Скачать презентацию http www angelfire com ma maxcrc elections html De spelregels van Скачать презентацию http www angelfire com ma maxcrc elections html De spelregels van

93fe33227978056d85aeef349b1d7387.ppt

  • Количество слайдов: 44

http: //www. angelfire. com/ma/maxcrc/elections. html De spelregels van de democratie Prof. Dr. Stefaan Fiers http: //www. angelfire. com/ma/maxcrc/elections. html De spelregels van de democratie Prof. Dr. Stefaan Fiers Centrum voor Politicologie KU Leuven Vlaams Parlement, 28 februari 2014 1

Agenda Inleiding : Democratie en democratie is 2 1. Grote verscheidenheid aan spelregels 2. Agenda Inleiding : Democratie en democratie is 2 1. Grote verscheidenheid aan spelregels 2. Functies van kiesstelsels 3. Categorieën van kiesstelsels 4. Variaties in kiesstelsels 5. Kunstmatige vertekeningsmechanismes 6. Distributie kiesstelsels over de wereld (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 2

Inleiding: Democratie en democratie is 2 (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Inleiding: Democratie en democratie is 2 (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 3

Democratie en democratie is 2 (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 4 Democratie en democratie is 2 (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 4

Democratie en democratie is 2 PS CONS LD CDU (C) Prof. dr. S. Fiers Democratie en democratie is 2 PS CONS LD CDU (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Les Verts SPD 5

1. Grote verscheidenheid aan spelregels electorale cyclus Bosnia-Herzegovina (2 j. ) vs. Frankrijk (5 1. Grote verscheidenheid aan spelregels electorale cyclus Bosnia-Herzegovina (2 j. ) vs. Frankrijk (5 j. ) samenstelling van het parlement : één of twee kamers? samenstelling regering : éénpartij regering of coalitie (# partijen? ) onderwerp van de verkiezingen : parlement – president – deelstaat -gemeenteraad Timing en initiatiefrecht : vast (BE) – semi vast (NL) – of max termijn (UK<2010)? Uitslag: Wanneer is de nieuwe EM gekend? Stemgerechtigden : inclusief of exclusief? (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 6

Verkiezingen zijn de expressie van traditie en een sociologische realiteit (C) Prof. dr. S. Verkiezingen zijn de expressie van traditie en een sociologische realiteit (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 7

2. Functie van kiesstelsels 1. 2. 3. 4. Resulteert in een onbetwiste legitimiteit Geeft 2. Functie van kiesstelsels 1. 2. 3. 4. Resulteert in een onbetwiste legitimiteit Geeft stem aan de wil van de bevolking Leidt tot een sterke en stabiele regering Kiest competente vertegenwoordigers Tiririca (Brazilië, campagne, 2010): “Wat een parlementslid doet? Geen idee ! Stem op mij, en ik zal het je weten te vertellen” http: //www. youtube. com/watch? v=h. VRZk 4 -Jy. MU&feature=related (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 8

3. Categorieën van kiesstelsels Driedeling op basis van “electorale formule” FPTP : First Past 3. Categorieën van kiesstelsels Driedeling op basis van “electorale formule” FPTP : First Past the Post (UK, USA) / TRS : Two Round system (FRA) / AV : Alternative Vote (AUS) / BV : Bloc Vote / PBV : Party Bloc Vote / Parallel : Parallel stelsel (JAP) , MMP : Mixed Member Proportional (GER); List PR: List proportional representation (BE, NL) / STV : Single Transferable Vote (IER) / SNTV : Single Non Transferable Vote / LV : Limited Vote. BC : Borda Count 9

A. Meerderheidsstelsels Doel : bonus voor sterke partijen bonus voor regering eg. Mongolië (2000) A. Meerderheidsstelsels Doel : bonus voor sterke partijen bonus voor regering eg. Mongolië (2000) : MPRP : 52 % stemmen 72 van de 76 zetels eg. Djibouti (2000) : Rassembl. Populaire: 62 % stemmen alle 65 zetels Twee soorten : A. 1 “Plurality systems” : relatieve MH volstaat A. 2 “majority systems”: absolute MH vereist (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 10

