Галоўныя і даданыя члены сказа Члены двухсастаўнага

Галоўныя і даданыя члены сказа

Члены двухсастаўнага сказа v Галоўныя члены сказа: • Дзейнік; • Выказнік. v Даданыя члены сказа: • Дапаўненне; • Азначэнне; • Акалічнасць. n Марфалагізаваныя. n Немарфалагізаваныя.

дзейнік n Гал. чл. двухсастаўнага ск. , які абазначае прадмет, што з’яўляецца носьбітам прэдыкатыўнай адзнакі, выражанай выказнікам. n Марфалагізаваны / немарфалагізаваны; n Намінатыўны / інфінітыўны; n Ускладнены / няўскладнены; n Па структуры: v Просты; v Састаўны; v Складаны.

ВЫКАЗНІК n Гал. чл. двухсастаўнага ск. , які выражае прэдыкатыўную адзнаку, абазначанага дзейнікам. n МАРФАЛАГІЗАВАНЫ / НЕМАРФАЛАГІЗАВАНЫ; n ПА СТРУКТУРЫ: ПРОСТЫ: ДЗЕЯСЛОЎНЫ / ІМЕННЫ; САСТАЎНЫ: ДЗЕЯСЛОЎНЫ / ІМЕННЫ; СКЛАДАНЫ: ДЗЕЯСЛОЎНЫ / ІМЕННЫ / ЗМЕШАНЫ.

Праблемы! n Песень у нас багата. n Прыйшло пад сто чалавек. n Паехаць на Поўнач - яго мара. n Яго мара – паехаць на Поўнач. n Размаўляць з ім прыемна. n З ім прыемна размаўляць. n Уявіць далейшае не цяжка. n Не цяжка ўявіць далейшае. n Быць выхаваным добра. n Добра быць выхаваным.

Праблемы! n Васіль пусціў каня пасвіцца. n Камендант загадаў пасадзіць яго пад арышт. n Я прасіў яе бегчы са мною. n Наша мара – адпачынак. 1. Выказнік – постпазіцыйны член. 2. Выказнік – больш шырокае паняцце, чым дзейнік. 3. Выказнік выступае паясняльным да паяснёнага. 4. Выказнік ў ф-ме Н. скл. можна замяніць на Тв. скл.

Даданыя члены сказа n - гэта словы ці спалучэнні слоў, якія не ўваходзяць у структурную схему, а звязваюцца з гал. чл. або паміж сабой адным з відаў падпарадкавальнай сувязі, выражаючы пэўныя сінтаксічныя адносіны і пашыраючы структурны і семантычны аб’ём сказа. n Паводле: 1) Іх выражэння: марф. /немарф. ; 2) Семантыкі: тыпов. (адназн. )/сінкрэтычныя; 3) Колькасці сувязей: з 1, 2 і з аслабленай; 4) Удзелу ў структурн. схеме: факультатыўныя / абавязковыя (аблігаторныя).

Размежаванне членаў сказа 1. Размяшчэнне ў сказе. Парадак слоў. 2. Замена немарф. чл. сказа марфалагізаваным. 3. Аднародныя марф. чл. сказа і немарф. чл. сказа – адны і тыя ж члены сказа. 4. Перавага пытанням да членаў сказа. 5. ! Лексічна-граматычнае значэнне зал. слоў. 6. Калі гал. сл. - дзеянне, прымета, тады залежн. сл. – акалічнасць або дапаўненне

азначэнне n ! Атрыбутыўныя адносіны! n дад. недэтэрмінаваны, прысубстантыўны чл. ск. , які абазначае непрэдыкатыўную прымету прадмета, названага азначаемым словам. n Дапасаваныя / Недапасаваныя. n Простыя / складаныя / састаўныя. n Прыдатак – азначэнне, якое выражана назоўнікам і дапасуецца да азначаемага слова ў сказе. n ! Атрыбутыўна-апазітыўныя адносіны!

Не з’яўляюцца прыдаткам: n Сінанімічныя спалучэнні: сцежкі-дарожкі; n Антанімічныя спалучэнні: пытанне-адказ; n Асацыятыўныя спалучэнні: хлеб-соль; n Склад. сл. – тэрміны: дом-музей, генерал-маёр; n Склад. сл. з 1 ч. – ацэначнае сл. : гора-кіраўнік. n Капітан Рыбін n Вёска Садавічы

Размежаванне прыдатка і паяснёнага слова n Пр. называе характарыстычную якасць: Дзед-жабрак прачнуўся рана. n Пр. м. б. заменены прыметнікам: Вецер-сівер (=сіверны) мяце. n Пр. выступае відавочнай назвай прадмета: Пташкі-ластаўкі ляталі. n Пр. звычайна постпазіцыйны да паяснёнага сл. : Шумяць вербы-чараўніцы. n Пр. не дапасуецца да адзначэння і выказніка: Зноў балючая праўда-вужак схамянула душу.

дапаўненне n - дад. чл. ск. , што абазначае прадмет ці з’яву, у дачыненні да якіх ажыццяўляецца дзеянне або праяўляецца прымета. n Марфалаг. / немарфалагізаваныя; n Простыя / складаныя: n Дэтэрмінаваныя / недэтэрмінаваныя; n Прыдзеяслоўныя (прамыя / ускосныя); n Прыіменныя (прысубст. / прыад’ектыўн. ); n Прыадвербіяльныя (простыя / складаныя)

Увага! nЁн прыехаў павучыцца. n. Прывучыліся яны хадзіць па горных сцежках. nЁн папрасіў госця пасадзіць дрэва на памяць.

акалічнасць n ! Розныя віды акалічнаснасных адносін ! дад. чл. ск. , што абазначае характар дзеяння ці розн. абставіны, пры якіх адбываецца дзеянне, праяўляецца прымета, існуе з’ява, названая паясняемым словам або арганізаваныя шляхам спалучэння розн. слоў. Ак. месца Ак. часу Ак. прычыны Ак. мэты Ак. умовы Ак. уступкі Недэтэрмінаваныя / дэтэрмінаваныя. Ак. спосабу дзеяння Простыя / складаныя. Ак. меры і ступені

§Дзякуй за ўвагу!