fundusze pożyczkowe q Działa ok. 80 funduszy regionalnych w całej Polsce. Ich liczba i wartość środków szybko rośnie – dokapitalizowanie z UE q Wyspecjalizowane w finansowaniu MSP q Uproszczone procedury q Warunki finansowe (oprocentowanie, prowizje) niższe niż w bankach – choć to niestety może ulec zmianie 16

Fundusze poręczeń kredytowych q Niedoceniona lecz ważna forma wsparcia finansowego dla początkujących q Pozwala pokonać „zaklęty krąg” braku zdolności kredytowej na starcie q Buduje pozytywną historię kredytową przedsiębiorcy q Krajowy Fundusz Poręczeń Kredytowych BGK www. bgk. com. pl q Kilkadziesiąt funduszy regionalnych i lokalnych q Przedsiębiorcy działający krócej niż 2 lata mogą w trybie uproszczonym uzyskać poręczenie q Do 50% wartości zaciągniętego kredytu q Do 50 tys. Euro 17

Fundusze strukturalne UE q Jak na warunki polskie olbrzymie środki do dyspozycji q Oprócz wsparcia „w naturze” – n. p. szkolenie możliwość uzyskania bezzwrotnej dotacji inwestycyjnej q Sektor MSP a w tym nowo uruchamiane firmy traktowane priorytetowo q Jasno określone cele i rezultaty jakich oczekuje UE – w tym przedsiębiorczość i innowacyjność q Szczegółowe zasady i rygorystyczne procedury – niewielki błąd powoduje odrzucenie wniosku – ale ma być bardziej elastycznie q Kluczem do sukcesu jest: q Dobre rozpoznanie dostępności środków q Czy spełniamy kryteria kwalifikacyjne – n. p czy już prowadzi działalność czy nie q Kiedy i przez kogo są organizowane konkursy (gdzie należy składać wnioski) q Olbrzymie środki w budżecie na lata 2007 – 2015 – tej szansy nie wolno przegapić q Zasada – Ci którzy otrzymali dotację i dobrze wykorzystali dotację mają szansę na następną q Często obowiązkowe pośrednictwo organizatora projektu 18

Przykład PO Kapitał Ludzki 6. 2 – 400 mln euro w skali kraju 2008 - 2015 q Mazowsze - 51 mln euro q. Szkolenie i doradztwo dla kandydatów na przedsiębiorców q. Nie dla prowadzących działalność w okresie poprzedzających 12 miesięcy q Dotacja inwestycyjna do 40 tys. PLN q Wsparcie pomostowe 6 -12 mies. Po ok. 700 PLN q Promocja dobrych praktyk w zakresie rozwoju przedsiębiorczości q. Organizatorzy – różne instytucja, ośrodki szkoleniowe także szkoły wyższe q Pierwsze konkursy na Mazowszu ruszają w połowie maja 2008 q Projekt bardzo zbliżony do wcześniejszego Działania 2. 5 ZPORR q Doświadczenia realizacyjne z Programu „Jak uruchomić własny biznes” q 120 studentów z Mazowsza 19

Przykład PO Kapitał Ludzki 8. 2. 1 – 130 mln euro w skali kraju 2007 - 2015 q Promocja i wsparcie akademickiej przedsiębiorczości (innowacyjnej) q. Szkolenie i doradztwo dla pracowników, doktorantów i studentów, przygotowujące do uruchomienia innowacyjnego biznesu (spin-off, spin-out) q Brak dotacji inwestycyjnej dla „absolwentów” ale: q możliwość przejścia do PO IG 3. 1 dla zaawansowanych technologicznie projektów q Organizatorzy – głównie szkoły wyższe q. Pierwsze konkursy na Mazowszu ruszą w maju 2008 r. 20

Regionalny Program Operacyjny (Mazowsze) Działanie 1. 5 Rozwój przedsiębiorczości q. Dofinansowanie inwestycji, głównie w środkach trwałych q. Dla firm nowopowstałych jak i tych już funkcjonujących q. Przedsięwzięcia innowacyjne jak i innowacyjne q. Projekty małe – do. 40 tys. PLN jak i duże (innowacyjne) – do 8 mln dotacji q. Minimalny wkład własny – 25% q. Więcej szczegółów będzie znanych po rozpisaniu konkursów na projekty 21