A. 1. Plurality systems A. First past the post system (VK, VSA + 45 A. 1. Plurality systems A. First past the post system (VK, VSA + 45 andere landen) A. B. C. Conceptie “vertegenwoordiging” : principal –agent theorie Uninominale districten : 1 kandidaat per partij ‘the winner takes all’ : extreem disproportioneel Wie haalt de zetel binnen? Partij A 19 % Partij B Partij C Partij D Partij E 20% 20% 21% B. Bloc Vote (15 landen) idem als FPTP maar meernamig. Kiezers: evenveel stemmen als zetels. Hoogst scorende kandidaten krijgen een zetel. Bij spreiding iets minder disproportioneel C. Party Bloc Vote (4 landen) Dus kiezers geven hun enige stem aan partij. Partij met meeste stemmen haalt alle zetels Anno 2004: Tsjaad, Kameroen, Djibouti en Singapore . (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 11

First Past The Post : 650 kiesdistrictjes in het VK First Past The Post : 650 kiesdistrictjes in het VK

Gevolgen van het FPTP system Gevolgen van het FPTP system

Stemmen (in %) Zetels (in %) CONSERV LABOUR LIB DEM 1945 36, 8 48, Stemmen (in %) Zetels (in %) CONSERV LABOUR LIB DEM 1945 36, 8 48, 0 9, 0 1945 31, 1 61, 4 1, 9 1950 43, 4 46, 1 9, 1 1950 47, 7 50, 4 1951 48, 0 48, 8 2, 6 1951 51, 4 47, 2 1, 0 1955 49, 7 46, 4 2, 7 1955 54, 8 44, 0 1959 49, 4 43, 8 5, 9 1959 57, 9 41, 0 1964 43, 4 44, 1 11, 2 1964 48, 3 50, 3 1, 4 1966 41, 9 48, 0 8, 5 1966 40, 2 57, 8 1, 9 1970 46, 4 43, 1 7, 5 1970 52, 4 45, 7 1, 0 Feb. '74 37, 9 37, 2 19, 3 Feb. '74 46, 8 47, 4 2, 2 Okt. '74 35, 8 39, 3 18, 3 Okt. '74 43, 6 50, 2 2, 0 1979 43, 9 36, 9 13, 8 1979 53, 4 42, 4 1, 7 1983 42, 4 27, 6 25, 4 1983 61, 1 32, 2 3, 5 1987 42, 3 30, 8 22, 6 1987 57, 8 35, 2 3, 4 1992 41, 9 34, 4 17, 8 1992 51, 6 41, 6 3, 1 1997 30, 7 43, 2 16, 8 1997 25, 0 63, 4 7, 0 2001 31, 7 40, 7 18, 3 2001 25, 2 62, 7 7, 9 2005 32, 3 35, 2 22, 1 2005 30, 5 55, 0 9, 6 2010 36, 1 29, 0 23, 0 2010 46, 9 39, 7 8, 7

V E R S C H I L Z E T E L S V E R S C H I L Z E T E L S T. CONSERV LABOUR LIBDEM O. 1945 -5, 7 13, 4 -7, 1 V. 1950 4, 3 -7, 7 1951 3, 4 -1, 6 1955 5, 1 -2, 4 -1, 7 1959 8, 5 -2, 8 -4, 9 1964 4, 9 6, 2 -9, 8 O 1966 -1, 7 9, 8 -6, 6 C 1970 6, 0 2, 6 -6, 5 feb/74 8, 9 10, 2 -17, 1 okt/74 7, 8 10, 9 -16, 3 1979 9, 5 5, 5 -12, 1 T 1983 18, 7 4, 6 -21, 9 E 1987 15, 5 4, 4 -19, 2 M 1992 9, 7 7, 2 -14, 7 1997 -5, 7 20, 2 -9, 8 2001 -6, 5 22, 0 -10, 4 2005 -1, 8 19, 8 -12, 5 2010 10, 8 10, 7 -14, 3 P R S M E N

