Istota i społeczne znaczenie organizacji dr hab Jerzy

Istota i społeczne znaczenie organizacji dr hab. Jerzy Supernat Instytut Nauk Administracyjnych Uniwersytet Wrocławski

Dwa słowa o sposobach studiowania

L E P I E J

Istota i społeczne znaczenie organizacji Współczesne społeczeństwo bardziej niż kiedykolwiek jest społeczeństwem organizacyjnym. Organizacje: Ü są dominującym składnikiem społeczeństwa Ü otaczają nas ze wszystkich stron Ü rodzimy się w nich i na ogół umieramy w nich (niektóre zabijają nas): mają dla nas znaczenie Ü wypełniają całe nasze życie Ü tak jak śmierci i podatków nie można ich uniknąć Organizacje wchłonęły społeczeństwo. dr hab. Jerzy Supernat

Dlaczego należy badać organizacje? Organizacje mają znaczenie: Ü dla jednostek Ü dla kategorii jednostek Ü dla społeczności lokalnych Ü dla społeczeństwa

Istota i społeczne znaczenie organizacji Nie wszystko (i na szczęście!) jest organizacyjne Ü nasze uczucia i emocje należą do nas, nawet jeżeli w części są kształtowane przez nasze organizacyjne doświadczenia Ü nasze rodzinne relacje (w pewnym zakresie) nie są organizacyjne dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Wielkość organizacji é ruch w kierunku zwiększania wielkości organizacji ê ruch w kierunku zmniejszania wielkości organizacji dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Pojęcie organizacji znaczenie czynnościowe (czynność organizowania, czyli organizowanie) znaczenie rzeczowe (rzecz zorganizowana, w szczególności złożona z ludzi, wspólnych celów i zasobów) znaczenie atrybutowe (cecha rzeczy, ale i procesu, polegająca na tym, że składniki rzeczy lub procesu współprzyczyniają się do powodzenia całości) dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Przyczyny istnienia organizacji c organizacje istnieją po to, aby zrobić to, czego jednostki nie są w stanie zrobić osobno c organizacje robią prawie wszystko to, co jest robione we współczesnym świecie dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Nowe formy organizacji Ü sieć organizacji; przykłady: § Europejska Sieć Ochrony Konkurencji (ECN) § sieci informacyjne, sieci planistyczne, sieci egzekucyjne Ü organizacja wirtualna; jej przykładem jest Międzynarodowa Sieć Ochrony Konkurencji ICN dr hab. Jerzy Supernat

Organizacje i jednostki Ü jednostka jako pracownik organizacji Ü nowe formy zatrudnienia w organizacji Ü jednostka jako klient organizacji Ü ekonomiczne aspekty zatrudnienia w organizacji Ü społeczne aspekty zatrudnienia w organizacji Ü zmiany w organizacjach

