Geheugen Vandaag Hoofdstuk 6 Opslaan acquisition encoding

Geheugen Vandaag: Hoofdstuk 6: Opslaan (acquisition / encoding) 10 september: Hoofdstuk 7: Onthouden (retention / consolidation / storage) 17 september: Hoofdstuk 8: Terugzoeken (retrieval)

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

Nieuws: 3 september 2007 Wereldrecord voor geheugen Brit MANAMAH - Een Brit heeft tijdens de geheugenwereldkampioenschappen in Bahrein aan de Perzische Golf een wereldrecord gevestigd. Ben Pridmore kon na dertig minuten een langere binaire code (bijvoorbeeld 0101100101) onthouden dan ooit iemand voor hem: 4140 nullen en enen gaf hij in de correcte volgorde weer.

Atkinson & Shiffrin (1968) Dual-memory theory

ROOS

ZOON

BLOEM

DOOS

NARCIS

VENT

HAAS

MAN

KRENT

NIEUW

ROZIJN

LEEUW

TULP

TIJGER

HULP

BEER

Atkinson & Shiffrin (1968) Evidentie: - recency effect - primacy effect Korte-termijngeheugen: Acoustisch Lange-termijngeheugen: Semantisch

Atkinson & Shiffrin (1968) Helaas, het model heeft toch afgedaan Het onderscheid tussen het korte- en langetermijngeheugen is niet goed te maken

ABC

ZPM

KLM

ODG

NXG

RTL

BMW

QYP

SZP

SVP

GCN

KPN

JZM

IBM

LNS

SBS

Baddeley (1986) Werkgeheugen

BOS

KAR

PEN

ROK

GIL

DEPARTEMENT

TENTOONSTELLING

ROUTEBESCHRIJVING

FLESOPENER

BERGBEKLIMMER

Baddeley (1986) In the phonological loop kan verbale informatie 2 sec. worden vastgehouden

Baddeley (1986) Visuo-spatial sketchpad 3 1 2 4 5 6 Brooks matrix: Spatial information: • In the starting square put a 1 • In the next square to the right put a 2 • Etc.

Baddeley (1986) Visuo-spatial sketchpad Brooks matrix: 1 Non-spatial information: • In the starting square put a 1 • In the next square to the quick put a 2 • Etc.

Baddeley (1986) Visuo-spatial sketchpad 3 1 4 Brooks matrix: 2 5 Proefpersonen kunnen 8 spatiële zinnen onthouden; slechts 5 nonsense zinnen 6

Baddeley (1986) Zijn de phonological loop en het visuo-spatial sketchpad twee verschillende mechanismen? Onderzoek van Hanley et al (1991): Patient met hersenbeschadiging in de rechterhelft

Visuo-spatiële tests Brooks matrix: Patient scoort beter op de nonsense zinnen dan op de spatiele zinnen Corsi blokken: proefleider legt blokken in bepaalde volgorde; proefpersoon reproduceert deze volgorde Patient scoort slecht Geheugen voor gezichten: Patient scoort slecht

Phonological loop test Fonologische gelijkheid: Geheugen voor B C D G P T V Fonologische ongelijkheid: Geheugen voor H J L R S Y Z Patient scoort goed, met name op geheugen voor letters met fonologische gelijkheid

Baddeley (2000)

Baddeley (2000) Episodic buffer: Tijdelijke opslag van informatie van verschillende bronnen waarbij een integratie wordt gemaakt om een goede episodische representatie te verkrijgen Episodic memory refers to the memory of events, times, places, associated emotions, and other conception-based knowledge in relation to an experience.

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

Power law of learning Power law of practice: • Knopjes drukken • Achteruit lezen van tekst • Sigaren rollen • Wiskundige bewijzen leveren • Gereedschap maken • Boeken schrijven

Power law of learning

Power law of learning In de data zit een power trend Hoe kom je erachter dat je data een power trend laten zien? Doe een log-log transformatie

Log-log transformatie Veronderstel een power functie: y=axb Neem het logaritme van beide zijden van de vergelijking: log(y) = log (a) + b log(x) [want log ax = log a + log x, en log (x)b = b log (x)]

Log-log transformatie Nu vervangen we log(y) door Y, log (a) door A en log(x) door X: Y=A+b. X Dit is een lineaire functie. Linaire functies zijn gemakkelijk te herkennen.

Verschil powerfunctie en exponentiële functie Powerfunctie: y = a x b Met x en y als variabelen, en a en b als constanten Exponentiële functie: y = a c bx Met x en y als variabelen, en a, b en c als constanten

Waarom is een powerfunctie interessant? Belangrijke eigenschap: Negatieve acceleratie = iedere eenheid van oefening leidt tot steeds kleiner wordende verbetering in prestatie “Law of diminishing returns” Oefening zal de sterkte van een herinnering vergroten, maar met steeds mindere hoeveelheden

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

Elaboratie: generation effect Onthouden gaat gemakkelijker als de proefpersoon actief met de stof bezig is Bekend voorbeeld: generation effect Klassieker: Slamecka & Graf (1978)

Elaboratie: generation effect Slamecka & Graf (1978) Lees-conditie: woordparen, bijv. seaocean, save-cave Genereer-conditie: bedenk zelf een synoniem of rijmwoord

Elaboratie: generation effect Bertsch et al (2007) Meta-analyse: 86 studies Groot verschil tussen genereren en lezen (halve standaarddeviatie)