FPTP systeem Voordelen Nadelen 1. duidelijke keuze tss 2 partijen 2. Leidt tot éénpartij FPTP systeem Voordelen Nadelen 1. duidelijke keuze tss 2 partijen 2. Leidt tot éénpartij regering. 3. Eenduidige vertaling stembusslag regering 4. Altijd gebaseerd op relatieve meerderheid van de stemmen. uitz. : hung parliament” 3. Coherente oppositie 4. Bredere ‘volks’partijen 5. Extremistische partijen : moeilijk in parlement 6. De MP = vertegenwoordiger van een geografische regio 7. Strijd tussen individuele MPs 1. kleinere partijen niet vertegenwoordigd 2. Ongunstig voor minderheden Meest acceptabele kandidaat = allochtoon? UK 2010 : ethnic minority: 26 / 650 3. Ongunstig voor vrouwen 2004 : FPTP: 14, 4% vrouwen vs Prop. Systeem: 27, 6 % 4. Partijvorming op basis van clan of ethniciteit explosief 5. Veel ‘verloren stemmen’ legitimiteit ? 6. Ongevoelig voor ‘swings’ in publieke opinie 8. Transparant systeem 18

A. 2. Absolutemeerderheidsstelsels A. 2. 1 Twee Ronden Systeem (Frankrijk) 1. 2. Volwaardige 2 A. 2. Absolutemeerderheidsstelsels A. 2. 1 Twee Ronden Systeem (Frankrijk) 1. 2. Volwaardige 2 de ronde indien niemand 50% + 1 behaalt Wie mag naar 2 de ronde ? Presidentsverkiezingen: ofwel alleen de 2 beste kandidaten absolute meerderheid Parlementsverkiezingen : ofwel een aantal kandidaten relatieve meerderheid A. 2. 2. Alternative Vote (Australië) = hoe verkrijg je een absolute meerderheid op 1 dag? 1. één ronde 2. Preferentieel systeem : kiezer rangschikt (alle) kandidaten naar voorkeur 3. Indien niemand absolute MH haalt in 1 ste telling, dan volgt afvallingskoers waarbij de 2 de keuzes van de afgevallen kandidaat worden opgeteld bij de 1 ste keuzes van de andere kandidaten, tot één kandidaat absolute MH haalt (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 19

Twee Ronden Systeem Voordelen Nadelen kiezers krijgen twee kansen. Bundeling van krachten in tweede Twee Ronden Systeem Voordelen Nadelen kiezers krijgen twee kansen. Bundeling van krachten in tweede ronde : ‘coalitiebesprekingen’ vóór de 2 de ronde minder ‘vote splitting’ grote kost voor organisatie voor electoraat (spec. het ‘verweesde’ electoraat) lagere opkomst erg disproportioneel blokvorming tussen partijen is niet stabiel niet bruikbaar in diep verdeelde staten vb. Burgeroorlog Algerije 1992 , op basis van verwachte winst voor FIS in 2 de ronde (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 20

Disproportioneel systeem ? Verkiezing van de Franse Assemblée nationale van 17 juni 2007 volgens Disproportioneel systeem ? Verkiezing van de Franse Assemblée nationale van 17 juni 2007 volgens verschillende kiesstelsels Partij Twee ronden Proportione el stelsel (type 1986)* Parallel 50 % prop* en 50 % MHS Gemengd stelsel 15 %prop en 85 % MHS FPTP MMP PCF 18 11 4 8 0 8 PS 184 179 155 126 199 112 MRC 0 0 0 1 PRG 7 0 2 2 0 3 Verts 4 3 1 1 0 2 Div. links 14 4 0 0 Mo. Dem 4 28 32 10 61 2 Diverse 3 3 0 0 0 3 PSLE 20 9 11 18 0 21 UMP 313 333 370 410 317 421 Div. UMP 8 0 1 1 0 2 MPF 2 2 1 1 0 2 FN 0 5 0 0 577 577 577 Totaal * met kiesdrempel van 5 %

B. Proportionele stelsels 2. 1 lijst proportionele stelsels Concept “vertegenwoordiging” : microcosmos doel : B. Proportionele stelsels 2. 1 lijst proportionele stelsels Concept “vertegenwoordiging” : microcosmos doel : perfecte spiegel van de stemverrichtingen & samenleving gevolg = altijd meernamige electorale kieskringen , meerder kandidaten per partij vb. Zuid Afrika (2004) : ANC 69, 69 % stemmen 69, 75 % zetels 2. 2. Single Transferable Vote kiesdistricten met meerdere kandidaten rangorde opgeven van zijn meest favoriete kandidaten één van de meest attractieve kiesstelsels beschouwd Ierland sinds 1921, Malta sinds 1947 en 1 keer in Estland (1990) (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 22