Istota i społeczne znaczenie organizacji Organizacje i jednostki 1. Jednostka jako pracownik organizacji. Reakcja ludzi na pracę jest następstwem własnych oczekiwań jednostek i charakterystyki zatrudniającej ich organizacji (potrzeb jednostek i potrzeb organizacji). Ani organizacji, ani jednostek nie można łatwo zmienić, aby uzyskać stałe pozytywne reakcje. 2. Nowe formy zatrudnienia w organizacji: ü praca na część etatu ü praca czasowa ü chałupnictwo / telepraca dr. hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji 3. Jednostka jako klient organizacji. Nb. osoby, które nie są całkowicie zadowolone z produktów i usług organizacji tworzą… organizacje konsumenckie. 4. Ekonomiczne aspekty pracy w organizacji. Ludzie mają oczywisty ekonomiczny interes w organizacjach, w których pracują. Organizacje wpływają na sytuację ekonomiczną pracowników i osób pozostających na ich utrzymaniu. 5. Społeczne aspekty pracy w organizacji. Organizacje są kluczowymi aktorami w systemie społecznej stratyfikacji. 6. Zmiany w organizacji. Polityka przyjazna dla pracownika, polityka przyjazna dla rodziny itp. dr. hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Nick Halping: dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Kategorie jednostek Do szczególnie ważnych kryteriów kategoryzacji jednostek mogących stanowić źródło dyskryminacji, mobbingu czy nawet przemocy w organizacji należą: º płeć º wiek º rasa º narodowość º ułomność º religia º wykształcenie i umiejętności º waga (nadwaga) º nałogi º orientacja seksualna dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Szklany pułap / sufit (glass ceiling) W 1991 r. amerykański Departament Pracy zdefiniował szklany pułap jako: Artificial barriers based on attitudinal or organizational bias that prevent qualified individuals from advancing upward in their organization into management-level positions. dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Non-sexual harassment – mobbing Kodeks pracy Art. 933 § 1. Pracodawca jest obowiązany przeciwdziałać mobbingowi. § 2. Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników. dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Sexual harassment • niechciane zainteresowanie pozawerbalne (unwanted non-verbal attention) • obraźliwy język (offensive language) • niechciany kontakt fizyczny o charakterze seksualnym (unwanted physical contact of a sexual nature) • spoufalanie się lub naleganie na randkę (socialization or date requests) • propozycje seksualne, które nie zawierają gróźb lub obietnic (sexual propositions that did not involve threats or promises) • propozycje seksualne zawierające obietnice pozytywnych następstw w pracy (sexual propositions involving promises of positive jobrelated consequences) • propozycje seksualne zawierające groźby negatywnych następstw w pracy (sexual propositions involving threats of adverse job-related consequences) • napaść seksualna (sexual assault) dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Sexual harassment Pierwsza sprawa sądowa związana z molestowaniem seksualnym miała miejsce w USA w 1976 r. Wcześniej termin sexual harassment nie pojawiał się nawet w mediach. Prawdziwym przełomem było głośne wydarzenie z 1991 r. , kiedy A. F. Hill oskarżyła nominowanego na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego USA C. Thomasa o napastowanie seksualne w latach 80. , kiedy był jej przełożonym w Komisji ds. Równouprawnienia w Zatrudnieniu (The Equal Employment Opportunity Commission): A. F. Hill charged that C. Thomas harassed her with inappropriate discussion of sexual acts and pornographic films after she rebuffed his invitations to date her. Z drugiej strony jeden z pierwszych przypadków molestowania seksualnego został opisany już w Księdze Rodzaju: chodziło o Józefa zarządzającego majątkiem Potyfara i szantażowanego seksualnie przez jego żonę, zob. Pierwsza Księga Mojżeszowa, 39, 1 -20. dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Sexual harassment W Polsce Kodeks pracy zakazuje w art. 183 a między innymi dyskryminowania pracowników ze względu na płeć, do którego zalicza: „każde nieakceptowane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci pracownika, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności lub poniżenie albo upokorzenie pracownika; na zachowanie to mogą się składać fizyczne, werbalne lub pozawerbalne elementy (molestowanie seksualne)”. dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji No Irish Need Apply by John F. Poole, 1862 I'm a decent boy just landed From the town of Ballyfad; I want a situation, yes, And want it very bad. I have seen employment advertised, "It's just the thing, " says I, "But the dirty spalpeen ended with 'No Irish Need Apply. ' „ "Whoa, " says I, "that's an insult, But to get the place I'll try, " So I went to see the blackguard With his "No Irish Need Apply. " Some do count it a misfortune To be christened Pat or Dan, But to me it is an honor To be born an Irishman. I started out to find the house, I got it mighty soon; There I found the old chap seated, He was reading the Tribune. I told him what I came for, When he in a rage did fly, "No!" he says, "You are a Paddy, And no Irish need apply. " (…) old-fash a job; position in work old-fash a man of completely dishonorable character infml an Irishman (often considered offensive) dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Organizacje i społeczność lokalna Społeczność lokalna jest zależna od swoich organizacyjnych mieszkańców. W przypadku dużych organizacji wpływ może być olbrzymi i. . . dramatyczny. W tej sytuacji ważne jest, czy organizacje zachęcają swoich członków (w szczególności kadrę kierowniczą) do uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej. Mission of GKN Automotive Driveline Division, August 1997: Our mission is to (…) contribute positively to the communities in which we operate. dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Biedniejsze rynki nie chcą małych aut. Carlos Ghosn. Z prezesem Nissan/Renault rozmawia Danuta Walewska, „Rzeczpospolita”, nr 59 z 10 marca 2008 r. DW: Renault zainwestował miliard dolarów w Rosji. Jakie ma pan plany związane z tym krajem? CG: Mamy fabrykę pod Moskwą, drugą teraz budujemy pod Sankt Petersburgiem. Kupiliśmy także 25 proc. plus jedną akcję zakładu Togliatti, gdzie będą produkowane na początku wyłacznie Łady […] DW: Togliatti to fabryka-miasto, jedyny pracodawca. Czy zdaje pan sobie sprawę, że kupił pan fabrykę razem z drużyną hokejową, zorganizowaną przestępczością, całym bagażem problemów społecznych? Czy ma pan już program rewitalizacji tego miasta? CG: Kupiliśmy tylko jedną czwartą fabryki i mam nadzieję, że nie wiążą się z tym zobowiązania dotyczące zarządzania miastem. Jesteśmy gotowi pomóc w unowocześnieniu produkcji platform, skrzyni biegów, w rozwiązywaniu kłopotów z jakością, ale odpowiedzialność za miasto pozostawiamy władzom. dr hab. Jerzy Supernat