Przykład PO Innowacyjna Gospodarka 8. 1 q Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej q Dofinansowanie i szkolenie dla młodych przedsiębiorców działających nie dłużej niż 1 rok, wyspecjalizowanych w świadczeniu usług drogą elektroniczną q. Dofinansowanie dla młodych przedsiębiorców 20 tys. – 200 tys. q Szczegóły realizacyjne nie zostały jeszcze określone (ma to nastąpić w najbliższym czasie) 22

Przykład PO Innowacyjna Gospodarka 3. 1 q Inicjowanie działalności innowacyjnej q Preinkubacja nowych biznesów opartych o zaawansowane technologie, inwestycje w nowoutworzone przedsięwzięcia q. Organizatorzy – inkubatory, centra transferu technologii, parki technologiczne, itp. q Znaczące środki ale szczegóły realizacyjne nie zostały jeszcze określone (ma to nastąpić w najbliższym czasie) 23

Venture capital - Kapitał wysokiego ryzyka Podstawowe źródło finansowania nowych, innowacyjnych przedsięwzięć w USA i innych krajach rozwiniętych W Polsce i Europie Wschodniej faza początkowa z tendencją wzrostową § W latach 1990 -2002 ponad 30 funduszy zainwestowało 2, 3 mld USD, z tego ponad 50% w Polsce § Inwestycje w ponad 600 spółkach § Koncentracja na firmach średnich § Minimalny próg zaangażowania – kilka milionów Euro Pozytywne rokowania na przyszłość w związku oczekiwanym rozwojem gospodarczym i przystąpieniem do UE 24

Jak działa fundusz VC Udostępnia kapitał w formie udziałów bez zabezpieczeń i gwarancji Staje się wspólnikiem i bierze na siebie ryzyko na równi z innymi właścicielami firmy Przedstawiciele funduszu VC wchodzą do zarządu i /lub rady nadzorczej Po pewnym czasie (3 -7) lat Fundusz VC wychodzi ze spółki poprzez: § § Wprowadzenie spółki na giełdę Management buy-out Sprzedaż udziałów inwestorowi strategicznemu Umorzenie udziałów 25

Jakie projekty interesują fundusze VC? Wysoka stopa zwrotu rzędu n. p. 50% w perspektywie kilku lat VC szukają firm, projektów, które: § § Mają dobrą kadrę kierowniczą Konkurencyjny produkt Działają na wzrostowym rynku/branży Rozwijają się szybciej niż konkurenci z branży Bardzo duża selekcja projektów § 80% zgłaszanych projektów zostaje odrzuconych po wstępnym przeglądzie biznes planu § Dalsze 10 -15 % odrzucone po dogłębnym przestudiowaniu biznes planu § Mniej niż 10% dopuszczone do pogłębionej analizy (2 -4 tyg. ) § Mniej niż 5% projektów uzyskuje finansowanie 26

VC a nowo uruchamiane przedsięwzięcia Na Zachodzie jest to główny obszar zainteresowania VC W Europie Wschodniej koncentracja na firmach średnich, firmy nowo powstałe uważane za słabe a jednocześnie ryzykowne Rynek wymusza stopniowe zainteresowanie nowo uruchamianymi przedsięwzięciami Szanse dla przedsięwzięć: § § W których jest szansa na wysoka stopę zwrotu Wymagających relatywnie dużych nakładów inwestycyjnych W dziedzinach i innowacyjnych, high-tech Gdzie właściciele wykazują się doświadczeniem i predyspozycjami menedżerskimi bądź potrafią przyciągnąć kadrę o takich predyspozycjach 27

Aniołowie biznesu § § § Ludzie, którzy odnieśli sukces finansowy Niższy próg inwestycji – kilkadziesiąt, kilkaset tysięcy Euro Mniej sformalizowane zasady działania W Polsce ten segment dopiero się tworzy www. polban. pl , www. lba. pl Czy w kręgu bliższych i dalszych znajomych nie kandydata na „naszego” anioła? § Ostrożnie z międzynarodowymi „aniołami” 28

Podsumowanie „Zaklęty krąg” niezdolności kredytowej początkujących biznesmenów. Przełamanie tej sytuacji - pierwszym, poważnym sprawdzianem przedsiębiorcy Zgromadzenie kapitału ze środków własnych, od rodziny, przyjaciół - kluczowe na starcie Ważne jest rozpoznanie różnorodnych źródeł i możliwości finansowania a także trzymanie „ręki na pulsie” Cierpliwość i znajomość szczegółowych procedur pomaga Efekt domina I: Zdobycie środków z jednych źródeł ułatwia dostęp do innych źródeł. Efekt domina II: Każdy udany projekt ułatwia „złożenie” finansowania następnych. 29

30