Lijstproportionele stelsels Doe zelf de oefening : In een kiesdistrict van 140. 000 kiezers, Lijstproportionele stelsels Doe zelf de oefening : In een kiesdistrict van 140. 000 kiezers, verdeel de 7 te verdelen zetels over 4 partijen, met volgende stemmen aantallen Partij A : 50. 000 Partij C : 30. 000 Partij B : 20. 000 Partij D : 40. 000 Probeer 2 manieren te vinden om deze zetels te verdelen. Wat is het resultaat van je verdeling? (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 23

Lijstproportioneel stelsel verdeling van de zetels Ofwel : via kiesdeler techniek Hare : tot. Lijstproportioneel stelsel verdeling van de zetels Ofwel : via kiesdeler techniek Hare : tot. # stemmen/ tot. # zetels Droop : 1 + tot. aantal geldige stemmen tot. aantal te begeven zetels + 1 Ofwel via delerreeks D’Hondt : 1 -2 -3 -4 -5 -6 -. . . Imperiali : 1. 5 -2 -3 -4 -5 -6 -. . . (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 24

Delerreeksen : effecten Delerreeksen bevoor – of benadelen kleine of grote partijen Afhankelijk van Delerreeksen : effecten Delerreeksen bevoor – of benadelen kleine of grote partijen Afhankelijk van 2 factoren hoogte van de eerste deler – – – hoe hoger voordeel grote partijen extreem : alle zetels naar 1 partij dus : hoe hoger 1 ste deler hoe disproportioneler afstand tussen delers – hoe groter de afstand voordeel kleinere partijen – dus ook hier : mogelijkheid tot disproportionaliteit Niet uitgesloten om in een proportioneel stelsel alle zetels toe te wijzen aan 1 partij !

Lijst proportioneel stelsel Voordelen Nadelen 1. Fair systeem om stemmen om te zetten in Lijst proportioneel stelsel Voordelen Nadelen 1. Fair systeem om stemmen om te zetten in zetels 2. Vertegenwoordiging van kleine partijen 3. Faciliteert minderheden in 1. leidt tot coalitieregeringen compromissen & onduidelijk beleid 2. Fragmentatie partijsysteem 3. Kleine partijen krijgen disproportioneel veel macht vb: Israel, BE: VU ‘ 87 -‘ 91, NL: D 66 ’ 94 -‘ 02 parlement ( minder spanningen in de staat) 4. Extremistische partijen 5. Geen band verkiezingsuitslag & 4. Gunstig voor vrouwen regeringsdeelname. 5. # ‘verloren stemmen’ = beperkt 6. Kiezer = onmachtig om partijen naar huis te sturen 6. Elke stem telt 7. Grote invloed van partijhoofdkwartier bij samenstelling lijst 7. Grotere continuïteit regering (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 26

C. Gemengde kiesstelsels – – – Mix van elementen van proportionele & meerderheidsstelsels Ratio C. Gemengde kiesstelsels – – – Mix van elementen van proportionele & meerderheidsstelsels Ratio tussen de twee delen kan variëren Erg in trek op dit ogenblik C. 1 Parallele systemen - strikte verdeling tussen de twee delen - Niet per sé 50%-50%, ratio kan sterk verschillen - toewijzing zetels gebeurt onafhankelijk van elkaar vb Rusland tot 2007, Japan (1994), Georgië, C. 2 Mixed Member Proportional Systems - Proportioneel element ter correctie van de eerste stemming - is proportioneler dan parallel systeem Vb. Duitsland (° 1949), Nieuw-Zeeland (° 1994), Italië (° 1993) (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 27

Voor- en nadelen op een rij (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Voor- en nadelen op een rij (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Reynolds, Reilly & Ellis (2005), 28 Electoral System Design: The New International IDEA Handbook