Organizacje i społeczeństwo Organizacje mają istotny wpływ na całe społeczeństwo (na otoczenie / środowisko, w którym są usytuowane). Podkreślić należy, że relacje pomiędzy organizacją i społeczeństwem są dwustronne czy wzajemne.

Nature of organizations Ü lobbing (organizacje są aktywnymi uczestnikami procesów inicjowania, opracowywania i wdrażania polityk rządowych) Ü szkodliwe oddziaływania organizacyjne Ü organizacja jako agent zmiany Ü organizacje jako przeciwnik zmiany

Szkodliwe oddziaływania organizacyjne A zwykłe wypadki A działania przestępcze A nakłanianie czy przymuszanie do przestępstw A ułatwianie przestępstw A wykorzystywanie taniej siły roboczej w krajach trzeciego świata A przyczynianie się do otyłości społeczeństwa A szkodliwe skutki działania organizacji publicznych

Istota i społeczne znaczenie organizacji Szkody ponoszone przez organizacje L w 1982 r. spółka Johnson & Johnson doświadczyła poważnego kryzysu, kiedy do kapsułek z produkowanym przez nią środkiem przeciwbólowym Tylenol został dodany przez kogoś cyjanek, co doprowadziło do śmierci siedmiu osób L Procter & Gamble jest obiektem powracających plotek (między innymi w 1994 r. i w 1999 r. ), że wspiera finansowo kościół szatana (the Church of Satan) L Mc. Donald’s został w swoim czasie oskarżony o to, że przyczynia się do wycinania lasów tropikalnych w dorzeczu Amazonki dr hab. Jerzy Supernat

Objawienie św. Jana; 13, 18, zdanie trzecie: A liczba jego jest sześćset sześćdziesiąt sześć.

Istota i społeczne znaczenie organizacji Organizacja i zmiana społeczna þ wewnętrzne zmiany organizacyjne a struktura społeczna þ organizacja jako sprawca zmiany społecznej (Ustawa o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym: Tworzy się Centralne Biuro Antykorupcyjne, zwane dalej CBA, jako służbę specjalną do spraw zwalczania korupcji w życiu publicznym i gospodarczym, w szczególności w instytucjach państwowych i samorządowych, a także do zwalczania działalności godzącej w interesy ekonomiczne państwa). þ organizacja jako przeciwnik zmiany dr hab. Jerzy Supernat

Istota i społeczne znaczenie organizacji Przypadek the Women’s Christian Temperance Union – WCTU dr hab. Jerzy Supernat

debauchery – rozpusta ruin – ruina misery – nędza despair – rozpacz death – śmierć poverty – ubóstwo disgrace – hańba madness – szaleństwo disease – choroba damnation – potępienie

Nie tylko tatuś jest tam… Proszę zwrócić uwagę na tekst u dołu afisza.

Niszczenie beczek z napojami alkoholowymi w czasach prohibicji w USA (1920 -1933) przez agentów federalnych. No person (…) shall manufacture, sell, barter, transport, import, export, deliver, furnish or possess any intoxicating liquor (. . . ).

Plakat wzywający do głosowania „za” 27 sierpnia 1922 r. w szwedzkim referendum w sprawie wprowadzenia prohibicji.

Myśl końcowa Organization can never be a substitute for initiative and for judgment (organizacja nigdy nie zastąpi inicjatywy i rozsądku). Louis D. Brandeis (1856 -1941) dr hab. Jerzy Supernat