IX Conference of the Society of Physicists of

IX Conference of the Society of Physicists of Macedonia, Ohrid, 20 -23 September 2012 IX Конференција на Друштвото на физичарите на Република Македонија, Охрид, 20 -23 Септември 2012

“The Role Of The Mentor In The Discovery Of Talented Students In Secondary Education And Their Support In The Development Of Student Career” „УЛОГАТА НА МЕНТОРОТ ВО ОТКРИВАЊЕТО НА ТАЛЕНТИРАНИ УЧЕНИЦИ ПО ФИЗИКА ВО СРЕДНОТО ОБРАЗОВАНИЕ И НИВНАТА ПОДДРШКА ВО РАЗВОЈОТ НА УЧЕНИЧКАТА КАРИЕРА“ Stojan Manolev 1 Ana Veljanoska 2 1 SOU "Goce Delchev"-Valandovo, Macedonia 2 SOU school "Mirce Acev"-Prilep, Macedonia

The purpose of this work is to highlight mentors rule of teachers and their mentoring actions like: Целта на овој труд е да ja истакнеме менторската улога на наставниците и нивните менторски постапки како: • Applications of different approaches to teaching • примена на различни пристапи во наставата,

• Shown the results of tests • покажани резултати од тестови • Take care of the behavior of the students • следење на однесувањето на учениците

• Appeared interests of the students in the detection of the talented students in physics • пројавени интереси на учениците во детекција на талентирани ученици по физика

Who is a mentor? Кој е ментор?

Mentor Телемах Telemah

LOYAL AND TRUSTED ADVISOR, FRIEND AND COLLABORATOR TEACHER, GUIDE, COACH AND MODEL BEHAVIOR ЛОЈАЛЕН И ДОВЕРЛИВ СОВЕТНИК, ПРИЈАТЕЛ И СОРАБОТНИК УЧИТЕЛ, ВОДИЧ, ТРЕНЕР, ПРИМЕР НА ОДНЕСУВАЊЕ

FILLED WITH HIGH QUALITY AND ADVANCED KNOWLEDGE OR HAS THE STATUS OF EXPERT IN A GIVEN AREA READY TO TAKE RESPONSIBILITY FOR DEVELOPING AND MODELING CAREER TO ANOTHER, YOUNGER BUT TALENTED AND INTELLIGENT PERSON. ИСПОЛНЕТА СО ВИСОКОКВАЛИТЕТНО И НАПРЕДНО ЗНАЕЊЕ ИЛИ ПОСЕДУВА СТАТУС НА ЕКСПЕРТ ПО ДАДЕНА ОБЛАСТ, СПРЕМНА ДА ПРЕЗЕМЕ ОДГОВОРНОСТ ВО РАЗВИВАЊЕТО И КАРИЕРНОТО МОДЕЛИРАЊЕ НА ДРУГА, ПОМЛАДА, НО ТАЛЕНТИРАНА И ИНТЕЛИГЕНТНА ЛИЧНОСТ

CARRIES IT HIS OWN FUND OF KNOWLEDGE TO THE YOUNGER FELLOW AND HE PROVIDE UNRESERVED SUPPORT IN OVERCOMING BARRIERS ГО ПРЕНЕСУВА СОПСТВЕНИОТ ФОНД НА ЗНАЕЊЕ ДО ПОМЛАДИОТ СОРАБОТНИК И ПРИТОА МУ ОБЕЗБЕДИ БЕЗРЕЗЕРВНА ПОДДРШКА ПРИ СОВЛАДУВАЊЕ НА ПРЕПРЕКИ

Наставник (Ментор, Mentor) • I'm a professor. • I'm a Student

Консултант-Консультант (Consultant)

Посредник (facilitator)

Приоди во наставата Approaches in teaching

Емоционално-проблемско објаснување на учебниот материјал Еmotionally problematic explanation

При обработка на наставната единица потенцијална и кинетичка енергија и претворбата на едниот вид енергија во друг вид користам една пословица од видот И КОКОШКАТА КОГА ПИЕТ ВОДА СЕ ПУЛИТ НА БОГА

When the chicken drinks water is watching God

u

КАМЕН И ДРВО СИНКО ДА ВАТИШ, СТРЕБРО И ЗЛАТО ДА БИДИ. Мајчин благослов- Марко Цепенков STOON AND WOOD TO SINHG, SILVER AND GOLD TO BE Nuclear Transmutations The ancient dreams of the alchemists. . So. . . after all those decades of physics and chemistry, can science transmute base substances into gold? —Bill Johnson

When you listen carefully the lesson you will come to the definition of nuclear reaction: PROCESS IN WHICH THE TRANSFORMATION OF THE ATOMIC CORES IF THEY TOHETHER OF MUTUAL INTERACT WITH INDIVIDUAL PARTICLES IS CALLED NUCLEAR REACTION.

Демонстрационен приод, експериментот во наставата Demonstration approach in teaching

. Einstein said: "Everything begins and ends with the experiment”If the teacher of physic perform an experiment not only describes, in proportion to the number of experiments performed to increase the success of physics and the number of students interested in science.

Ајнштајн вели: „Сé започнува и завршува со експериментот“. Ако наставникот по физика изведува експерименти а не само опишува, пропорционално на бројот на изведените експерименти го зголемува успехот по физика и бројот на заинтересираните ученици за природни науки.