4. Variatie in kiesstelsels District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per kieskring 4. Variatie in kiesstelsels District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per kieskring M varieert van 1 (UK, F) tot 150 (NL) (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 29

District grootte Aantal MPs Aantal kieskringen DM Verenigd Koninkrijk 650 1 Frankrijk 577 1 District grootte Aantal MPs Aantal kieskringen DM Verenigd Koninkrijk 650 1 Frankrijk 577 1 Nederland 150 1 150 Israel 120 1 120 Slovakije 150 1 150 Spanje 350 52 6, 7 Ierland 166 43 3, 86 België (Kamer) 150 11 13, 6 België (Vlaams Parl. ) 124 6 20, 6 België (Waals Parl. ) 75 13 5, 7 België (Brussels Parl. ) (*) 89 1 89 (*) is eigenlijk twee DM ! DM = 17 voor de Vlaamse vertegenwoordigers DM = 72 voor de vertegenwoordigers van Franstalige partijen (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 30

4. Variatie in kiesstelsels (vervolg) District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per 4. Variatie in kiesstelsels (vervolg) District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per kieskring M varieert van 1 (UK, F) tot 150 (NL) Structuur van de kiesbrief (ballot structure) Ordinaal of categorisch ? (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 31

Categorisch vs ordinaal UK & India: categorisch (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven Categorisch vs ordinaal UK & India: categorisch (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Australië : ordinaal 32

4. Variatie in kiesstelsels (vervolg) District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per 4. Variatie in kiesstelsels (vervolg) District grootte (DM): M = gemiddeld aantal zetels per kieskring M varieert van 1 (UK, F) tot 150 (NL) Structuur van de kiesbrief (ballot structure) Ordinaal of categorisch ? Voorkeurstemmen mogelijk ? Open – semi open – gesloten lijsten (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 33

Open – semi open - gesloten België : semi - open Finland : open Open – semi open - gesloten België : semi - open Finland : open (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Spanje : gesloten 34

Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 35

Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 36

Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – Florida 2000 : Belang van duidelijke ballot structuur (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 37

5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden 5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden ‘creeping malapportionment’ UK : Gemiddeld aantal stemmen per zetel (2010) Bron: Cracknell, R. , e. a. (2010) (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 38

5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden 5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden ‘creeping malapportionment’ 2. Gerrymandering 1812 Massachusetts verkiezing Elbridge Gerry Verknippen van kiesdistricten Tullymandering (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 39

Gerrymandering in de praktijk (verkiezingen 2012) North Carolina – 3 rd district Pennsylvania – Gerrymandering in de praktijk (verkiezingen 2012) North Carolina – 3 rd district Pennsylvania – 12 th district (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 40

5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden 5. Kunstmatige vertekeningsmechanismen 1. Ongebalanceeerde kieskringen: ‘Malapportionment’ Niet steeds negatief : bevoordeling ethnische minderheden ‘creeping malapportionment’ 2. Gerrymandering Verknippen van kiesdistricten Tullymandering 3. Kiesdrempel Natuurlijke of effectieve kiesdrempel Formele kiesdrempel : – – 4. van 2% tot 10% Wie sluit je daar mee uit? (bv Turkije 2002 : 46 % van stemmen) Antipartijwetgeving (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 41

6. Distributie van kiesstelsels over de wereld Aantal landen : 45 18 2 10 6. Distributie van kiesstelsels over de wereld Aantal landen : 45 18 2 10 0 23 9 81 (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 2 3 0 0 42

Situatie in 2004 (C) Prof. dr. Stefaan Fiers - KULeuven 2013 -2014 43 Situatie in 2004 (C) Prof. dr. Stefaan Fiers - KULeuven 2013 -2014 43

Dank u voor uw aandacht Contact : Prof. Dr. Stefaan Fiers Centrum voor Politicologie Dank u voor uw aandacht Contact : Prof. Dr. Stefaan Fiers Centrum voor Politicologie KU Leuven stefaan. [email protected] kuleuven. be (C) Prof. dr. S. Fiers – KULeuven 2014 Stefaan Fiers & Steven Van Hecke (2013) De spelregels van de democratie. Kiesstelsels en politieke systemen in Europa Brussel: ASP Editions 44