Ішінара бақылау
Жоспар 1. Ішінара бақылау туралы түсінік 2. Ішінара бақылауды іріктеудің әдістері мен тәсілдері
Ішінара бақылау туралы түсінік • Ішінара бақылау әдістері – бұл жалпы жиынтық бірліктерінен кездейсоқ немесе белгілі бір тәртіппен ғылыми негізде алдын ала іріктеліп алынған бөліктерін зерттейтін математикалық статистиканың әдістері. • Ішінара бақылау деп – жиынтықтың кездейсоқ алынған бөлігін зерттеуді айтады. Ішінара бақылау жартылай бақылауға жатады.
Ішінара бақылау туралы түсінік • Ішінара бақылау экономиканың барлық салаларында қолданылады. Жаппай бақылаумен салыстырғанда ішінара бақылаудың өзіне тән мынадай артықшылықтары болады: 1. Бақылаудың нәтижесі жедел алынады; 2. Жұмыс күші, материалдық және қаржы ресурстары үнемделеді;
Ішінара бақылау туралы түсінік 3. Жіберілген қате бойынша аз болады; 4. Қорытынды көрсеткіштер дәл болады. Ішінара бақылауды жүргізгенде екі жиынтық қарастырылады: негізгі және ішінара.
Ішінара бақылау туралы түсінік • Осы жиынтықтардың көрсеткіштері былай белгіленеді: Негізгі жиынтық Ішінара жиынтық Орташа шама X x Қатысты шама (үлесі) P w Саны N n
Ішінара бақылау туралы түсінік •
Ішінара бақылауды іріктеудің әдістері мен тәсілдері • Негізгі жиынтықтан ішінара жиынтыққа бірліктерді алу тәсіліне байланысты бақылау 2 ге бөлінеді: қайталанатын және қайталанбайтын. • Егер бір рет іріктеп алған бірлік негізгі жиынтыққа қайта түсетін болса, ондай бақылауды қайталанатын бақылау дейді. • Егер іріктеп алған бірлік негізгі жиынтыққа қайта түспейтін болса, ондай бақылауды қайталанбайтын бақылау дейді.
Ішінара бақылауды іріктеудің әдістері мен тәсілдері • Негізгі жиынтықтан бірліктерді іріктеп алудың мынадай әдістерін бөліп қарастырады: • Жекелеген іріктеу – әрбір бірлік бірінен соң бірі жеке іріктеліп алынады; • Топталған іріктеу – зерттеуге алынған топтың барлық бірліктері толығымен тексеріледі; • Құрама іріктеу – жекелеген және топталған әдістердің құрамы бірге алынады.
Ішінара жиынтықтың бірліктерін іріктеп алу мынадай тәсілдермен жүргізіледі: Кездейсоқ ір, іктеу тәсілі Механикалық іріктеу тәсілі Типтік іріктеу Сериялы іріктеу Ішінара бақылауға алынатын бірліктер жеребе немесе кездейсоқ сандар кестесі арқылы іріктеліп алынады Негізгі жиынтықтағы интервалдары бірдей бірліктердің бөліктері ішінара жиынтыққа өзіңдік тәртіппен іріктеліп алынады. Бұл тәсіл қайталанбайтын әдіс арқылы жүргізіледі. Негізгі жиынтық бірліктері өздеріне тән белгілері бойынша топтарға бөлінеді, содан кейін әр топтан кездейсоқ немесе механикалық тәсілдермен ішінара бақылауға жататын бірліктер іріктеліп алынады. Іріктеудің басқа тәсілдермен салыстырғанда типтік іріктеудің нәтижесі дәлірек болады. Негізгі жиынтықтан іріктеп алу жеке дара жүргізілмей, сериялармен алынады. Іріктеуге түскен әр серияның бірліктері толығымен зерттеледі. Сериялы іріктеу де қайталанатын және қайталанбайтын іріктеу әдістерімен жүргізіледі.
• Тақырып соңы
Бақылау сұрақтары 1. Ішінара бақылау туралы түсінік 2. Ішінара бақылауды іріктеудің әдістері мен тәсілдері