За поголема успешност, организација и ориентација во работата со талентираните ученици, уште на почетокот на учебната година се прави ПЛАН И ПРОГРАМА At the beinning of the school year we made a plan and program for greater success, organization and orientation in working with talented students

1. Оформување групи на талентирани ученици: ученици за решавање на задачи ученици за истражување ученици за Астрономија ученици за други активности 1. Make groups of talented students: Students solving tasks Research students Students of Astronomy Students for other activities

2. Користење на литература 1. збирки задачи од различни автори 2. литература за научно истражување 3. енциклопедии 4. интернет 5. консултации со стручни лица 6. посета лаборатории, фабрики, научни инстутути 7. разни прирачници и друго 2. Using literature • Collections of tasks from different authors • Literature for scientific research • encyclopedias • Internet • consultation with experts • visit laboratories, factories, scientific instutut • Various manuals, etc.

• • 3. Избор на теми спрема условите на натпреварот и групата спрема способноста на ученикот актуелни теми неексплоатирани теми 3. Choose of topics • accordance with the terms of competition and group • towards the ability of the student • current issues

4. Внесување на образовни иновациски и критериуми 1. самостојност во решавање на задачите 2. самостојност во истражувањето и конструкциите 3. консултации за практина иновација 4. Make of educational innovation and criteriums autonomy in solving tasks autonomy in research and constructions consultation for innovation

1. продлабочување на знаењето 2. компјутерска комуникација 3. прецизност , точност, самокритичност, исполнителност, континуирана работа 1. deepening of knowledge 2. computer communication 3. precision, accuracy, self-criticism, dutifulness, 4. continued work

5. Following analysis and testing • assessment of student readiness • summarizing the research • check their individual work • address the possible problem • adjustment of the preparedness of the student with date 5. Следење, анализа и проверување проценка на спремноста на ученикот резимирање на истражувањето проверка на нивната самостојна работа решавање на евентуален проблем усогласување на подготвеноста на ученикот со датумот

6. Competitions • Regional • State • International 6. Натпревари Регионални Државни Меѓународни

Индикатор дали методите кои се икористени во наставата се ефикасни и ефективни е тоа дали со нив можеш да активираш некој ученик, а тоа значи да го откриеш, да сорботуваш со него, да разменуваш мислења, да му бидеш ментор на некој труд, да настапува на некој натпревар а и да постигнува резултати

Indicator whether the methods which are used teaching are efficient and effective is whether you can activate a student, which means to discover, to connect with him to exchange opinions, to advise a paper, to go to some competition and to achieve results.

year Student 1996/1997 Nikola Jelovac Homo Quantum Scit, Tantum Potest Nikola Jovanov Atomic Energy, Honorable Mention in category Contributed Fani Pavlovska Atmospheric refraction in vicinity of the horizon Honorable Mention in category Research Papers 1997/1998/1999 Nikola Jovanov Goran Kimov Title Spectral analysis Creation of induced current with high voltage

1999/2000/2001 2002/2003 Fani Pavlovska Study on mechanical motion by multiple Photographs Honorable Mention in category Instruments and Devices Trajanka Kortova Determining electronic charge Borislav Kalkovaliev The Magnus effect and its practical use Honorable Mention in category Contributed Elena Dimova 2003/2004 Determining of intermolecular forces in cooper Saso Ivanov Experimental determination of energy

Josip Kolic Acceleration and its applications in physics Olga Peeva Effect of gravity on liquids on the earth Josip Kolic Wind as alternative energy source 2004/200 5 2005/200 6 Nadica Stamkova 2006/200 Magdalena Seckova July 1996 Mitovski Darko 7 Olber’s paradox General features of climate in Valandovo Honorable Mention in category Contributed 27 th International Physics Olympiad-

Статистичкиот преглед од натпреварувањето First Step to Nobel prize for Physique што следува, ни покажува дека Македонија била вклучена заклуно со 2009 та година, со 35 натпреварувачи. Вкупно наградени се 10 ученици. Од вкупниот број натпреварувачи 15 се од СОУ „Гоце Делчев“-Валандово од кои пак 5 се наградени со Honorable Mention

Year 2002 2010 2011 International activities Student Type of Venue competition 1. Taleski Singapor Igor- IV-8 class IPh. O - e, Indonezia 1. Zagreb, International Gumandeloski Physics Croatia Ice –III-9 class Olympiads → certificate 1. Bangkok, Gumandeloski Thailand Ice –IV-9 class → certificate

Y International activities ear Name and surname 2 004 2 006 1. Trojacanec class. IVкcertificate 2. Dimoska certificate 3. Spaseska Certificate Type of activity Katerina– Venue Netherlands ICYSNatasa–IVclass International competition for young Elena–IVclass- scientists 1. Dzidzaleski Vladimir-IV-7 клас → SPECIAL (Grand Prix) Award 2. Stevanoski Ilija-IV-7 клас → SPECIAL (Grand Prix) Award 3. Jovanoska Milica-IV-7 class→ certificate 4. Ognjanoska Marijs -IV-8 class certificate Stuttgart, Germany

2 ICYS ST. Peter 007 sburg 1. Ilieska Irena- IV-3 - International competition for Russia class young scientists certifacate 2 1. Jovanoska Milica – IIIINTERNAT 004 7 class IONAL COMPETITION certificate of Astronomy India

Менторството = време + доверба +толерантност Мentoring = time + confidence/trust + +tolerance