Гигиеналық нормалаудың ғылыми негіздері. Нормалау критерийлері. аға оқытушы Желдербаева Махаббат Камиевна
Гигиеналық норматив – бұл заттар мен факторлардың концентрациясы дозалары, деңгейлерi, олар адамның өмiрi бойына күнделiктi әсер еткенде оның денсаулығына және келешектегi ұрпақтарына тiкелей немесе баска орта арқылы қолайсыз әсерi болмайды.
Ортаның объектiлерiндегi химиялық заттар үшiн мұндай норматив ШРЕК (ПДК), физикалық факторлар үшiн ШРЕД (ПДУ). Сондайақ химиялық заттардьң уақытша шамамен алынған нормативi бар.
ØШЗКД - шамамен алынған заттардъң қауiпсiз деңгейi (атмосфералык ауа және жұмыс зонасындағы ауа үшiн)
ØСудағы заттар үшiн - шамамен алынған рұқсат етiлген деңгей
ØЗаттардьң топырактағы шамамен алынған руқсат етiлген концентрациясы
Жоғарыда айтылғанды ескере отырып гигиеналық нормалауды жүргiзу кезiнде, қай факторды бiрiншi кезекте (приоритетность) нормалау керек екендiгiн анықтау қажет. Оны анықтауда келесi критерияларға сүйенедi:
1. Нормалауға алатын фактордың көп тарағандығы және оньң әсерiне ұшырайтын, (адамдардың) халыктьң санына байланысты. қоршаған ортада көп тараған факторлар бiрiншi кезекте нормалануға тиiстi.
2. Фактордың биологияльгқ әсер сипатына байланып әсер салдары бiраз уақыт өткеннен кейiн (отдаленные) пайда болатын (мутагендiк, канцерогендiк, змбриотоксикалык) факторлар алдымен нормалауға алынуы қажет.
3. Өндiрiстiң келешектегi дамуын ескерiп фактордың әсер ету кеңдiгiн болжауға сүйенiп. Бiрiншi кезекте нормалауға алынатын факторлар өндiрiстiң кеңейу дәрежесiмен аньқталады.
4. Фактордың коршаған ортада тұрақтылығы. Бiрiншi кезекте ең тұрақты факторлар нормалануы қажет.
5. Биологиялық активтiлiгiнiң күрт жоғарлауына әкеп соғатын қоршаган ортадағы заттың трансформациялануы. Осындай заттарға норматив бiрiншi кезекте орнатылуы қажет (мысалы, сынап металының микроорганизмдердiң әсерiмен метилсынапқа айналуы. Минамата ауруы).
6. Нормалауға алынатын факторлар басқа факторлармен өзара әсерлескенде (аралас, комплекстi, қабаттасып әсер еткенде) денсаулыққа зиянды әсерi одан әрi күшейетiн болса ондай факторлар бiрiншi кезекте нормалауға алыңуы қажет.
7. Фактор жөнiнде мәлiметтер (информация) болса және гигиеналық зерттеу жургiзуге мүмкiншiлiк болса. Бiрiншi кезек осы бiлiм бойынша қорытындыға байланысты берiледi.
Скачать презентацию Гигиеналық нормалаудың ғылыми негіздері Нормалау критерийлері аға оқытушы
3 Г. нормалау.ppt