Elaboratie: generation effect 1. Lexicale-activatie-hypothese Bij het genereren van een woord zoekt een proefpersoon zijn semantisch geheugen af Semantisch geheugen = geheugen van begrippen en kennis (inhoud)

Elaboratie: generation effect 2. “Cognitive effort”-hypothese Het genereren van een woord vereist meer cognitieve processen dan alleen het lezen van een woord

Elaboratie: generation effect Evidentie: volgens de lexicaleactivatie-hypothese zou het generation-effect alleen optreden bij woorden met een betekenis Mc. Elroy & Slamecka (1982)

Elaboratie: generation effect Mc. Elroy & Slamecka (1982) 4 condities: lezen versus genereren woorden versus non-woorden: achterstevoren geschreven: blik - kilb

Elaboratie: generation effect Mc. Elroy & Slamecka (1982) Generation effect werd alleen gevonden voor woorden, niet voor non-woorden

Elaboratie: generation effect Crutcher & Healy (1989) Vier condities: 1) Lees: 2) Reken zelf uit: 3) Met rekenmachine: 4) Check zelf antwoord: Per conditie vijf sommen 6 x 8 = 48 6 x 8=? 6 x 8 = 48

Elaboratie: generation effect Crutcher & Healy (1989) Vier condities: 1) Lees: 2) Reken zelf uit: 3) Met rekenmachine: 4) Check zelf antwoord: Herinnerd 38% 68% 42% 68% Dus niet het genereren zelf, maar cognitieve operaties verbeteren geheugen

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

Priming Is deze letterreeks een woord of niet? plam

Priming Is deze letterreeks een woord of niet? fiets

Priming Is deze letterreeks een woord of niet? xxxxx wiel fiets

Priming wiel xxxxxx fiets • Doordat je wiel hebt gezien ben je sneller in het herkennen van fiets • De letters xxxxxx worden gebruikt als maskering om te voorkomen dat je woord echt herkent

Method - Study 1 (Karlijn Massar, Groningen) Subliminal priming (17 ms) with words related to physical attractiveness or social dominance Words used: Ø Attractiveness: sexy, slender, beautiful, pretty Ø Social Dominance: tough, money, success, power Every word was preceded by third-personal pronoun (he or she)

Method Study 1 Under the pretext of an ‘association task’: ”Please indicate as quickly as possible whether these two words are related to each other. ” HOUSE

Method Study 1 Under the pretext of an ‘association task’: ”Please indicate as quickly as possible whether these two words are related to each other. ” SHE

Method Study 1 Under the pretext of an ‘association task’: ”Please indicate as quickly as possible whether these two words are related to each other. ” PRETTY

Method Study 1 Under the pretext of an ‘association task’: ”Please indicate as quickly as possible whether these two words are related to each other. ” TREE

Method study 1 After the task, participants read a scenario (male version): “You are at a party with your girlfriend and you see an unfamiliar boy flirting with her. You notice that she appears to enjoy this and responds to it, and that she is also flirting with this boy. ”

Method study 1 Dependent variable: Jealousy slider 0 not jealous at all 100 extremely jealous

Results – Study 1 90 Jealousy 80 70 Social Dominance Attractiveness 60 50 40 30 men women Interaction: F(3, 72) = 4. 05, p <. 05, η 2 =. 05

Method – Study 2 Parafoveal subliminal priming (60 ms) with line drawings of figures with an attractive or an unattractive body shape. For men: shoulder-to-hip ratio For women: waist-to-hip ratio

Parafoveal priming *

Results – Study 2 MEN: WOMEN: F (1, 34) = 5, 74, p <. 02, η 2 =. 15 F (1, 73) = 3. 90, p =. 05, η 2 =. 05 70 Jealousy 80 60 50 40 30 30 attractive unattractive

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

PSNMWTQR

VQ SA LH JG

AUTO

TAFEL

VORK

ROOD

KAST

BLAUW

MES

TRAM

LEPEL

BED

GEEL

BUS

STOEL

GROEN

BORD

FIETS

JURK

BROEK

SOK

TRUI

ZAAG

HAMER

SCHROEF

TANG

BERK

EIK

BEUK

KASTANJE

DUITS

FRANS

ENGELS

GRIEKS

Overzicht dit college • • • Beroemde geheugenmodellen Power law of learning Elaboratie: generation effect Priming Chunking Onthouden van sensorische versus semantische informatie

De student droeg het boek

Het bier werd door de ober getapt

Nadal werd verslagen door Ferrer

De tuinman snoeide de struik

De buurman las de krant

De ober tapte het bier

De docent droeg het boek

Kintsch’s theorie over proposities Betekenisvolle informatie wordt opgeslagen in kleine eenheden (proposities) Tennisser Nadal, die op de US Open nooit verder wist te komen dan de kwartfinale, verloor van Ferrer in de vierde ronde

Kintsch’s theorie over proposities Tennisser Nadal, die op de US Open nooit verder wist te komen dan de kwartfinale, verloor van Ferrer in de vierde ronde 1) Nadal is een tennisser 2) Hij heeft deelgenomen aan de US Open 3) Op de US Open kwam hij nooit verder dan de kwartfinale 4) Nadal verloor in de vierde ronde van Ferrer

Kintsch’s theorie over proposities Nadal is een tennisser die in de vierde ronde verloor van Ferrer en en nooit verder kwam dan de kwartfinale op de US Open

Maandag Hoofdstuk 7